Một thỏa thuận đề xuất giữa Mỹ và Iran đang được xem xét, bao gồm việc mở cửa eo biển Hormuz – tuyến đường thủy chiến lược quan trọng. Theo hãng tin CNN và tờ The New York Times, một quan chức Nhà Trắng cho biết vào lúc 18h ngày 29/5 (giờ địa phương) rằng cuộc họp kéo dài khoảng 2 giờ tại Phòng Tình huống đã kết thúc. Tổng thống Trump sẽ chỉ đồng ý với thỏa thuận nào có lợi cho nước Mỹ và đáp ứng các lằn ranh đỏ của ông, đặc biệt là việc Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
Quyết định cuối cùng từ Tổng thống Trump
Trước đó cùng ngày, người đứng đầu nước Mỹ cho biết ông sẽ gặp đội ngũ an ninh quốc gia để đưa ra quyết định cuối cùng về đề xuất thỏa thuận hòa bình với Iran. Theo ông Trump, thỏa thuận này sẽ bao gồm cam kết của Iran về việc không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận chuyển thương mại không hạn chế. Trong một bài viết trên mạng xã hội Truth Social trước cuộc họp, ông Trump viết: "Tôi sẽ họp ngay bây giờ, trong Phòng Tình huống để đưa ra quyết định cuối cùng."
Tiến triển trong đàm phán
Động thái này diễn ra một ngày sau khi các quan chức Mỹ cho biết họ sắp đạt được thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn 60 ngày và một khuôn khổ đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance hôm 28/5 nói rằng Washington và Tehran "rất gần" thời điểm ký kết bản ghi nhớ, mặc dù ông cảnh báo rằng một số vấn đề vẫn chưa được giải quyết.
Theo Axios và các nguồn tin Mỹ, bản ghi nhớ được đề xuất sẽ bao gồm việc mở eo biển Hormuz cho vận tải thương mại, yêu cầu Iran loại bỏ thủy lôi khỏi tuyến đường thủy này, và Tehran cam kết tham gia đàm phán về các hoạt động làm giàu uranium cũng như kho dự trữ uranium được làm giàu cao.
Chi tiết thỏa thuận
Trong bài đăng của mình, ông Trump viết rằng Iran sẽ phải loại bỏ bất kỳ thủy lôi nào còn lại ở tuyến đường thủy chiến lược này, trong khi Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các tàu ra vào các cảng của Iran. Ông Trump cũng cho biết vật liệu hạt nhân được làm giàu cao bị chôn vùi tại các cơ sở bị Mỹ tấn công năm ngoái sẽ được Mỹ đào lên và phá hủy với sự phối hợp của Iran và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế.
Căng thẳng khu vực
Trong bối cảnh đó, Iran tuyên bố đã bắn cảnh cáo vào 4 tàu thuyền gần eo biển Hormuz và phá hủy một UAV của Mỹ. Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) xác nhận hành động này. Các quan chức Mỹ cho biết nước này và Iran đã đạt được một thỏa thuận sơ bộ trong đàm phán, dù Tổng thống Donald Trump chưa ký duyệt và tình hình trong khu vực vẫn căng thẳng.
Bối cảnh xung đột kéo dài
Trong gần 5 thập kỷ, các tổng thống Mỹ thuộc cả hai đảng đã tiếp cận Iran bằng sự kết hợp khác nhau giữa ngoại giao, trừng phạt, răn đe và sức mạnh quân sự. Tuy nhiên, cuộc xung đột Mỹ - Iran vẫn tiếp diễn vì nhiều lý do phức tạp, bao gồm bất đồng về chương trình hạt nhân, ảnh hưởng khu vực và các vấn đề địa chính trị khác.
