Với sự trung gian không mệt mỏi của Pakistan cùng sự hỗ trợ từ Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar và Saudi Arabia, sau các cuộc đàm phán chuyên sâu, Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận lịch sử. Nếu được ký kết và triển khai đầy đủ, đây sẽ là một bước ngoặt lớn, đánh dấu sự kết thúc chính thức của cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran.
Nội dung thỏa thuận
Văn kiện hiện tại mang tính chất biên bản ghi nhớ (MoU), tạo khuôn khổ cho 60 ngày đàm phán tiếp theo. Theo thông tin tiết lộ, dự thảo MoU 14 điểm sắp được ký kết bao gồm việc Iran tái khẳng định cam kết với Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) và không phát triển vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, chương trình tên lửa của Iran đã được đưa ra khỏi nội dung đàm phán.
Để đạt đồng thuận ở những vấn đề gai góc, Mỹ sẽ giải phóng 50% tổng số tài sản trị giá 24 tỷ USD của Iran bị đóng băng trước khi bắt đầu đàm phán, và toàn bộ số tài sản này sẽ được giải phóng trong thời gian đàm phán 60 ngày. Các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran và lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ cũng được dỡ bỏ. Washington cam kết không can thiệp vào công việc nội bộ và tôn trọng chủ quyền của Iran.
Phản ứng quốc tế
Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres hy vọng các bên sẽ tận dụng động lực mới này và tăng gấp đôi nỗ lực hướng tới một giải pháp cuối cùng. Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khôi phục hoạt động hàng hải ở Eo biển Hormuz và cho biết Anh và Pháp có thể thành lập một phái bộ đa phương để bảo đảm an ninh, bao gồm hỗ trợ rà phá bom mìn.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp, các nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về việc mở cửa trở lại Eo biển Hormuz lâu dài cũng như đạt thỏa thuận về các hoạt động hạt nhân và tên lửa của Iran. Một số quốc gia châu Âu như Anh, Pháp, Đức và Italia đã ra tuyên bố chung khẳng định sẽ tích cực hợp tác với Mỹ, Iran và các đối tác khu vực để đạt được giải pháp ngoại giao lâu dài.
Tác động đến thị trường dầu mỏ
Tin tức về thỏa thuận đã khiến giá dầu thế giới hạ nhiệt ngay lập tức: dầu Brent giảm khoảng 4% xuống còn 83 USD/thùng, dầu WTI giảm 4,8% xuống còn 80,8 USD/thùng. Thỏa thuận hòa bình được hy vọng sẽ làm giảm áp lực lên giá dầu, khôi phục niềm tin người tiêu dùng và tạo điều kiện cho các ngân hàng trung ương toàn cầu điều chỉnh chính sách tiền tệ.
Triển vọng và thách thức
Dù vậy, giữa Mỹ và Iran vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Sau lễ ký chính thức dự kiến diễn ra ở Thụy Sĩ vào ngày 19/6 tới, hai bên sẽ bước vào giai đoạn đàm phán cam go. Iran cho biết cuộc đàm phán sẽ phụ thuộc vào việc thực hiện các cam kết sơ bộ của Washington, điều sẽ được Tehran xác minh từ nay đến lễ ký MoU. Cộng đồng quốc tế hy vọng thỏa thuận sẽ được thực hiện ổn định, hướng tới một kết quả tốt đẹp.
