Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei đã xác nhận Mỹ và Iran đã ký kết bản ghi nhớ hiểu biết (MOU) về chấm dứt xung đột bằng hình thức kỹ thuật số.
PressTV dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết, MOU giữa Iran và Mỹ đã được ký kết chính thức bởi Tổng thống của cả hai nước, với văn bản đã được hoàn thiện và thỏa thuận chính thức có hiệu lực.
"Bản ghi nhớ hiểu biết giữa Iran và Mỹ đã được đồng ý ký kết bằng hình thức kỹ thuật số. Sẽ không có lễ ký kết nào được tổ chức tại Thụy Sĩ", ông Esmaeil Baghaei nói.
Người phát ngôn giải thích rằng quyết định để thỏa thuận được ký kết bởi các quan chức cấp cao nhất của cả hai nước là có chủ ý, dựa trên những kinh nghiệm trong quá khứ.
"Khi văn bản được ký kết bởi các cấp thẩm quyền cao nhất của cả hai nước, việc vi phạm nó đương nhiên sẽ phải gánh chịu những tổn thất lớn hơn. Vừa qua từ những kinh nghiệm trong quá khứ, chúng tôi ưu tiên điều này xảy ra hơn", ông Baghaei nói.
Ông nói thêm rằng sự hiện diện của đội ngũ đàm phán Iran tại Geneva vẫn nằm trong chương trình nghị sự, nhưng bản thân việc ký kết đã được thực hiện bằng hình thức kỹ thuật số.
"Văn bản của bản ghi nhớ hiểu biết Iran - Mỹ đã chính thức được hoàn thiện vì cả hai bên đã ký vào đó", ông nhấn mạnh.
Người phát ngôn giải thích rằng sự chậm trễ giữa việc hoàn thiện biên bản ghi nhớ vào hôm 14/6 và việc công bố vào hôm 17/6 là do các thủ tục ngoại giao tiêu chuẩn và tầm quan trọng của việc phối hợp với các bên trung gian hòa giải.
"Trong mỗi tiến trình ngoại giao, có những thủ tục mà các bên liên quan cố gắng tuân thủ. Quan điểm của các bên trung gian hòa giải cũng rất quan trọng để họ có thể đưa tiến trình này đến kết quả mong muốn", ông Baghaei nói.
Ông lưu ý rằng các bên đã đồng ý không công bố văn bản cho đến khi nó được hoàn thiện. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh, các quan chức Iran đã tiết lộ những nét khái quát của thỏa thuận.
"Nếu chúng ta xem xét lại văn bản bây giờ, chúng ta sẽ thấy rằng không có điều gì là chưa được nói trong giai đoạn này. Chúng tôi đã bày tỏ tất cả các vấn đề ở mức độ ít hay nhiều. Chúng tôi có thể không đi vào chi tiết ở một số điểm, nhưng liên quan đến các vấn đề tổng thể, chúng tôi đã đề cập đến tất cả chúng", ông nói.
Thực thi thỏa thuận khó hơn ký kết
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cảnh báo, việc thực hiện thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ sẽ khó khăn hơn việc ký kết, nhấn mạnh rằng Tehran không quên những bài học của cuộc chiến và sẽ giám sát chặt chẽ sự tuân thủ của Mỹ.
Ông Baghaei cho biết bộ máy ngoại giao của Iran đã đảm bảo được một văn bản phục vụ cho lợi ích của đất nước.
"Thực tế là chúng tôi đã ký một thỏa thuận để chấm dứt xung đột ở giai đoạn này không có nghĩa là chúng tôi đã quên đi quá khứ hoặc từ bỏ những bài học đắt giá đã học được. Công việc của chúng tôi bây giờ khó khăn hơn trước, bởi vì việc thực hiện các thỏa thuận quốc tế luôn khó khăn hơn nhiều so với việc soạn thảo chúng, đặc biệt là với các bên không cam kết thực hiện các nghĩa vụ của họ", ông Baghaei nói.
Ông nhấn mạnh rằng từ bây giờ, Iran phải đảm bảo rằng bên kia bị buộc phải tuân thủ các cam kết của mình.
Tên lửa là để bắn, không phải để đàm phán
Ông Baghaei giải thích quyết định khôn ngoan của Iran là hoãn các cuộc đàm phán hạt nhân sang một giai đoạn sau, tập trung trước hết vào việc chấm dứt xung đột.
"Đã có quyết định rằng chúng tôi sẽ không đàm phán về vấn đề hạt nhân ở giai đoạn này. Sự tập trung là vào việc chấm dứt xung đột, và chúng tôi đã làm được điều đó", ông nói.
