Thụy Sĩ đề xuất vai trò trung gian trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran leo thang
Ngày 14.2, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ khẳng định với hãng tin AFP rằng nước này luôn sẵn sàng đóng vai trò trung gian nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc đối thoại trực tiếp giữa Hoa Kỳ và Iran. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh quan hệ song phương giữa hai quốc gia đang trải qua giai đoạn cực kỳ căng thẳng, với nhiều diễn biến phức tạp liên quan đến chương trình hạt nhân và các vấn đề an ninh khu vực.
Áp lực từ Mỹ và Israel nhắm vào xuất khẩu dầu của Iran
Thông tin về khả năng một vòng đàm phán mới xuất hiện ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu được cho là đã đạt được sự nhất trí trong cuộc gặp tại Nhà Trắng. Theo đó, Washington cam kết sẽ gia tăng sức ép nhằm giảm thiểu đáng kể lượng dầu xuất khẩu của Iran sang thị trường Trung Quốc. Nguồn tin từ trang Axios tiết lộ rằng hai bên đã thống nhất sử dụng chiến lược "áp lực tối đa", bao gồm cả việc siết chặt các hoạt động mua bán dầu mỏ giữa Tehran và Bắc Kinh.
Đây được xem là một động thái then chốt, bởi Trung Quốc hiện đang chiếm hơn 80% tổng lượng dầu xuất khẩu của Iran. Bất kỳ sự gián đoạn hay suy giảm nào trong dòng chảy thương mại quan trọng này đều có nguy cơ tác động nghiêm trọng đến nguồn thu ngân sách và nền kinh tế vốn đã chịu nhiều khó khăn của chính quyền Tehran.
Diễn biến đàm phán và leo thang quân sự
Trước đó, vào ngày 6.2, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã tiến hành cuộc hội đàm gián tiếp với đặc phái viên Hoa Kỳ Steve Witkoff tại thủ đô Muscat của Oman. Cuộc trao đổi này có sự tham dự của nhiều quan chức cấp cao Mỹ, những người được cho là có mối quan hệ thân cận với Tổng thống Trump. Sau vòng đàm phán đầu tiên, ông Trump đã đưa ra tuyên bố cứng rắn, nhấn mạnh rằng việc không đạt được bất kỳ thỏa thuận nào sẽ trở thành "một cú sốc rất lớn" đối với Iran, đồng thời nhiều lần để ngỏ khả năng sử dụng vũ lực nếu cần thiết.
Các cuộc tiếp xúc ngoại giao diễn ra song song với việc Mỹ tăng cường đáng kể sự hiện diện quân sự tại khu vực Trung Đông. Ngày 13.2, Tổng thống Trump thông báo tàu sân bay USS Gerald R. Ford đang được điều động từ vùng biển Caribbean tới Trung Đông nhằm củng cố lực lượng quân sự Mỹ tại đây. Ông cũng không ngần ngại bày tỏ quan điểm rằng việc thay đổi chính quyền hiện tại của Iran "sẽ là điều tốt nhất có thể xảy ra". Phía Iran lập tức phản ứng, tuyên bố sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu bị tấn công. Trong khi đó, các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh cũng lên tiếng cảnh báo rằng bất kỳ hành động quân sự nào cũng có nguy cơ châm ngòi cho một cuộc xung đột khu vực mới, gây hậu quả khôn lường.
Bế tắc trong vấn đề hạt nhân và phản ứng quốc tế
Iran từ lâu luôn khẳng định chương trình hạt nhân của mình hoàn toàn nhằm mục đích hòa bình, phục vụ cho nhu cầu phát triển năng lượng trong nước. Gần đây, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian còn tuyên bố nước này "sẵn sàng cho bất kỳ hình thức kiểm chứng nào" từ cộng đồng quốc tế. Tuy nhiên, Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) cho biết họ đã không thể tiến hành kiểm tra và xác minh kho vũ khí hạt nhân của Iran trong nhiều tháng qua, làm dấy lên những nghi ngờ về tính minh bạch của Tehran.
Với đề xuất trung gian từ Thụy Sĩ, cộng đồng quốc tế đang kỳ vọng vào một kênh đối thoại mới có thể giúp giảm bớt căng thẳng và ngăn chặn nguy cơ bùng phát xung đột. Tuy nhiên, với những diễn biến phức tạp từ áp lực kinh tế đến động thái quân sự, con đường đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn còn nhiều chông gai và thử thách phía trước.
