Trong cuộc họp báo ngày 5/5 tại Lầu Năm Góc, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã trả lời câu hỏi về khả năng Iran sử dụng cá heo tác chiến tại eo biển Hormuz. Ông Hegseth khẳng định Iran không sở hữu cá heo phục vụ mục đích quân sự, nhưng từ chối xác nhận hay phủ nhận việc Mỹ có loại "cá heo cảm tử" hay không.
Quan điểm từ các chuyên gia
Một nguồn tin am hiểu hoạt động của Hải quân Mỹ tại eo biển Hormuz cho biết quân đội Mỹ hiện không triển khai cá heo trong các hoạt động quân sự tại khu vực này. Tuy nhiên, Hải quân Mỹ đã duy trì chương trình huấn luyện cá heo trong nhiều thập kỷ, nhằm hỗ trợ phát hiện thủy lôi. Chương trình Động vật Biển do bộ phận Tình báo, Giám sát và Trinh sát thuộc Trung tâm Chiến tranh Thông tin Hải quân Thái Bình Dương phụ trách.
Chuyên gia Scott Savitz từ tổ chức nghiên cứu RAND, người từng làm việc với bộ phận tác chiến thủy lôi của Hải quân Mỹ, giải thích: "Chúng tôi sử dụng động vật biển để hỗ trợ phát hiện vật thể dưới nước và phát hiện kẻ xâm nhập nhằm bảo vệ các cảng trọng yếu". Các cá thể cá heo trong chương trình này không phải là "cá heo cảm tử", mà chủ yếu thực hiện nhiệm vụ phát hiện vật thể.
Lịch sử chương trình huấn luyện cá heo
Chương trình cá heo của Hải quân Mỹ được khởi xướng từ năm 1959, tập trung huấn luyện cá heo mũi chai và sư tử biển California để phát hiện và thu hồi vật thể dưới nước. Theo tài liệu của chương trình, cá heo sở hữu hệ thống định vị bằng âm thanh "tinh vi nhất mà giới khoa học từng biết đến", vượt trội so với các thiết bị không người lái dưới nước.
Khi thực hiện nhiệm vụ, cá heo quân sự thường hoạt động cùng nhóm 2-3 người hỗ trợ từ trên tàu nhỏ. Khi phát hiện mục tiêu, cá heo sẽ báo hiệu và thả phao đánh dấu để thợ lặn xác định vị trí và vô hiệu hóa thủy lôi. Tuy nhiên, cá heo thường không được triển khai trong môi trường chiến đấu mà chủ yếu sau khi giao tranh kết thúc, để dò tìm thủy lôi. Chuyên gia Savitz dẫn chứng năm 2003, khi cá heo quân sự Mỹ được triển khai phát hiện thủy lôi gần cảng Umm Qasr (Iraq) sau khi khu vực đã được kiểm soát.
Phúc lợi động vật và các quốc gia khác
Một điểm đáng chú ý là cá heo và sư tử biển trong chương trình hoàn toàn có thể tự do rời đi khi được đưa ra vùng biển mở. Chuyên gia Savitz cho biết: "Chúng chủ động lựa chọn quay trở lại vì thích được cho ăn, thích trò tìm kiếm vật thể và phát hiện người xâm nhập cảng. Đồng thời, chúng cũng thích được bảo vệ khỏi những kẻ săn mồi".
Không chỉ Mỹ, các quốc gia khác cũng từng sử dụng cá heo cho mục đích quân sự. Iran được cho là đã mua cá heo vào năm 2000, nhưng các cá thể này nhiều khả năng đã quá già để sử dụng. Hiện không có bằng chứng cho thấy Iran duy trì chương trình cá heo quân sự. Trước đó, Wall Street Journal từng đưa tin Tehran cân nhắc sử dụng cá heo cảm tử mang thủy lôi để đối phó với lực lượng Mỹ tại eo biển Hormuz.
Thông tin về cá heo quân sự được nhắc đến trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại eo biển Hormuz, sau khi Mỹ và Iran có các động thái quân sự qua lại, khiến giới quan sát lo ngại lệnh ngừng bắn có thể bị đe dọa.