"Từ thời điểm MOU có hiệu lực, tức là ngay bây giờ, chúng tôi sẽ có 60 ngày để đàm phán về vấn đề hạt nhân và các lệnh trừng phạt. Nếu các cuộc đàm phán đạt được kết luận sớm hơn thì càng tốt. Nhưng với tính chất phức tạp của vấn đề, khung thời gian 60 ngày là hợp lý, và nếu cần thiết, có thể được gia hạn", ông cho biết.
Ông nói thêm rằng MOU chỉ rõ rằng các cuộc đàm phán sẽ chỉ bao gồm vấn đề hạt nhân và dỡ bỏ trừng phạt.
Ông Baghaei nhấn mạnh, năng lực tên lửa của Iran không phải là chủ đề để thảo luận.
"Tên lửa của chúng tôi không thích bất kỳ ai bàn tán về chúng. Tên lửa của Iran chỉ để bắn, không phải để đàm phán. Năng lực phòng thủ của Iran sẽ không được thảo luận trong bất kỳ tiến trình nào với bất kỳ bên nào", ông nói.
Lệnh phong tỏa của Mỹ được dỡ bỏ
Ông Baghaei nhấn mạnh, Iran chưa bao giờ bỏ rơi các đồng minh của mình, và một lệnh ngừng bắn ở Lebanon cũng quan trọng đối với Tehran như việc chấm dứt xung đột đối với Iran.
"Iran đã chứng minh rằng họ không bỏ rơi bạn bè của mình trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Đối với chúng tôi, lệnh ngừng bắn và chấm dứt xung đột ở Lebanon cũng quan trọng như ở Iran. Trong điều khoản đầu tiên của MOU, Lebanon được nhắc đến 3 lần. Sự tôn trọng đối với toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia của Lebanon đã được bao gồm", ông nói.
Ông Baghaei cho biết thỏa thuận ban đầu quy định lệnh phong tỏa sẽ được dỡ bỏ trong vòng 30 ngày, nhưng điều này đã được đẩy nhanh sau cuộc tấn công hôm 14/6 của Israel vào các vùng ngoại ô phía nam Beirut.
"Sự giám sát của chúng tôi cho thấy các tàu của chúng tôi đã vào và ra các cảng mà không gặp bất kỳ sự cố nào, và cam kết này việc dỡ bỏ phong tỏa đã bắt đầu. Các cam kết của chúng tôi sẽ bắt đầu sau khi ký văn kiện này", ông nói.
Quản lý Hormuz được phối hợp với Oman
Người phát ngôn của Iran xác nhận rằng Iran đang hoàn thiện một cơ chế quản lý mới cho eo biển Hormuz, với sự phối hợp nâng cao cùng Oman.
"Iran sẽ thu phí đối với các dịch vụ ở eo biển Hormuz. Cơ chế này và các thỏa thuận quản lý eo biển đang được soạn thảo. Chúng tôi đã bắt đầu tham vấn với Oman từ lâu và đã thảo luận với một số quốc gia khác", ông Baghaei nói.
"Các cơ chế quản lý eo biển Hormuz phần lớn đã được hoàn thiện với Oman. Việc quá cảnh an toàn sẽ được đảm bảo trong khi vẫn giữ vững chủ quyền và thẩm quyền của Iran đối với eo biển", ông bổ sung.
Ông nói thêm rằng chỉ có Iran và Oman là hai quốc gia ven biển của eo biển này.
MOU giữa Iran và Mỹ đã được hoàn thiện vào hôm 14/6, sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng do Pakistan làm trung gian, với sự hỗ trợ từ các quốc gia khu vực khác. Nhà Trắng ngày 17/6 cũng xác nhận hai bên đã ký kết văn bản theo hình thức trực tuyến.
Theo thỏa thuận, cuộc chiến và tất cả các hoạt động quân sự, bao gồm cả ở Lebanon, đã chấm dứt ngay lập tức, và lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ chống lại Iran đã được dỡ bỏ.
MOU cũng quy định việc mở cửa lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải thương mại.
Một giai đoạn xác minh và đàm phán kéo dài 60 ngày sẽ diễn ra tiếp theo, trong đó các bên sẽ giải quyết các vấn đề còn tồn đọng, bao gồm việc dỡ bỏ tất cả các lệnh trừng phạt, hồ sơ hạt nhân, tái thiết và phát triển kinh tế, cùng một cơ chế giám sát thực thi.
