Hợp tác quốc tế của ngành hải quan ngày càng đi vào chiều sâu, gắn chặt với yêu cầu quản lý hiện đại và phát triển thương mại. Tại Hội nghị Tổng cục trưởng khu vực châu Á-Thái Bình Dương của Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) lần thứ 27 diễn ra ở Hồng Kông (Trung Quốc) từ ngày 18 đến 21/5/2026, Hải quan Việt Nam đã tham gia thảo luận về khả năng thích ứng trước thách thức mới của thương mại quốc tế. Đây là diễn đàn quan trọng để chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác.
Hợp tác song phương được củng cố
Trên kênh song phương, Hải quan Việt Nam và Hoa Kỳ đã tổ chức hội thảo chuyên sâu về phòng chống buôn lậu tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, đồng thời hoàn thiện dự án hỗ trợ nâng cao năng lực thực thi pháp luật thuộc Thư thỏa thuận về trợ giúp thực thi pháp luật và tư pháp hình sự giữa hai chính phủ. Cơ quan hải quan cũng tham gia xây dựng phương án đàm phán các nội dung chuyên ngành với Hoa Kỳ nhằm tạo thuận lợi cho thương mại song phương, trong bối cảnh kim ngạch thương mại hai nước duy trì quy mô lớn.
Bảo vệ sở hữu trí tuệ và chống gian lận thương mại
Hợp tác quốc tế còn hỗ trợ hiệu quả công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và phòng chống gian lận thương mại. Hải quan Việt Nam đã góp ý các nội dung liên quan đến sở hữu trí tuệ trong các chương trình hợp tác quốc tế, đồng thời rà soát hiệp định quá cảnh với Trung Quốc, Lào và Campuchia nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát hàng hóa qua biên giới.
Ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan, cho biết hoạt động hợp tác quốc tế thời gian qua được đẩy mạnh theo hướng hiệu quả, thực chất, góp phần hỗ trợ quản lý nhà nước về hải quan và nâng cao vị thế của Hải quan Việt Nam trong các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế.
Trao đổi dữ liệu và ứng dụng công nghệ
Hải quan Việt Nam tiếp tục phối hợp với Hải quan Hàn Quốc vận hành Hệ thống trao đổi dữ liệu xuất xứ điện tử (EODES), chia sẻ kinh nghiệm về cơ chế thu thập thông tin hành khách trước khi đến (PNR). Đây là công cụ quản lý hiện đại giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát rủi ro và hỗ trợ thông quan. Trong thời gian tới, ngành hải quan dự kiến triển khai chương trình làm việc với Hải quan Campuchia về kiểm tra sau thông quan, tiếp tục trao đổi với Hải quan Nga và Đức để hoàn thiện văn kiện hợp tác về phòng chống buôn lậu và phối hợp điều tra.
Nâng cao năng lực thực thi trong môi trường thương mại mới
Hải quan Việt Nam tận dụng nguồn lực hỗ trợ từ bên ngoài để nâng cao năng lực thực thi pháp luật. Cán bộ hải quan tham gia nhiều chương trình đào tạo chuyên sâu do UNODC và INCB phối hợp tổ chức, tập trung vào xử lý an toàn chất nguy hiểm, đấu tranh với tội phạm ma túy xuyên quốc gia, kiểm soát trên biển và phát hiện vi phạm thương mại. Song song đó, Hải quan Việt Nam tiếp nhận nhiều trang thiết bị kiểm tra hiện đại từ các chương trình hỗ trợ quốc tế, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát và chống buôn lậu.
Trong bối cảnh khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu tăng cao, phương thức vi phạm thay đổi liên tục, ngành hải quan tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ. Theo ông Trần Đức Hùng, trên cơ sở kết quả tại Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN lần thứ 35 tại Campuchia, ngành hải quan triển khai các mục tiêu hợp tác hướng tới năm 2030 và chuẩn bị nội dung tham gia Phiên họp Hội đồng WCO.
Định hướng ứng dụng AI và Big Data
Về hợp tác song phương với Hoa Kỳ, ngành hải quan sẽ thúc đẩy các cuộc làm việc cấp cao để hoàn thiện thủ tục pháp lý, tiến tới ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ về sử dụng tờ lược khai và vận chuyển hàng hóa. Một định hướng đáng chú ý là đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ phân tích dữ liệu lớn (Big Data) vào quản lý rủi ro, giúp nhận diện sớm dấu hiệu vi phạm, tối ưu hóa kiểm tra và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Ngành hải quan tiếp tục hoàn thiện hồ sơ tiếp nhận chương trình hỗ trợ kỹ thuật quốc tế và tham gia đàm phán nâng cấp Chương 5 về Quản lý hải quan và Tạo thuận lợi thương mại trong Hiệp định CPTPP. Những hoạt động này giúp nâng cao năng lực quản lý, tiếp cận chuẩn mực hiện đại, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển của thương mại toàn cầu.
