Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Saudi Arabia được cho là đã tiến hành các cuộc không kích bí mật nhằm vào Iran, theo thông tin từ một số tờ báo uy tín. Điều này gây bất ngờ bởi trước đó cả hai nước đều công khai tuyên bố không tham gia chiến sự chống lại Iran.
UAE và Saudi Arabia giấu kín việc tấn công Iran
Ngày 12/5, thông tin về các cuộc tấn công bí mật của UAE và Saudi Arabia nhằm vào Iran hồi tháng 3 và tháng 4 mới được tiết lộ. Theo Wall Street Journal, lực lượng vũ trang UAE đã tấn công một nhà máy lọc dầu của Iran trên đảo Lavan hồi đầu tháng 4. Các cuộc tấn công diễn ra quanh thời điểm Tổng thống Trump công bố lệnh ngừng bắn với Iran.
Saudi Arabia cũng được cho là đã tiến hành không kích Iran hồi cuối tháng 3, nhưng mục tiêu hiện chưa được làm rõ. Một số quan chức Iran và phương Tây cho biết Saudi Arabia đã thông báo cho Iran về các cuộc tấn công của mình. Sau đó, hoạt động ngoại giao cùng những cảnh báo từ Saudi Arabia đã đưa tới sự đồng thuận hạ nhiệt căng thẳng giữa hai nước.
Theo Telegraph, thông tin này cho thấy UAE và Saudi Arabia dường như đã âm thầm chuyển từ vị thế phòng thủ sang tham chiến ở mức độ hạn chế. Trục Mỹ - Israel - vùng Vịnh cũng đang phối hợp quân sự sâu hơn. Nếu được xác nhận, đây sẽ là bước leo thang lớn khi các đồng minh Arab của Mỹ bị kéo sâu vào chiến sự. Điều này có nguy cơ đẩy UAE và Saudi Arabia trở thành các bên tham chiến trực tiếp nếu Mỹ - Israel và Iran tái chiến.
Hiện tại, Saudi Arabia và UAE chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này. Thông tin xuất hiện trong bối cảnh ông Trump đánh giá lệnh ngừng bắn với Iran đang phải “thở máy”. Ông Trump nói: “Tôi cho rằng lệnh ngừng bắn hiện giống như đang phải thở bằng máy, bác sĩ bước vào và nói người thân của anh chỉ còn khoảng 1% cơ hội sống sót”. Ông bác bỏ đề xuất mới từ Tehran, cho rằng các điều kiện Iran đặt ra là vô lý, bao gồm yêu cầu giải phóng khoảng 100 tỷ USD tài sản bị đóng băng, dỡ trừng phạt và công nhận quyền lợi chiến lược.
UAE và Saudi Arabia ngày càng cứng rắn
Saudi Arabia được cho là ngày càng cứng rắn với Iran sau khi Tehran phóng hàng chục máy bay không người lái và tên lửa vào lãnh thổ nước này trong giai đoạn đầu xung đột. Trước đó, hai nước đã đối đầu nhiều năm do ủng hộ các phe khác nhau trong nhiều cuộc xung đột tại Trung Đông.
Trong cuộc họp báo ở Riyadh ngày 19/3, Ngoại trưởng Saudi Arabia Faisal bin Farhan Al Saud tuyên bố Saudi Arabia “bảo lưu quyền thực hiện hành động quân sự đối với Iran và sẵn sàng hành động nếu thấy cần thiết”. Ba ngày sau, Saudi Arabia tuyên bố tùy viên quân sự Iran cùng 4 nhân viên đại sứ quán là những nhân vật không được hoan nghênh.
Sau các động thái cứng rắn, bao gồm các cuộc tấn công bí mật nhưng có thông báo cho Tehran, số vụ tập kích vào Saudi Arabia giảm mạnh. Thống kê từ Bộ Quốc phòng Saudi Arabia cho thấy số cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran nhằm vào nước này đã giảm từ hơn 105 vụ trong tuần cuối tháng 3 xuống còn hơn 25 vụ trong tuần đầu tháng 4.
Về UAE, kể từ khi chiến sự Iran bắt đầu, đây là quốc gia vùng Vịnh hứng chịu nhiều đợt tấn công nhất từ Iran. UAE cho biết nước này đã đánh chặn hơn 2.250 máy bay không người lái, 29 tên lửa hành trình và 551 tên lửa đạn đạo do Iran phóng đi. Các cuộc tấn công của Iran khiến ít nhất 10 dân thường tại UAE thiệt mạng, hơn 230 người khác bị thương. UAE gọi các cuộc tấn công này là “hành động gây hấn của Iran”, nhưng trước nay vẫn khẳng định không tham gia chiến sự chống lại Iran.
