Theo CNN, trong cuộc phỏng vấn ngày 4/5 với người dẫn chương trình Hugh Hewitt, Tổng thống Donald Trump đã từ chối đưa ra câu trả lời rõ ràng về tình trạng của lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Khi được hỏi liệu các đòn tấn công có tiếp tục hay không, ông Trump chỉ đáp: "Tôi không thể khẳng định điều này. Nếu tôi trả lời, anh sẽ nói rằng tôi không đủ thông minh để làm Tổng thống".
Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn cùng ngày với Fox News, ông lại đưa ra những tuyên bố mang tính răn đe mạnh mẽ. Ông cảnh báo lực lượng Iran sẽ bị "thổi bay khỏi Trái Đất" nếu tấn công tàu Mỹ, đồng thời vẫn khẳng định xung đột về mặt quân sự "về cơ bản đã kết thúc". Ông Trump gọi những diễn biến tại eo biển Hormuz là "cuộc chiến nhỏ" hoặc "một sự chệch hướng nhẹ". Ông còn khẳng định Mỹ đang ở vị thế thuận lợi, dù lựa chọn nối lại chiến sự hay tiếp tục đàm phán: “Dù diễn biến theo cách nào, chúng ta cũng thắng”.
Thế tiến thoái lưỡng nan của Nhà Trắng
Dù vậy, mong muốn của ông Trump trong việc sớm chấm dứt chiến sự Iran đang bị thử thách sau khi Tehran nổ súng vào các tàu chiến Mỹ, thách thức nỗ lực của Mỹ trong việc khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Theo các quan chức Mỹ chia sẻ với Wall Street Journal, trong những ngày gần đây ông Trump liên tục dao động giữa hai lựa chọn: Trừng phạt Iran mạnh tay, hay tránh leo thang xung đột.
Hiện ông Trump được cho là muốn tránh leo thang xung đột và ưu tiên đàm phán. Những trao đổi gần đây với các trợ lý cũng cho thấy ông Trump lo ngại việc phong tỏa các cảng của Iran dù gây sức ép lớn lên kinh tế nước này, nhưng vẫn chưa thể khiến Tehran đáp ứng các lằn ranh đỏ mà phía Mỹ đặt ra.
Ông Trump đã xem xét thêm nhiều phương án bổ sung, từ tấn công thêm các mục tiêu, cho đến hộ tống tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Cuối cùng, ông phê duyệt kế hoạch cung cấp thông tin chi tiết để tàu thương mại di chuyển an toàn qua eo biển, đây được coi là giải pháp dung hòa, tránh được nhiều rủi ro cho lực lượng Mỹ và giảm nguy cơ leo thang chiến sự.
Chiến dịch hỗ trợ tàu thương mại được Mỹ bắt đầu triển khai từ ngày 4/5. Chỉ vài giờ sau khi Mỹ tuyên bố thực hiện chiến dịch hỗ trợ tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, Iran đã phóng tên lửa vào hai tàu Hải quân Mỹ và sang lãnh thổ UAE. Dù vậy, Hải quân Mỹ khẳng định không có tàu quân sự nào của Mỹ bị trúng tên lửa. Trong khi đó, cảng Fujairah của UAE, nơi có nhà máy lọc dầu, bốc cháy dữ dội sau đòn tấn công.
Một số chuyên gia nhận định ông Trump có thể sẽ phê duyệt phản ứng quân sự trong vài ngày tới, dù hiện tại ông vẫn đang phản ứng dè dặt trước các cuộc không kích mới của Iran. Nhà Trắng khẳng định Tổng thống vẫn đang “giữ mọi sự lựa chọn trên bàn” trong khi tiếp tục tìm kiếm thỏa thuận nhằm ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Mối lo ngại lớn hơn cả một cuộc xung đột cường độ thấp là khả năng tái leo thang. Mỹ đã tiếp tục xây dựng lực lượng tại Trung Đông bằng việc triển khai tàu sân bay thứ ba, chiếc USS George HW Bush cùng hàng nghìn quân lính. Việc tập trung hỏa lực chưa từng có này nhằm gửi đi tín hiệu về sức mạnh và sự quyết đoán tới Tehran: Một cuộc chiến tranh tổng lực vẫn là lựa chọn mà ông Trump sẵn sàng thực hiện.
