Nhắc đến A Lưới (TP. Huế), nhiều người vẫn nhớ về vùng đất chiến lược trên tuyến hành lang Trường Sơn huyền thoại, nơi quân và dân ta phải đối mặt với những trận càn quét khốc liệt và mưa bom bão đạn của kẻ thù. Trên mảnh đất gian lao mà anh dũng ấy, đồng bào Pa Cô, Cơ Tu, Bru Vân Kiều đã đặt trọn niềm tin và một lòng son sắt với Đảng và Bác Hồ.
Tiêu biểu là gia đình có ba người được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, gồm ông Hồ Đức Vai, bà Hồ Kan Lịch và ông Hồ A Nun. Trong đó, ông Hồ Đức Vai là chú; bà Hồ Kan Lịch và ông Hồ A Nun là chị em ruột.
Anh hùng Hồ Đức Vai – Người được Bác Hồ đặt tên
Anh hùng Hồ Đức Vai tên thời thơ ấu là Cu Thời, sinh năm 1940. Lên 6 tuổi, ông mồ côi cả cha lẫn mẹ, sống trong tình thương yêu đùm bọc của người Pa Cô ở bản. Tuổi thơ ông chứng kiến cảnh giặc dồn dân lập ấp, đàn áp đồng bào. Lớn lên, ông viết đơn tình nguyện tham gia đội du kích A Lưới. Nhờ thông minh, gan dạ và lối đánh táo bạo, chỉ sau một năm, ông trở thành tiểu đội trưởng và là linh hồn của đội du kích. Ông cùng đồng đội tham gia hàng chục trận đánh lớn nhỏ, làm cho quân địch khiếp đảm. Có trận, ông một mình áp sát, đánh chặn toán quân địch đi càn khiến chúng hoảng loạn tháo chạy.
Năm 1965, ông Cu Thời được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành người dân tộc thiểu số đầu tiên ở miền Nam nhận danh hiệu cao quý này. Cũng trong dịp này, ông được gặp Bác Hồ và vinh dự được chính Bác đặt tên là Hồ Đức Vai. Khi ông trở về, quân dân A Lưới tổ chức mít tinh để nghe ông kể chuyện gặp Bác. Từ đó, nhiều đồng bào Pa Cô, Bru Vân Kiều đã làm đơn xin lấy họ Hồ của Bác làm họ chung.
Nữ anh hùng bắn rơi máy bay bằng súng trường
Tiếp bước người chú anh hùng, nữ du kích Hồ Kan Lịch trở thành huyền thoại của núi rừng Trường Sơn. Sinh năm 1943, bà nổi tiếng với lối đánh táo bạo, gan dạ khiến quân địch trong các đồn bốt ở vùng cao A Lưới khiếp đảm. Trong cuộc đời chiến đấu, bà tham gia 49 trận đánh lớn nhỏ, tiêu diệt hàng trăm tên địch. Theo tư liệu lịch sử, khoảng năm 1961, bà dùng súng trường bắn rơi máy bay Dakota tại sân bay A So, trở thành câu chuyện huyền thoại. Năm 1967, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, là người thứ hai trong gia đình nhận danh hiệu này.
Người Anh hùng mang sức mạnh phi thường
Nếu ông Hồ Đức Vai và bà Hồ Kan Lịch trực tiếp chiến đấu, thì ông Hồ A Nun lại góp phần bằng sức mạnh phi thường nơi tuyến hậu cần Trường Sơn. Sinh năm 1944, ông là người gùi hàng nổi tiếng của chiến trường A Lưới. Trong những năm tháng ác liệt, ông đã vận chuyển tổng cộng 179 tấn vũ khí, lương thực phục vụ bộ đội. Có chuyến ông gùi gần 200 kg hàng hóa, băng rừng vượt suối hàng chục cây số để tiếp tế kịp thời. Sức mạnh của ông không chỉ nằm ở thể lực, mà còn ở ý chí và lòng trung thành với cách mạng. Năm 1969, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ba Anh hùng trong một gia đình người Pa Cô có cách cống hiến khác nhau, nhưng họ đều là những “hạt nhân đỏ” giữa đại ngàn Trường Sơn. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, họ cùng đồng bào các dân tộc thiểu số vùng cao A Lưới góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của dân tộc.
Tiếp nối mạch nguồn trên quê hương cách mạng
Chiến tranh lùi xa, nhưng tinh thần cách mạng của ba Anh hùng tiếp tục được hun đúc, truyền lại cho thế hệ con cháu. Sau ngày đất nước thống nhất, ông Hồ Đức Vai tiếp tục cống hiến trên nhiều cương vị, là đại biểu Quốc hội khóa VI và khóa VII, Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam. Ông đã mang tiếng nói của đồng bào dân tộc thiểu số đến nghị trường, góp phần ban hành nhiều chính sách dân tộc sát thực tế.
Thượng tá Hồ Đức Hạnh, con trai trưởng của Anh hùng Hồ Đức Vai, chia sẻ: “Tôi rất tự hào về cha cũng như truyền thống quý báu của gia đình. Là thế hệ con cháu, chúng tôi luôn nỗ lực gìn giữ, phát huy truyền thống cách mạng; sống, công tác xứng đáng với sự hy sinh và đóng góp của các thế hệ đi trước.” Người con trai cả hiện công tác trong lực lượng Công an TP. Huế, người con thứ hai công tác tại Đảng ủy xã A Lưới 2. Con cháu của Anh hùng Hồ A Nun tiếp tục phục vụ trong quân đội, bảo vệ bình yên Tổ quốc.
Không chỉ riêng gia đình các anh hùng, lớp trẻ người Pa Cô, Cơ Tu, Bru Vân Kiều ở A Lưới hôm nay đang từng ngày viết tiếp câu chuyện mới cho quê hương. Nhiều người học đại học, trở thành cán bộ, giáo viên, chiến sĩ biên phòng, bác sĩ… quay về phục vụ bản làng. Đến A Lưới hôm nay, những con đường bê tông đã nối dài đến tận các thôn bản xa xôi. Điện sáng, trường học, trạm y tế ngày càng khang trang. Nhiều mô hình kinh tế mới giúp người dân thoát nghèo, ổn định cuộc sống.
Giữa nhịp sống đổi thay ấy, người dân vùng cao A Lưới vẫn giữ trọn truyền thống cách mạng. Trong các ngôi nhà Pa Cô, bàn thờ Bác Hồ được đặt trang trọng. Những tấm huân chương, bằng khen của các thế hệ đi trước vẫn được gìn giữ cẩn thận như báu vật của gia đình, dòng họ. Đó không chỉ là niềm tự hào, mà còn là lời nhắc nhở cho lớp lớp cháu con về một thời cha ông đã sống, chiến đấu và hy sinh vì độc lập dân tộc.
