Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa có chỉ đạo hỏa tốc yêu cầu trưởng thuế các tỉnh, thành phố tập trung nguồn lực triển khai chiến dịch "Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh". Theo đó, có 291.962 doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục giải thể (chưa chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và 325.500 doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có nợ thuế.
Không hoàn toàn là lỗi từ doanh nghiệp
Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, Ủy viên thường trực Hội Tư vấn thuế Việt Nam, phân tích trong hơn 600.000 trường hợp đang được rà soát, nhóm 325.500 doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có nợ thuế phản ánh rõ hơn vấn đề vi phạm. Doanh nghiệp không duy trì địa chỉ hoạt động theo đăng ký gây khó khăn cho quản lý nhà nước và tiềm ẩn rủi ro cho các đối tác trong khấu trừ thuế, hạch toán chi phí hay hoàn thuế.
Với hơn 290.000 doanh nghiệp còn lại, luật sư Được cho rằng không nên quy toàn bộ trách nhiệm cho doanh nghiệp. "Vẫn còn những vướng mắc trong quá trình xử lý thủ tục cần tiếp tục được tháo gỡ như chưa có thời hạn cụ thể để cơ quan thuế thực hiện quyết toán thuế hoặc nguồn lực của cơ quan thuế chưa đủ để giải quyết chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định. Đây là tồn tại kéo dài nhiều năm chứ không phải mới phát sinh", ông Được nói.
Hai tình huống phổ biến
Vị luật sư nhấn mạnh hai tình huống khá phổ biến. Thứ nhất, doanh nghiệp đã quyết định ngừng hoạt động và thực hiện thủ tục giải thể nhưng việc hoàn tất nghĩa vụ thuế còn kéo dài, khiến doanh nghiệp chưa thể chấm dứt tư cách pháp nhân. Trong thời gian này, doanh nghiệp vẫn phải duy trì nhiều nghĩa vụ pháp lý, tiếp tục làm việc với cơ quan quản lý, trong khi tài sản, vốn góp chưa thể thanh lý hoặc phân chia. Với doanh nghiệp có nhiều cổ đông, nhà đầu tư hoặc vốn nước ngoài, việc kéo dài ảnh hưởng đến kế hoạch thu hồi vốn và quyết định đầu tư, tạo chi phí không nhỏ.
Thứ hai, doanh nghiệp tự ý ngừng hoạt động hoặc bỏ địa chỉ kinh doanh mà không thực hiện đầy đủ thủ tục pháp lý. Nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp gặp khó khăn rồi dừng hoạt động nhưng cho rằng chỉ cần đóng cửa là mọi nghĩa vụ chấm dứt. "Điều này có thể dẫn đến nhiều hệ lụy trong quản lý thuế, ảnh hưởng tới quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp sau này", ông Được nói.
Rủi ro khi không xử lý kịp thời
Theo Thuế cơ sở 7 tỉnh Đắk Lắk, người nộp thuế đã thông báo giải thể nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế, hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, nếu không xử lý kịp thời có thể đối mặt nhiều rủi ro: bị tính tiền chậm nộp, xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn; bị áp dụng biện pháp cưỡng chế thuế như phong tỏa tài khoản ngân hàng, khấu trừ tiền, tạm hoãn xuất cảnh; không được sử dụng hóa đơn, mã số thuế trong giao dịch kinh tế.
Doanh nghiệp cần chủ động phối hợp
Ông Được nhấn mạnh, điều quan trọng nhất là doanh nghiệp cần chủ động phối hợp với cơ quan thuế thay vì chờ được xử lý. Với doanh nghiệp đang thực hiện thủ tục giải thể: cần rà soát đầy đủ hồ sơ, chứng từ, chủ động làm việc với cơ quan thuế để hoàn thành nghĩa vụ tồn đọng. Nếu hồ sơ đã nộp nhưng xử lý kéo dài, doanh nghiệp nên chủ động trao đổi để được tháo gỡ.
Với doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký: cần sớm thực hiện thủ tục khôi phục mã số thuế, kê khai bổ sung nếu thiếu và hoàn thành nghĩa vụ theo quy định để ổn định hoạt động hoặc hoàn thành thủ tục giải thể. Thuế cơ sở 7 tỉnh Đắk Lắk hướng dẫn chi tiết: nếu không tiếp tục hoạt động, người nộp thuế nộp hồ sơ theo Mẫu 24/ĐK-TCT, hoàn thành nghĩa vụ thuế, hóa đơn, nhận thông báo hoàn thành nghĩa vụ thuế, mã số thuế được cập nhật trạng thái chấm dứt hiệu lực. Nếu muốn tiếp tục hoạt động, nộp hồ sơ theo Mẫu 25/ĐK-TCT, phối hợp xác minh địa chỉ, hoàn thành nghĩa vụ thuế, hóa đơn, nhận thông báo khôi phục hiệu lực mã số thuế.
