Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Cộng hòa Séc, Tướng Karel Řehka, vừa có tuyên bố mạnh mẽ ủng hộ việc Ukraine trở thành thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Phát biểu tại Diễn đàn GLOBSEC diễn ra ở Prague cuối tuần qua, vị tướng này mô tả việc Ukraine gia nhập liên minh quân sự là “bước đi logic tiếp theo” nhằm củng cố an ninh châu Âu.
Theo Tướng Řehka, Ukraine đã chứng minh mình không chỉ là một quốc gia nhận viện trợ an ninh mà còn là một quốc gia đóng góp tích cực cho quốc phòng châu Âu. “Ukraine không chỉ là một quốc gia tiêu thụ an ninh, mà còn là một quốc gia cung cấp an ninh”, ông nói trong cuộc phỏng vấn với Politico ngày 21/5.
Vai trò của Ukraine trong an ninh châu Âu
Trải qua hơn 4 năm xung đột với Nga, quân đội Ukraine đã thể hiện khả năng chiến đấu, sự đổi mới trong chiến thuật và đóng góp quan trọng vào việc bảo vệ biên giới phía Đông của châu Âu. Nhờ đó, nhiều quốc gia thành viên EU và NATO, như Cộng hòa Séc, cho rằng hỗ trợ Ukraine chính là đầu tư trực tiếp vào an ninh chung của “cựu lục địa”.
Thách thức trên con đường gia nhập NATO
Vị tướng Séc thừa nhận con đường gia nhập NATO của Ukraine không hề dễ dàng. Vấn đề này đòi hỏi sự đồng thuận chính trị từ tất cả các thành viên liên minh. Dù vậy, ông nhấn mạnh đây là hướng đi chiến lược mà NATO nên hướng tới.
Theo tờ Politico, Ukraine từ lâu đã tìm kiếm tư cách thành viên NATO nhưng vấp phải sự phản đối từ Đức và Mỹ. Trước đó, vào tháng 9/2022, Ukraine đã nộp đơn xin gia nhập NATO theo quy trình nhanh chóng, với đơn được ký bởi Tổng thống Volodymyr Zelensky, Chủ tịch Quốc hội Ruslan Stefanchuk và Thủ tướng lúc bấy giờ Denys Shmyhal.
Ngay từ năm 2008, Kiev đã từng nộp đơn xin Kế hoạch Hành động Gia nhập NATO (MAP) tại Hội nghị Thượng đỉnh ở Bucharest (Romania). Yêu cầu này chưa bao giờ được rút lại một cách chính thức. Tại Hội nghị thượng đỉnh ở Vilnius (Litva) năm 2023, Kiev nhận được cam kết rằng Ukraine sẽ trở thành thành viên NATO mà không cần MAP.
Tuy nhiên, triển vọng Kiev gia nhập liên minh xuyên Đại Tây Dương gần như đã bị gạt ra khỏi chương trình nghị sự kể từ khi ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025. Tổng thư ký NATO Mark Rutte mới đây cho biết vấn đề Ukraine gia nhập liên minh khó có thể được giải quyết trong thời gian ngắn do thiếu sự đồng thuận chính trị giữa các đồng minh. Ông cũng nhấn mạnh rằng Nga không có quyền phủ quyết đối với việc Ukraine gia nhập NATO.
Đại sứ Ukraine tại NATO, Alyona Getmanchuk, tuyên bố rằng số lượng các thành viên liên minh phản đối việc Ukraine gia nhập hiện đang ở mức thấp nhất trong lịch sử.
Lời kêu gọi tăng chi tiêu quốc phòng
Bên cạnh vấn đề Ukraine, Tướng Řehka cũng kêu gọi chính phủ Séc tăng chi tiêu quốc phòng vượt mức 2% GDP theo cam kết NATO. Ông cảnh báo rằng nếu không nâng mức chi tiêu, nhiều cam kết quan trọng về phòng không và phát triển công nghiệp quốc phòng sẽ khó thực hiện.
Lời kêu gọi này diễn ra trong bối cảnh chính phủ dưới thời Thủ tướng Andrej Babiš từng có ý định giảm chi tiêu quốc phòng, dù sau đó cam kết duy trì vai trò phối hợp trong sáng kiến đạn dược cho Ukraine.
Minh Đức (Theo Kyiv Post, RBC Ukraine)
