Tiến sĩ Phí Hồng Minh, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương, đánh giá hiện nay, vai trò cầu nối của Việt Nam trong quan hệ ASEAN - Nga tiếp tục được tăng cường ở nhiều tầng nấc.
Chuyến công du quan trọng của Thủ tướng Lê Minh Hưng
Nhận lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và các hoạt động song phương tại Kazan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6. Đây không chỉ là hoạt động đối ngoại cấp cao quan trọng, mà còn đánh dấu chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Thủ tướng Lê Minh Hưng tới Liên bang Nga trên cương vị mới, tiếp nối những dấu ấn đối ngoại nổi bật của Việt Nam trong năm 2026, đặc biệt là việc đăng cai thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba (AFF 2026).
Cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với việc thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nga
Trong bối cảnh cục diện thế giới đang trải qua những biến chuyển sâu sắc về địa chính trị, kinh tế và công nghệ, Hội nghị được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực mới cho quan hệ ASEAN - Nga, đồng thời là dịp để Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm trong các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế. Sự tham dự của Thủ tướng Lê Minh Hưng không chỉ thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với việc thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nga phát triển theo hướng cân bằng, thực chất, hiệu quả và bền vững, mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam như một cầu nối quan trọng giữa Nga và các quốc gia Đông Nam Á.
Dấu ấn 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và nhu cầu hợp tác trong giai đoạn mới
Sau khi thiết lập quan hệ chính thức tháng 7/1991, quan hệ ASEAN - Nga đã không ngừng phát triển với các dấu mốc quan trọng. Năm 1996, Nga trở thành Đối tác Đối thoại đầy đủ của ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 29 ở Jakarta. Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nga lần đầu tiên được tổ chức ngày 13/12/2005 tại Kuala Lumpur gắn với Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác Tiến bộ và toàn diện và Chương trình Hành động Toàn diện ASEAN - Nga giai đoạn 2005-2015, xác định trọng tâm hợp tác trên các lĩnh vực chính trị - an ninh, kinh tế và phát triển. Tháng 11/2018, bước ngoặt trong quan hệ ASEAN - Nga được xác lập tại Hội nghị cấp cao lần thứ 3 tại Singapore với tuyên bố nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược và ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa ASEAN và Ủy ban Kinh tế Á - Âu.
Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu thay đổi mạnh mẽ, các cơ chế hợp tác truyền thống đang đứng trước yêu cầu phải thích ứng tốt hơn, thực chất hơn và có khả năng mang lại kết quả rõ ràng hơn. Hội nghị tại Kazan lần này không đơn thuần mang ý nghĩa lễ kỷ niệm, mà còn mang tính chất định hướng quan hệ ASEAN - Nga trong thời gian tới. Với kết quả 82% chỉ tiêu hoàn thành trong Kế hoạch Hành động Toàn diện giai đoạn 2021-2025, hai bên cũng đã nhất trí việc hoàn tất xây dựng Kế hoạch Hành động giai đoạn tiếp theo.
Vai trò cầu nối của Việt Nam trong quan hệ ASEAN - Nga
Việt Nam có lợi thế đặc biệt khi vừa là thành viên năng động của ASEAN, vừa có quan hệ hữu nghị truyền thống và là đối tác chiến lược toàn diện với Nga. Việt Nam cũng luôn được nhìn nhận là một trong những quốc gia có khả năng kết nối hiệu quả giữa ASEAN với các đối tác lớn, nổi bật là Nga. Điều này không chỉ xuất phát từ vị thế ngoại giao của Việt Nam, mà còn từ kinh nghiệm tham gia tích cực vào các cơ chế đa phương và năng lực cân bằng lợi ích giữa các bên. Trong quá khứ, Việt Nam đã thể hiện vai trò cầu nối tích cực thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nga, thể hiện trong việc ủng hộ Nga tham gia các cơ chế do ASEAN dẫn dắt như Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng mở rộng (ADMM+).
Ba tầng nấc tăng cường vai trò cầu nối
Hiện nay, vai trò cầu nối của Việt Nam trong quan hệ ASEAN - Nga tiếp tục được tăng cường ở nhiều tầng nấc. Thứ nhất, Việt Nam đang nỗ lực góp phần vào việc củng cố nhịp cầu đối thoại giữa ASEAN và Nga, giúp ASEAN và Nga hiểu nhau hơn, duy trì không gian đối thoại khu vực không bị thu hẹp bởi các căng thẳng địa chính trị. Trong bối cảnh môi trường khu vực và quốc tế biến động nhanh, ASEAN và Nga đều cần những kênh hợp tác ổn định, linh hoạt, có khả năng chuyển hóa cam kết chính trị thành kết quả cụ thể. Thứ hai, Việt Nam có thể thúc đẩy hợp tác thực chất hơn ở những lĩnh vực mà hai bên cùng có lợi, như năng lượng, kết nối kinh tế, an ninh lương thực, khoa học - công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và giao lưu nhân dân. Thứ ba, Việt Nam còn đóng vai trò dung hòa lợi ích trong nội khối ASEAN, giúp khối này giữ được sự thống nhất khi làm việc với Nga trong một thế giới đang gia tăng nghi kỵ, chia rẽ và phân mảnh.
Trong giai đoạn hợp tác mới, Việt Nam sẽ nắm giữ vai trò điều phối các ưu tiên hợp tác ASEAN - Nga giai đoạn 2027-2030. Với vai trò này, Việt Nam đang nỗ lực bảo đảm các sáng kiến hợp tác mới vẫn gắn với lợi ích chung của ASEAN, phù hợp với nguyên tắc đồng thuận và vai trò trung tâm của khối. Không gian hợp tác đang mở sang khai thác các thế mạnh của mỗi bên trên những lĩnh vực có tính dài hạn như chuyển đổi số, chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng, công nghệ cao và phát triển bền vững gắn với các ưu tiên của ASEAN trong Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và phù hợp với yêu cầu thực tế của tình hình khu vực, quốc tế.
Trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến những biến động sâu sắc về địa chính trị, kinh tế, năng lượng và công nghệ, quan hệ ASEAN - Nga cũng đứng trước yêu cầu thích ứng với những thực tiễn mới. Trong bối cảnh đó, Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò tích cực trong việc thúc đẩy đối thoại, tăng cường kết nối và mở rộng các lĩnh vực hợp tác thực chất giữa ASEAN và Nga. Sự tham dự của Việt Nam tại Hội nghị không chỉ thể hiện trách nhiệm đối với các cơ chế hợp tác đa phương, mà còn góp phần củng cố quan hệ ASEAN - Nga theo hướng ổn định, hiệu quả cùng có lợi.
