Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio đã đưa ra tuyên bố chắc nịch rằng chiến dịch quân sự nhằm vào Iran đã kết thúc. Tuy nhiên, người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ vẫn đe dọa có thể hành động quân sự nếu thấy cần thiết. Tuyên bố của Bộ trưởng Rubio cũng phản ánh suy nghĩ của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông chủ Nhà Trắng nhấn mạnh ưu tiên đối thoại hơn đối đầu, mong muốn đạt được thỏa thuận hòa bình với Iran.
Những động thái bất ngờ từ Washington
Những động thái từ phía Mỹ gây bất ngờ cho giới quan sát, nhất là sau khi họ chứng kiến các cuộc đối đầu dữ dội trong hơn hai tháng bùng phát xung đột. Tổng thống Trump cho biết, thỏa thuận với Iran sẽ bao gồm việc chuyển giao số lượng urani làm giàu ở mức độ cao của Tehran cho Washington và Iran ngừng sử dụng các cơ sở hạt nhân ngầm. Ông Trump cam kết sẽ nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với nước Cộng hòa Hồi giáo nếu hai bên đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, ông chủ Nhà Trắng vẫn không quên đe dọa sẽ “trở mặt” tấn công Iran dữ dội hơn, nếu Tehran không chấp thuận thỏa thuận với Mỹ.
Phản ứng từ Iran
Đáp lại sự sốt sắng của Washington, Bộ Ngoại giao Iran thông báo đang xem xét đề xuất của Mỹ và sẽ sớm chuyển phản hồi tới Pakistan. Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng tuyên bố sẽ bảo đảm hoạt động hàng hải ổn định qua Eo biển Hormuz nếu không còn các mối đe dọa nhằm vào Tehran. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết, Tehran đang tập trung nỗ lực nhằm sớm chấm dứt xung đột hiện nay. Tehran khẳng định không có thái độ thù địch với các nước láng giềng, nhất là ở vùng Vịnh, đồng thời nhấn mạnh quan hệ giữa nước Cộng hòa Hồi giáo với các quốc gia trong khu vực dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và lợi ích chung.
Tiến gần tới thỏa thuận khung
Trong khi đó, hai quan chức giấu tên của Mỹ tiết lộ cho trang tin Axios rằng, Washington và Tehran đang tiến gần tới một thỏa thuận khung nhằm chấm dứt xung đột và mở lại Eo biển Hormuz. Hai bên đang tiến sát tới việc thống nhất một bản ghi nhớ chỉ gói gọn trong một trang giấy nhưng lại mang nội dung to lớn là chấm dứt xung đột và tạo khuôn khổ cho các cuộc đàm phán hạt nhân trong tương lai. Thỏa thuận bao gồm cam kết của Iran về việc tạm ngừng làm giàu urani, trong khi Mỹ đồng ý giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài của Tehran. Hai bên cũng sẽ dỡ bỏ các hạn chế đối với hoạt động đi lại qua Eo biển Hormuz, vốn là thông tin được cả thế giới mong đợi.
Bất đồng về thời hạn tạm ngừng làm giàu urani
Tuy nhiên, vấn đề hạt nhân chưa bao giờ là bài toán dễ dàng trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran. Trong khi Tehran đề xuất thời hạn tạm ngừng làm giàu urani là 5 năm thì Washington kiên quyết đưa ra khung thời gian lên đến 20 năm. Sự khác biệt này cho thấy những thách thức vẫn còn phía trước trong tiến trình đàm phán.
Phản ứng của thị trường và quốc tế
Các động thái xuống thang bất ngờ của Mỹ và Iran đã thổi luồng gió mát dịu cho cộng đồng quốc tế. Giá vàng, dầu và thị trường chứng khoán thế giới đồng loạt biến động mạnh, cho thấy phản ứng tích cực của thị trường trước tín hiệu khả quan ở Trung Đông, qua đó làm dịu lo ngại về lạm phát cũng như viễn cảnh lãi suất tiếp tục bị neo ở mức cao. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, quốc gia đóng vai trò trung gian quan trọng trong các cuộc thương lượng giữa Mỹ và Iran hiện nay, bày tỏ hy vọng động lực đàm phán hiện nay sẽ mở đường cho hòa bình tại Trung Đông. Nhà lãnh đạo Pakistan hoan nghênh quyết định của Tổng thống Mỹ về việc ngừng hoạt động hộ tống tàu thương mại qua Eo biển Hormuz. Kế hoạch mang tên “Dự án Tự do” cho phép các lực lượng Mỹ bảo vệ các tàu thương mại đi qua Eo biển Hormuz, nhưng chỉ duy trì trong vỏn vẹn một ngày. Ông Sharif cho rằng bước đi tích cực của Tổng thống Trump sẽ góp phần thúc đẩy hòa bình, ổn định và hòa giải khu vực trong giai đoạn nhạy cảm hiện nay. Tâm lý của thị trường cũng chính là mong muốn của cộng đồng quốc tế về một Trung Đông ngừng tiếng súng, trả lại sự yên bình và ổn định cho khu vực và thế giới.
