Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) chính thức thông báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và liên minh OPEC+ kể từ ngày 1/5, với lý do muốn tập trung vào lợi ích quốc gia. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới đang chịu nhiều biến động do căng thẳng tại eo biển Hormuz và cuộc xung đột Mỹ - Israel - Iran.
Lý do UAE rời OPEC
Trong tuyên bố chính thức, UAE nhấn mạnh quyết định này phản ánh tầm nhìn chiến lược và kinh tế dài hạn của quốc gia, cùng với sự phát triển trong lĩnh vực năng lượng. Tuyên bố nêu rõ: “Trong thời gian tham gia tổ chức, chúng tôi đã đóng góp đáng kể và hy sinh lớn vì lợi ích chung. Tuy nhiên, đã đến lúc chúng tôi cần tập trung nỗ lực vào lợi ích quốc gia”.
Bộ trưởng Năng lượng UAE, ông Suhail Mohamed al-Mazrouei, cho biết quyết định được đưa ra sau khi xem xét kỹ lưỡng các chiến lược năng lượng hiện tại và tương lai, đặc biệt liên quan đến mức sản lượng. Ông khẳng định UAE không tham vấn ý kiến của bất kỳ quốc gia nào khác, bao gồm cả Saudi Arabia, trước khi đưa ra quyết định này.
Tác động đến trật tự năng lượng toàn cầu
Các nhà phân tích cho rằng việc UAE rời OPEC đánh dấu sự tan rã của trật tự năng lượng toàn cầu vốn dựa trên sự hợp tác và ổn định. Kỷ nguyên lưu thông dầu mỏ tự do đang bị thay thế bởi chủ nghĩa dân tộc tài nguyên và tình trạng “mạnh ai nấy chạy”. UAE quyết định tự quyết sản lượng để tối ưu hóa lợi ích quốc gia, thoát khỏi hệ thống hạn ngạch của OPEC.
Các nhà nhập khẩu lớn ở châu Á và châu Âu đang tìm cách giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch Trung Đông, trong khi các nhà xuất khẩu lớn như Mỹ cạnh tranh giành thị phần. OPEC, vốn chiếm gần một nửa sản lượng dầu thế giới vào năm 2025, đã chứng kiến tỷ phần giảm xuống còn 44% sau khi chiến sự tại Iran bùng nổ đầu năm 2026.
Phản ứng từ thị trường và chuyên gia
Gregory Brew, chuyên gia phân tích cấp cao tại Eurasia Group, nhận định tình trạng “mạnh ai nấy chạy” đang diễn ra và đặt câu hỏi về thời gian kéo dài của hiện tượng này. Các cơ chế phòng vệ thị trường từ thập niên 1970, bao gồm kho dự trữ chiến lược và thị trường tương lai, đang bị thử thách.
Jorge Leon, người đứng đầu bộ phận phân tích địa chính trị của Rystad Energy, cho rằng việc mất đi một thành viên có năng lực sản xuất 4,8 triệu thùng mỗi ngày là một đòn mạnh với OPEC. Ông nói: “Khi nhu cầu dầu mỏ tiến sát đến ngưỡng đỉnh, tư duy của các nhà sản xuất chi phí thấp đang thay đổi. Chờ đợi trong hệ thống hạn ngạch cứng nhắc đồng nghĩa với việc bỏ lỡ cơ hội kiếm tiền”.
Michael Brown, chiến lược gia tại Pepperstone, cho biết UAE cảm thấy “bị đè nén” bởi hạn ngạch OPEC và giờ đây có thể tự do tăng sản lượng lên tới 5 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2027. Ông nhận định quyết định này không ảnh hưởng ngay đến giá dầu do bế tắc tại eo biển Hormuz, nhưng có thể đẩy nhanh quá trình tái cân bằng thị trường và đưa giá trở lại mức trước chiến sự.
Ý nghĩa đối với người tiêu dùng
Mặc dù việc UAE rời OPEC có thể gây hỗn loạn cho liên minh dầu mỏ, nhưng về lâu dài, nó có thể mang lại lợi ích cho người tiêu dùng và nền kinh tế toàn cầu. Nguồn cung năng lượng được đáp ứng nhanh chóng và đáng tin cậy hơn khi UAE tự do vận chuyển dầu. Các nhà phân tích tại Rystad Energy cảnh báo rằng thị trường đã mất đi một trong những “bộ giảm xóc” quan trọng cuối cùng, khiến Saudi Arabia phải gánh vác nhiều trách nhiệm hơn trong việc duy trì ổn định giá cả.