Sự thay đổi liên tục các tối hậu thư của ông Trump cho thấy sự miễn cưỡng trong việc thực thi cam kết quân sự, có lẽ vì ông nhận ra rằng leo thang quân sự không mang lại con đường dẫn tới chiến thắng rõ ràng. Tuy nhiên, điều đó cũng không đồng nghĩa với việc ông đã tìm thấy một chiến lược thắng lợi thay thế nào khác.
Áp lực từ bên trong nước Mỹ
Dù kinh tế bị ảnh hưởng nặng nề, ngưỡng chịu đựng của chính quyền Tehran rõ ràng cao hơn nhiều so với tính toán ban đầu của Mỹ và Israel. Chuyến thăm của ông Araghchi tới Nga cũng cho thấy Iran không hề bị cô lập như mong đợi.
Tại Mỹ, hệ lụy từ lạm phát và chi phí sinh hoạt đang gia tăng trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Giá xăng trung bình toàn quốc ở mức 4 USD/gallon (trái ngược với lời hứa dưới 2 USD khi tranh cử) đang khiến tỷ lệ ủng hộ ông Trump sụt giảm, nhưng vẫn chưa đến mức buộc ông phải điều chỉnh chính sách với Iran.
Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ngày 7/4, Mỹ đã thúc đẩy đàm phán với Iran nhằm loại bỏ năng lực hạt nhân của nước này. Khi tiến trình đàm phán bế tắc, Washington áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran kể từ ngày 13/4. Hiện lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran tồn tại mong manh, trong khi quân đội Mỹ phải đối phó các cuộc tấn công của Iran tại eo biển Hormuz. Sau khi Iran phóng tên lửa hành trình và nhiều loại đạn về phía tàu Hải quân Mỹ và cả tàu thương mại, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã sử dụng trực thăng Apache để đánh chìm các xuồng cao tốc Iran có hành động quấy rối.
Dù vậy, ông Trump chưa tuyên bố Iran vi phạm lệnh ngừng bắn, điều này cho thấy khả năng phía Mỹ sẵn sàng bỏ qua các hành động căng thẳng vừa xảy ra trên eo biển. Tổng thống Mỹ cho biết sẽ có cuộc họp báo trong ngày 5/5 do Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine chủ trì, nhằm làm rõ các bước đi tiếp theo của Mỹ.
Trong khi đó, áp lực từ các đồng minh trong nước đang gia tăng, kêu gọi ông Trump cần có hành động đáp trả quân sự nhanh chóng đối với các động thái mới từ phía Iran. Thượng nghị sĩ Lindsey Graham cho rằng Iran đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, nên Mỹ cần tiến hành đòn tấn công “nhanh, mạnh và gây tổn thất” để đáp trả. Tuy nhiên, theo các quan chức, ông Trump không muốn quay lại kịch bản không kích, dù Tổng thống Mỹ đang ngày càng thất vọng trước việc Iran không chịu nhượng bộ trong vấn đề hạt nhân.
Trước những diễn biến nóng trên eo biển Hormuz lúc này, ông Trump phải cân nhắc giữa việc phát động không kích trở lại, hoặc “dằn lòng” bỏ qua các động thái của Iran, để kiên trì theo đuổi biện pháp ngoại giao. Tính đến thời điểm này, ông Trump vẫn muốn duy trì hiện trạng ngừng bắn, còn khả năng duy trì được bao lâu là... câu hỏi khó.
Cảng Fujairah của UAE bốc cháy dữ dội vì trúng drone
Ngày 4/5, cảng Fujairah của UAE bốc cháy dữ dội vì trúng drone. Sự cố xảy ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran gia tăng trên eo biển Hormuz. Trong khi Mỹ tuyên bố sẽ hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt tại vùng Vịnh di chuyển khỏi khu vực, Iran tuyên bố sẽ có động thái đáp trả nếu Mỹ quyết tâm thực hiện kế hoạch này.
