Bắt đầu từ ngày 1/7/2026, Luật Xây dựng (sửa đổi) chính thức có hiệu lực, quy định về hoạt động xây dựng, quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực này và quản lý nhà nước về xây dựng. Đáng chú ý, luật mới đã mở rộng 8 nhóm công trình được miễn giấy phép xây dựng.
Công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách
Nhóm đầu tiên bao gồm: công trình bí mật Nhà nước; công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách; công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt; công trình thuộc dự án đầu tư theo thủ tục đầu tư đặc biệt; công trình xây dựng tạm theo quy định; và công trình trên đất quốc phòng, an ninh theo pháp luật đất đai.
Công trình thuộc dự án đầu tư công đã được phê duyệt
Nhóm thứ hai gồm các công trình thuộc dự án đầu tư công do Thủ tướng, người đứng đầu cơ quan trung ương, thủ trưởng các cơ quan tư pháp tối cao, Kiểm toán Nhà nước, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội, các bộ, ngành, tổ chức chính trị - xã hội và Chủ tịch UBND các cấp quyết định đầu tư.
Công trình xây dựng theo tuyến
Nhóm thứ ba là công trình xây dựng theo tuyến trên địa bàn từ 2 tỉnh trở lên hoặc ngoài khu vực phát triển đô thị, được xác định theo quy hoạch đô thị, nông thôn hoặc quy hoạch chi tiết ngành đã được phê duyệt hoặc chấp thuận phương án tuyến.
Công trình ngoài khơi và hạ tầng hàng không
Nhóm thứ tư bao gồm công trình trên biển thuộc dự án đầu tư xây dựng ngoài khơi đã được giao khu vực biển; cảng hàng không, công trình tại cảng hàng không, công trình bảo đảm hoạt động bay ngoài cảng hàng không.
Công trình quảng cáo và hạ tầng viễn thông thụ động
Nhóm thứ năm: công trình quảng cáo không thuộc đối tượng phải cấp giấy phép theo pháp luật quảng cáo; công trình hạ tầng kỹ thuật viễn thông thụ động.
Công trình đã được thẩm định dự án đầu tư xây dựng
Nhóm thứ sáu là công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh và đã được phê duyệt.
Nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng được miễn giấy phép trong một số trường hợp
Nhóm thứ bảy: công trình cấp 4; nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn dưới 500m2 được miễn giấy phép nếu không thuộc khu vực có quy định quản lý kiến trúc như khu chức năng, khu đô thị, khu dân cư nông thôn, khu vực phát triển đô thị theo quy hoạch tỉnh/thành phố, quy hoạch chung khu kinh tế, khu du lịch quốc gia, quy hoạch chung xã hoặc khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc.
Công trình sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi công năng
Nhóm thứ tám: công trình sửa chữa, cải tạo bên trong hoặc mặt ngoài không tiếp giáp với đường trong đô thị có yêu cầu quản lý kiến trúc. Việc sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi mục đích, công năng sử dụng, đảm bảo yêu cầu phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường.
Giảm thủ tục, tạo thuận lợi cho người dân
Việc mở rộng các trường hợp miễn giấy phép xây dựng được kỳ vọng giúp cắt giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, dù được miễn giấy phép, các công trình vẫn phải tuân thủ quy định về quy hoạch, an toàn xây dựng, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và quản lý kiến trúc.
Từ chuẩn bị đến khởi công, mỗi dự án chỉ làm 1 thủ tục hành chính
Bộ Xây dựng cho biết đã rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa nhiều thủ tục liên quan đến cấp giấy phép xây dựng theo chỉ đạo của Thủ tướng tại Công điện 78 tháng 5/2025. Các cải cách này được cụ thể hóa trong Luật Xây dựng năm 2025, có hiệu lực từ 1/7/2026. Luật mới bổ sung thêm trường hợp miễn giấy phép và làm rõ điều kiện áp dụng. Nguyên tắc xuyên suốt là từ chuẩn bị dự án đến khởi công, mỗi công trình, dự án chỉ thực hiện một thủ tục hành chính. Công trình đã thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi được miễn giấy phép; ngược lại, công trình không phải thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng thì phải xin cấp giấy phép.
