Phát biểu khai mạc tọa đàm, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết sự kiện lần đầu tiên giữa các chính đảng Đông Nam Á diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực có những biến đổi nhanh chóng, mạnh mẽ và sâu sắc, tác động rộng lớn. Tại Đối thoại Shangri-la 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định thế giới đang đối mặt với ba cuộc khủng hoảng: khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược. Các cuộc khủng hoảng này đang hội tụ rõ nét tại châu Á - Thái Bình Dương, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hàng ngày của mỗi người dân Đông Nam Á.
Thách thức và cơ hội cho ASEAN
Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhìn nhận rằng các nước Đông Nam Á đều đang đứng trước những thách thức mới trong chặng đường phát triển. Nhiều động lực tăng trưởng truyền thống đang gặp trở ngại. Tự do hóa thương mại, toàn cầu hóa và liên kết kinh tế quốc tế, khu vực đang đối mặt với những cơn gió ngược. Trong bối cảnh phức tạp đó, Bộ trưởng bày tỏ tin tưởng vào tương lai của ASEAN, khẳng định sợi dây kết nối ASEAN ngày càng bền chặt trên nhiều lĩnh vực, từ chính trị - an ninh, kinh tế đến văn hóa - xã hội. Hình ảnh của ASEAN ngày càng hiện diện rộng rãi hơn trong đời sống nhân dân mỗi nước.
Vai trò chiến lược của các chính đảng
Bộ trưởng chỉ rõ, để vượt qua thách thức, giữ vững đoàn kết và tự chủ chiến lược, hợp tác ASEAN không chỉ dừng lại ở kênh nhà nước, chính phủ và nghị viện, mà cần được củng cố từ chính nền tảng chính trị của mỗi quốc gia: các chính đảng. Tăng cường hợp tác giữa các chính đảng Đông Nam Á không chỉ là một sáng kiến giao lưu mà là yêu cầu mang tính chiến lược. Trên tinh thần đó, Bộ trưởng đặt ra các câu hỏi: "Làm sao để tăng cường hợp tác, củng cố lòng tin giữa các chính đảng Đông Nam Á?", "Làm thế nào để lan tỏa những bài học hay về quản trị, xây dựng đảng?", và "Làm thế nào để tăng cường đóng góp của các chính đảng vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN?".
Lòng tin là huyết mạch
Trưởng Ban Đối ngoại Đảng Nhân dân Cách mạng Lào Bounleua Phandanouvong cho rằng lòng tin đóng vai trò là huyết mạch, chất keo gắn kết cộng đồng quốc tế. Việc tăng cường lòng tin giữa các chính đảng ở Đông Nam Á là vô cùng quan trọng. Ông đề xuất cần tăng cường đối thoại và trao đổi kinh nghiệm giữa các chính đảng; phát huy vai trò cầu nối trong thúc đẩy kết nối kinh tế - xã hội khu vực và cùng bảo vệ vai trò trung tâm của ASEAN trước các thách thức địa chính trị mới.
Giám đốc Viện Ngoại giao và Quan hệ quốc tế Campuchia Cheuy Vichet nhấn mạnh rằng đằng sau những thành tựu của ASEAN không chỉ là sự hợp tác liên chính phủ mà còn là sự đóng góp quan trọng của các chính đảng trong việc thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau, tính liên tục của chính sách và tình đoàn kết nhân dân. Các chính đảng là những chủ thể chính trong công cuộc xây dựng đất nước và hội nhập khu vực. Họ hình thành nên các tầm nhìn quốc gia, dẫn dắt các chiến lược phát triển và duy trì sự kết nối chặt chẽ với người dân. Việc tăng cường lòng tin và hợp tác giữa các chính đảng Đông Nam Á là điều thiết yếu để xây dựng một Cộng đồng ASEAN vững mạnh hơn. Hành trình của ASEAN cũng chỉ ra rằng sự đa dạng không phải là điểm yếu mà là nguồn sức mạnh. Xây dựng lòng tin giữa các chính đảng Đông Nam Á không chỉ đơn thuần là tăng cường quan hệ chính trị, đó là việc bảo vệ tương lai của Cộng đồng ASEAN. Một ASEAN đoàn kết cần có sự đồng lòng, một ASEAN kiên cường cần có lòng tin, một ASEAN tự cường cần có ý chí chính trị tập thể.
Chia sẻ kinh nghiệm từ các nước
Ông Lee Hong Chuang, đại biểu Quốc hội, đại diện Đảng Hành động Nhân dân Singapore, đánh giá cao vai trò của đối thoại chính trị trong việc củng cố lòng tin và tăng cường hiểu biết lẫn nhau giữa các quốc gia ASEAN. Ông nhắc lại chuyến thăm Singapore mới đây của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, khi hai nước nâng tầm hợp tác chiến lược thông qua thiết lập cơ chế đối thoại chiến lược giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động nhân dân Singapore, tạo cơ chế trao đổi cấp cao về quản trị quốc gia, quản lý công và phát triển đất nước.
Ông Jakkapong Sangmanee, Phó lãnh đạo Đảng Vì nước Thái (Pheu Thai), chia sẻ rằng mọi nỗ lực hợp tác khu vực đều phải hướng tới mục tiêu cải thiện đời sống của người dân. Dù sinh sống ở những quốc gia khác nhau, người dân trong khu vực đang cùng đối mặt với nhiều thách thức như chi phí sinh hoạt gia tăng, bất ổn kinh tế và những tác động từ các biến động toàn cầu. Vì vậy, việc xây dựng một Cộng đồng ASEAN lấy người dân làm trung tâm cần tiếp tục là ưu tiên hàng đầu của các chính phủ và chính đảng. Theo ông, các chính đảng không chỉ đóng vai trò hoạch định chính sách mà còn phải bảo đảm các chính sách đó thực sự mang lại lợi ích cho người dân. Chia sẻ kinh nghiệm của Thái Lan trong lĩnh vực y tế toàn dân và phát triển cộng đồng, ông cho rằng những chính sách hiệu quả phải hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống, tăng cường an sinh xã hội và trao quyền cho người dân tham gia vào quá trình phát triển.
Định hướng hợp tác tương lai
Phát biểu tại tọa đàm, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh rằng mặc dù mỗi quốc gia có điều kiện chính trị và thực tiễn phát triển khác nhau, các chính đảng trong khu vực đều chia sẻ trách nhiệm đối với tương lai hòa bình, ổn định và vững mạnh của ASEAN. Tăng cường lòng tin, sự hiểu biết lẫn nhau và đối thoại giữa các chính đảng, cũng như giữa các chính đảng với các viện nghiên cứu và giới học giả có ý nghĩa thiết thực trong việc củng cố đoàn kết và gắn kết ASEAN. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp ASEAN nâng cao khả năng thích ứng và phát huy vai trò trung tâm trong bối cảnh nhiều biến động. Các chính đảng là kênh quan trọng phản ánh nguyện vọng của người dân, qua đó góp phần tăng cường đồng thuận xã hội và thúc đẩy tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Thứ trưởng cho rằng thực tế đối thoại giữa các chính đảng đang ngày càng trở thành một phần quan trọng trong nền tảng xây dựng lòng tin chính trị của khu vực - nơi các ý tưởng, kinh nghiệm và đồng thuận được hình thành và tích lũy, qua đó hỗ trợ cho tiến trình hợp tác ASEAN trong dài hạn. Với Việt Nam, việc thúc đẩy hợp tác với các chính đảng trên thế giới nói chung và tại Đông Nam Á nói riêng là một ưu tiên trong triển khai đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế.