Ngày 13/5, Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee xác nhận Israel đã chuyển giao cho UAE một tổ hợp phòng không Vòm Sắt cùng đội ngũ vận hành. Hệ thống này đã giúp ích đáng kể cho UAE trong hoạt động phòng thủ. Đây là sự hỗ trợ chưa từng có của Israel với một quốc gia Arab. Tháng 3/2025, Mỹ cũng công bố thương vụ bán cho UAE thiết bị quân sự trị giá hơn 1,4 tỷ USD, bao gồm trực thăng và linh kiện cho tiêm kích F-16.
Vì sao Iran tấn công mạnh UAE?
Trong khi Saudi Arabia nhận được sự nhượng bộ từ Iran, UAE ngày càng bị Iran nhắc đích danh nhiều hơn. Iran cảnh báo sẽ tiến hành các đòn tấn công mạnh hơn nhằm vào UAE nếu Mỹ và Israel nối lại các cuộc tấn công.
Ông Ali Khezrian, thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, phát biểu trên truyền hình nhà nước: “Hiện tại, chúng tôi không xem UAE là hàng xóm, mà là căn cứ thù địch”. UAE cũng bị nhắc trong các tuyên bố của Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya, thuộc lực lượng vũ trang Iran, cảnh báo giới lãnh đạo UAE không trở thành “hang ổ của người Mỹ cùng các khí tài quân sự phản bội thế giới Hồi giáo”. Các tuyên bố cho rằng việc UAE tăng cường quan hệ quân sự, chính trị và tình báo với Mỹ và Israel làm gia tăng bất ổn trong khu vực.
IRGC hiện tuyên bố cảng Fujairah chiến lược của UAE nằm trong khu vực hàng hải mà Iran có quyền kiểm soát. Cảng này đã bị tấn công hồi đầu tháng.
Theo Al Jazeera, Iran tấn công mạnh vào UAE bởi quân đội Mỹ hiện diện đáng kể trên lãnh thổ UAE từ nhiều năm, trong đó có căn cứ không quân al-Dhafra với hàng nghìn binh sĩ Mỹ cùng hệ thống radar, tình báo hiện đại. Năm 2020, UAE cùng Bahrain và Morocco ký Hiệp định Abraham do Washington làm trung gian, bình thường hóa quan hệ với Israel. Saudi Arabia chưa tham gia thỏa thuận này.
Kể từ khi ký Hiệp định Abraham, Israel và UAE nhanh chóng mở rộng hợp tác quân sự và tình báo. Tập đoàn quốc phòng Israel Elbit Systems đã thành lập công ty con tại UAE. Ngoài ra, UAE còn có tranh chấp kéo dài với Iran liên quan 3 hòn đảo Tunb Lớn, Tunb Bé và Abu Musa, do Iran kiểm soát từ năm 1971 và có vai trò chiến lược trong việc kiểm soát eo biển Hormuz.
Tháng trước, Bộ trưởng Hợp tác Quốc tế UAE Reem Al Hashimy giải thích: “Chúng tôi đại diện cho sự thịnh vượng kinh tế và đa dạng văn hóa, UAE đã chào đón người dân của hơn 200 quốc tịch”. Ông Anwar Gargash, cố vấn của Tổng thống UAE, khẳng định các mối quan hệ đối ngoại và hợp tác quốc phòng là “vấn đề thuộc chủ quyền của mỗi quốc gia”.
Hiện tại, khi lệnh ngừng bắn đang “thở máy”, thông tin UAE và Saudi Arabia từng bí mật tấn công Iran khiến tình hình Trung Đông càng thêm bất ổn. Tehran có thể xem các nước Arab vùng Vịnh không còn là bên trung lập. Nguy cơ chiến tranh toàn diện cấp khu vực tăng cao nếu lệnh ngừng bắn sụp đổ. Khi đó, xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran có nguy cơ mở rộng thành cuộc đối đầu cấp khu vực, các đồng minh Arab của Washington tại vùng Vịnh gia tăng nguy cơ bị đưa vào vòng chiến sự một cách dữ dội, trực diện hơn.
Nhà máy lọc dầu của Iran bị tấn công sau lệnh ngừng bắn
Ngày 8/4, truyền thông nhà nước Iran đưa tin nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan đã bị tấn công sau khi Mỹ và Iran cùng thống nhất ngừng bắn hai tuần. Hiện chưa rõ bên nào tiến hành cuộc tấn công. Lực lượng Phòng vệ Israel phủ nhận thực hiện đòn tấn công này.
