Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi thư tới Quốc hội đề ngày 10/7, xác nhận các hoạt động quân sự chống Iran được nối lại từ ngày 7/7. Động thái này mở ra một giai đoạn 60 ngày mới, cho phép tổng thống tiếp tục triển khai chiến dịch quân sự tại khu vực mà không cần sự chấp thuận trước của Quốc hội, theo Reuters.
Lần đầu sử dụng xuồng không người lái tấn công Iran
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo ba xuồng không người lái Corsair đã tấn công một cơ sở bảo dưỡng tàu và một tàu ngầm của Iran. Đây là lần đầu tiên quân đội Mỹ triển khai loại khí tài này trong tác chiến thực tế.
Trong thư, ông Trump viết: "Tôi đã chỉ đạo tiến hành hành động quân sự này phù hợp với trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ người dân Mỹ, cũng như các lợi ích về an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của Mỹ."
Bối cảnh ngừng bắn và vi phạm thỏa thuận
Tổng thống Mỹ điểm lại các bước đi trước đó, bao gồm lệnh ngừng bắn hai tuần từ ngày 7/4, sau đó gia hạn và thúc đẩy ngoại giao. Ông nhắc lại Bản ghi nhớ (MOU) ký ngày 17/6 với Iran, cáo buộc Tehran vi phạm cam kết khi tấn công tàu thương mại qua eo biển Hormuz, buộc Washington nối lại không kích.
Ngày 13/7, ông Trump tuyên bố khôi phục phong tỏa vận tải biển của Iran tại Vịnh Ba Tư, cam kết bảo đảm eo biển Hormuz thông suốt cho hàng hải quốc tế.
Cơ sở pháp lý và thời hạn 60 ngày
Theo Hiến pháp Mỹ, quyền tuyên chiến thuộc về Quốc hội. Tuy nhiên, các tổng thống thường cho rằng họ có quyền triển khai chiến dịch ngắn hạn vì an ninh quốc gia. Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh yêu cầu tổng thống thông báo Quốc hội trong vòng 48 giờ; nếu không được thông qua, chiến dịch phải kết thúc sau tối đa 60 ngày. Thời hạn 60 ngày đầu tiên cho xung đột Iran đã kết thúc ngày 1/5, nhưng chính quyền Trump lập luận rằng mốc này không còn hiệu lực sau khi tổng thống tuyên bố kết thúc chiến dịch cùng thỏa thuận ngừng bắn.
Diễn biến mới và phản ứng quốc tế
Rạng sáng thứ Ba, ít nhất 12 máy bay quân sự Mỹ được ghi nhận hoạt động trên không phận Trung Đông trong bối cảnh không kích Iran tiếp diễn. Ông Trump cũng đe dọa tấn công cơ sở hạt nhân Kuh-e Kolang Gaz La (Pickaxe Mountain) trong hệ thống đường hầm thuộc dãy Zagros. Giá dầu thế giới tăng hơn 9% sau đợt căng thẳng mới, cổ phiếu công nghệ Nasdaq dẫn đầu đà giảm, chứng khoán Hàn Quốc lao dốc.
Ngày 17/6, Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad với trung gian Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại. Thỏa thuận được cộng đồng quốc tế, trong đó có Việt Nam, hoan nghênh. Tại vòng đàm phán ở Thụy Sĩ ngày 22/6, hai bên đánh giá tích cực và nhất trí thành lập cơ chế giảm xung đột liên quan Lebanon với sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan.
