Sáng 29/7, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh đã trình bày Quy định về 19 điều đảng viên không được làm, với nhiều điểm mới quan trọng. Quy định này thay thế Quy định số 37-QĐ/TW ngày 25/10/2021, được đánh giá là một trong những văn bản có ý nghĩa then chốt trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị.
Cơ cấu và nhóm nội dung mới
Quy định mới giữ nguyên 19 điều, thể hiện tính kế thừa và ổn định của khung quy định gần 30 năm qua. Tuy nhiên, nội dung các điều đã được rà soát, sắp xếp lại theo hướng khoa học, logic, tập hợp thành 3 nhóm lớn: Nhóm về công tác tư tưởng chính trị (Điều 1 đến Điều 8), nhóm về thực hiện chức trách, nhiệm vụ gắn với phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Điều 9 đến Điều 17), và nhóm về giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống (Điều 18, 19). Theo ông Trần Sỹ Thanh, cách sắp xếp này giúp đảng viên dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng trong thực tiễn, đồng thời thuận lợi cho việc tra cứu, đối chiếu.
Những điểm mới nổi bật trong nhóm tư tưởng chính trị
Ở nhóm nội dung đầu tiên, Điều 2 được bổ sung cụm từ "hoặc chấp hành không đúng, không đầy đủ" bên cạnh hành vi "không chấp hành" các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng. Điều này nhằm khắc phục tình trạng chấp hành nửa vời, làm không đến nơi đến chốn, gây hậu quả không kém gì không chấp hành. Ngoài ra, bổ sung quy định đảng viên không được tự ứng cử, nhận đề cử vào các tổ chức tôn giáo, tổ chức nước ngoài, phù hợp với quy định về kỷ luật đảng và bảo vệ chính trị nội bộ.
Điều 3 mở rộng thêm việc đảng viên không được phản bác, phủ định "lý luận về đường lối đổi mới", không được có hành vi "lợi ích nhóm", cục bộ, "lạm quyền". Điều này giúp nhận diện rõ hơn nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và phòng chống tham nhũng, lãng phí. Điều 4 bổ sung nội dung liên quan đến dữ liệu, cấm cung cấp, làm lộ, làm mất, viết bài, đăng thông tin, tài liệu, dữ liệu bí mật của Đảng và Nhà nước, cũng như tàng trữ, tuyên truyền, phát tán dữ liệu trái với chủ trương, đường lối. Việc thêm khái niệm "dữ liệu" phản ánh bản chất thời đại số, khi bí mật không chỉ tồn tại dưới dạng văn bản giấy mà còn là dữ liệu số, dữ liệu điện tử.
Siết chặt kỷ luật trong nhóm chức trách, nhiệm vụ
Nhóm nội dung về thực hiện chức trách, nhiệm vụ gắn với đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực có số lượng điều được sửa đổi, bổ sung nhiều nhất, thể hiện tinh thần siết chặt kỷ luật, kỷ cương. Tại Điều 9, quy định mới yêu cầu đảng viên phải "giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập có biến động" một cách trung thực, không chỉ dừng ở việc kê khai như trước. Điều 10 đưa vào nội dung cấm "thực hiện phân bổ nguồn lực thiếu minh bạch, không đúng với chủ trương, quy định" và đặc biệt cấm hành vi "thiết kế tiêu chí, điều kiện mang tính riêng biệt nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tiếp cận nguồn lực, trái quy định".
Điều 12 mở rộng phạm vi các hành vi chạy chức, chạy quyền, bổ sung 5 hành vi có tính thời sự, trong đó có "lợi dụng việc sắp xếp tổ chức bộ máy để bố trí người không đủ năng lực, uy tín vào vị trí có quyền phân bổ nguồn lực". Trong bối cảnh cả nước đang thực hiện tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, quy định này rất cần thiết để phòng ngừa việc "cài cắm" người thân tín. Điều 13 bổ sung thêm hành vi "trốn thuế", "lừa đảo" bên cạnh tham ô, hối lộ, rửa tiền, nhằm ngăn chặn các hành vi có xu hướng gia tăng cùng sự phát triển của khoa học công nghệ và xã hội số.
Bổ sung quy định về đạo đức, lối sống
Nhóm nội dung về giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống tại Điều 18 mở rộng phạm vi từ mức "bê tha" trong sử dụng rượu, bia sang khái niệm rộng hơn là "có những hành vi sai lệch chuẩn mực đạo đức, vi phạm pháp luật". Bổ sung yêu cầu đảng viên không được "thờ ơ, vô cảm" với các hành vi sai trái trong xã hội; đồng thời lược bỏ nội dung liên quan đến chính sách dân số, sửa đổi "sống chung với người khác như vợ chồng" thành "vi phạm quy định về hôn nhân và gia đình". Tại Điều 19, bổ sung hành vi không được lợi dụng "cơ chế, chính sách dân tộc" để trục lợi, "thực hiện hành vi trái đạo đức xã hội, vi phạm pháp luật", phù hợp với Luật Tín ngưỡng, tôn giáo.
Ý nghĩa và tầm quan trọng
Ông Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh: "Quy định mới về những điều đảng viên không được làm là sự kế thừa, phát triển và hoàn thiện một bước quan trọng công cụ kiểm soát quyền lực trong Đảng, đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong giai đoạn mới." Việc quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện nghiêm túc Quy định này chính là hành động thiết thực để mỗi đảng viên khẳng định bản lĩnh chính trị, giữ gìn phẩm chất đạo đức cách mạng, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.
