Lần đầu tiên kể từ khi chiến sự Iran bùng nổ, các nhà lãnh đạo phương Tây đã tụ họp tại Evian-les-Bains, Pháp, để tham dự Hội nghị thượng đỉnh G7 kéo dài 3 ngày. Hội nghị diễn ra ngay sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt chiến tranh, hứa hẹn mở ra một chương mới cho khu vực.
Thỏa thuận hòa bình và các bước tiếp theo
Mặc dù các điều khoản chính xác của thỏa thuận hòa bình chưa được công bố, một bản ghi nhớ dự kiến sẽ chính thức được ký kết tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng tiết lộ sẽ có các cuộc thảo luận chuẩn bị cho 60 ngày đàm phán kỹ thuật về chương trình hạt nhân Iran trong tuần này.
Do đó, việc thảo luận về các bước đi tiếp theo đối với Iran sẽ là một trong những ưu tiên hàng đầu của các nhà lãnh đạo thế giới, bên cạnh việc tìm kiếm tiếng nói chung về cuộc chiến tại Ukraine, giải quyết tình trạng mất cân bằng kinh tế toàn cầu và tìm kiếm nguồn khoáng sản thiết yếu bên ngoài nhà cung cấp hàng đầu hiện nay là Trung Quốc.
Tự do hàng hải tại eo biển Hormuz
Theo các nguồn tin, nội dung trọng tâm của hội nghị lần này, với sự tham dự của các quốc gia G7 bao gồm Mỹ, Anh, Pháp, Đức và Nhật Bản cùng với 5 quốc gia được mời khác, dự kiến sẽ tập trung vào việc đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Đây là tuyến đường huyết mạch, nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu đi qua.
Nhà Trắng cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ thảo luận với các lãnh đạo G7 về kế hoạch rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz. Anh và Pháp đã bày tỏ mong muốn hỗ trợ hoạt động này sau khi giao tranh chấm dứt.
Thách thức và hợp tác
Thủy lôi là một trong những nguyên nhân khiến hoạt động vận tải dầu bằng tàu chở dầu gần như đình trệ trong thời gian chiến sự. Việc nhanh chóng dọn sạch tuyến đường biển này được xem là yếu tố then chốt để khôi phục niềm tin của các hãng vận tải thương mại.
Căng thẳng ở Hormuz leo thang ngay từ đầu cuộc xung đột khi ông Trump yêu cầu triển khai quân đội đến eo biển này, một động thái bị các đồng minh bác bỏ. Vì vậy, với nội dung trọng tâm này, hội nghị thượng đỉnh được dự đoán sẽ thử thách sự đoàn kết của phương Tây.
Một quan chức Mỹ cấp cao tuyên bố trong một cuộc họp báo hôm 13/6 rằng: "Rà phá bom mìn sẽ là bước tiếp theo. Chúng tôi sẽ tích cực tham gia vào các hoạt động rà phá bom mìn, và nếu các nước G7 hợp tác trong khả năng của mình, điều đó sẽ đẩy nhanh đáng kể quá trình trở lại cuộc sống bình thường".
Một quan chức Mỹ khác cho biết, đây là vấn đề Tổng thống Trump quan tâm tại Hội nghị G7 lần này và mong muốn các nước khác cùng tham gia. "Mặc dù chúng tôi có khả năng tiến hành rà phá thủy lôi, nhưng một số quốc gia G7 cũng sở hữu chuyên môn đáng kể", quan chức này nói.
Pháp, quốc gia đồng dẫn đầu sáng kiến đa quốc gia với Anh nhằm đảm bảo tự do hàng hải ở eo biển Hormuz, tuyên bố: "Chúng tôi đặt mục tiêu triển khai một liên minh hàng hải để nối lại việc đi lại qua eo biển, tạo điều kiện cho cả hai quốc gia tiếp tục đàm phán về các vấn đề thực tiễn".
Các cuộc gặp song phương và triển vọng
Theo các chuyên gia, đó là lý do Tổng thống Pháp Emmanuel Macron - chủ nhà của hội nghị năm nay, đã mời lãnh đạo 3 quốc gia ngoài G7 này tham dự phiên họp về Trung Đông vào ngày 16/6, nơi vấn đề Iran dự kiến sẽ là trọng tâm.
Ông Trump cũng dự kiến sẽ có các cuộc gặp riêng với các nhà lãnh đạo Trung Đông, bao gồm Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Ai Cập tại hội nghị thượng đỉnh G7. Trong các cuộc gặp này, nhà lãnh đạo Mỹ có thể sẽ giải thích chi tiết về thỏa thuận với Iran và tìm kiếm hợp tác từ các nước để thực hiện thỏa thuận đó.
