Trong một tuyên bố gây chú ý ngày 5/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Ukraine không cần thiết phải gia nhập NATO, một quan điểm trái ngược với lập trường của chính quyền tiền nhiệm và nhiều đồng minh châu Âu. Ông cũng đồng thời chỉ trích các tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ vì không tăng cường khoan giếng mới, góp phần khiến giá năng lượng toàn cầu leo thang.
Quan điểm gây tranh cãi về tư cách thành viên NATO của Ukraine
Phát biểu tại một cuộc họp báo ở Nhà Trắng, ông Trump nhấn mạnh: "Ukraine không cần gia nhập NATO. Tôi nghĩ đó là điều không cần thiết." Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Kiev đã nhiều lần bày tỏ mong muốn trở thành thành viên của liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu, coi đây là một trong những ưu tiên chiến lược quan trọng nhất.
Trước đó, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã ủng hộ mạnh mẽ việc mở rộng NATO, coi việc kết nạp Ukraine là một biện pháp then chốt để đối phó với Nga. Tuy nhiên, ông Trump, người đang tìm cách tái tranh cử vào năm 2024, đã nhiều lần bày tỏ sự hoài nghi về hiệu quả của NATO và cho rằng các thành viên châu Âu cần chia sẻ gánh nặng tài chính nhiều hơn.
Ông Trump trách các đại gia dầu khí không khoan giếng mới
Trong cùng cuộc họp báo, ông Trump cũng dành sự chỉ trích gay gắt đối với các tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ. Ông nói: "Các công ty dầu khí lớn đang kiếm được lợi nhuận khổng lồ nhưng lại không chịu khoan giếng mới. Họ đang làm tổn hại đến nền kinh tế Mỹ và người tiêu dùng." Theo ông, việc các công ty này ưu tiên mua lại cổ phiếu và trả cổ tức thay vì đầu tư vào sản xuất mới là một trong những nguyên nhân khiến giá xăng dầu trong nước tăng cao, gây áp lực lên lạm phát.
Dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho thấy sản lượng dầu thô của Mỹ vẫn ở mức khoảng 13,1 triệu thùng/ngày, thấp hơn mức kỷ lục trước đại dịch. Số lượng giàn khoan hoạt động đã tăng nhẹ trong những tháng gần đây nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với thời kỳ đỉnh cao. Các nhà phân tích cho rằng các công ty dầu khí đang thận trọng do lo ngại về biến động giá cả và áp lực từ các nhà đầu tư về vấn đề môi trường.
Phản ứng từ Ukraine và các đồng minh
Tuyên bố của ông Trump ngay lập tức vấp phải sự phản ứng từ phía Ukraine. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine, ông Oleg Nikolenko, nhấn mạnh: "Ukraine đã lựa chọn con đường hội nhập châu Âu-Đại Tây Dương và điều này được ghi trong Hiến pháp. Chúng tôi tin rằng tư cách thành viên NATO là sự đảm bảo tốt nhất cho an ninh của chúng tôi." Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ sẵn sàng đối thoại với tất cả các đối tác, bao gồm cả Mỹ.
Các quan chức châu Âu cũng bày tỏ lo ngại về phát biểu của ông Trump. Một quan chức ngoại giao cấp cao của Liên minh châu Âu, giấu tên, cho biết: "Chúng tôi vẫn duy trì lập trường rằng cánh cửa NATO vẫn mở cho các quốc gia đáp ứng các tiêu chuẩn cần thiết. Bất kỳ tuyên bố nào đi ngược lại điều này đều có thể gây tổn hại đến an ninh chung của khu vực."
Tác động đến chính trường Mỹ và quan hệ quốc tế
Phát biểu của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2024 đang nóng dần lên. Các nhà phân tích chính trị cho rằng việc ông Trump đưa ra quan điểm khác biệt với chính quyền hiện tại về cả hai vấn đề Ukraine và năng lượng có thể là chiến lược nhằm thu hút cử tri theo chủ nghĩa biệt lập và những người quan tâm đến giá cả sinh hoạt.
Về phần mình, chính quyền Tổng thống Biden vẫn chưa có phản hồi chính thức. Tuy nhiên, các quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ trước đó đã nhiều lần khẳng định cam kết của Washington đối với chính sách "cửa mở" của NATO. Trong khi đó, Nga, vốn coi việc NATO mở rộng về phía Đông là mối đe dọa trực tiếp, có thể xem tuyên bố của ông Trump như một tín hiệu tích cực, dù Moscow vẫn duy trì lập trường cứng rắn đối với các yêu cầu an ninh của mình.
Các nhà quan sát quốc tế cho rằng, nếu ông Trump giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sắp tới, chính sách đối ngoại của Mỹ có thể sẽ có những điều chỉnh lớn, đặc biệt trong quan hệ với Nga và các đồng minh châu Âu. Tuy nhiên, cho đến lúc đó, những tuyên bố như trên chủ yếu mang tính chất vận động tranh cử và có thể thay đổi tùy theo tình hình thực tế.
