Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Washington sẽ nối lại các hành động quân sự mạnh mẽ nếu các cuộc đàm phán với Iran không đạt kết quả. Iran tuyên bố vẫn kiểm soát eo biển Hormuz, trong khi nhiều nước láng giềng hứng chịu các vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV).
Trump: Mỹ sẵn sàng trở lại hành động quân sự
Trả lời phỏng vấn Axios, Tổng thống Donald Trump cho biết Washington và Tehran đang tiến hành các cuộc đàm phán "rất sâu", song cảnh báo Mỹ sẽ nối lại các hành động quân sự mạnh mẽ nếu nỗ lực ngoại giao không đạt kết quả. "Nếu các cuộc đàm phán không thành công, chúng tôi sẽ quay trở lại với những hành động quân sự rất mạnh", ông Trump nói.
Ông Trump tiết lộ đã quyết định tạm dừng các cuộc không kích hôm 25/7 theo đề nghị của những quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải xung đột giữa Mỹ và Iran. "Tất cả những bên đang làm việc với Iran đều đề nghị tôi: 'Đừng nổ súng'", ông Trump nói. Khi được hỏi sẽ dành bao nhiêu thời gian cho giải pháp ngoại giao, ông trả lời: "Không nhiều. Hoặc mọi việc diễn ra nhanh chóng, hoặc sẽ không có gì cả".
UAV tấn công nhiều nước láng giềng Iran
Saudi Arabia, Jordan và Iraq ngày 27/7 đồng loạt ghi nhận các vụ tấn công bằng UAV, hai ngày sau khi Mỹ bất ngờ đình chỉ chiến dịch không kích kéo dài hai tuần nhằm vào Iran, theo Reuters. Giới quan sát nhận định Tehran dường như đang thử phản ứng của Washington sau quyết định tạm dừng chiến dịch quân sự.
Saudi Arabia cho biết đã bắn hạ nhiều UAV nhằm vào các cơ sở dầu mỏ ở tỉnh miền Đông và thủ đô Riyadh. Riyadh cáo buộc các thiết bị này được phóng từ Iraq bởi lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn và tuyên bố bảo lưu quyền đáp trả. Lực lượng Houthi tại Yemen – đồng minh của Iran – tuyên bố đã tấn công các điểm trung chuyển dầu mỏ hướng tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ của Saudi Arabia để đáp trả các cuộc xâm nhập bằng UAV mà họ cáo buộc Riyadh thực hiện vào không phận Yemen.
Jordan và Iraq cũng hứng chịu UAV
Jordan cho biết đã bắn hạ hai UAV, trong khi các nguồn tin an ninh Iraq thông báo nhiều máy bay không người lái đã tấn công các căn cứ của lực lượng người Kurd đối lập với Iran ở miền Bắc nước này. Hiện chưa rõ chủ thể đứng sau các vụ tấn công. Jordan và miền Bắc Iraq cũng là nơi bốn binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong các cuộc đáp trả của Iran nhằm vào căn cứ quân sự Mỹ trong chiến dịch kéo dài hai tuần vừa qua.
Iran bác bỏ thông tin đề nghị đàm phán
Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz trước đó cho biết Washington tạm dừng không kích nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán. Ông Trump cùng Ngoại trưởng Marco Rubio nhiều lần khẳng định Iran đang "muốn đạt được một thỏa thuận". Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei bác bỏ thông tin Tehran chủ động đề nghị nối lại đối thoại với Mỹ. Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 27/7, ông Baghaei cho biết hai bên vẫn trao đổi thông điệp thông qua các nước trung gian và Iran chưa từ bỏ con đường ngoại giao, nhưng khẳng định các thông tin cho rằng Tehran yêu cầu đàm phán với Washington là "hoàn toàn bịa đặt", Al Jazeera cho biết. "Điều đó không nằm trong cách hành xử của chúng tôi", ông nói. Quan chức Iran cũng nhấn mạnh Tehran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz.
Iran tuyên bố kiểm soát chặt eo biển Hormuz
Truyền thông nhà nước Iran dẫn một nguồn tin giấu tên cho biết lực lượng nước này sáng 28/7 đã buộc sáu tàu "vi phạm" quay đầu sau khi tìm cách đi qua eo biển Hormuz mà không được phép. Theo nguồn tin, một trong số các tàu này đã gặp sự cố. Nguồn tin khẳng định tuyến hàng hải hợp pháp duy nhất qua eo biển Hormuz là tuyến do Iran quy định, trong khi các tuyến khác "đã bị ô nhiễm và không có lối thoát". Tranh cãi về quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là một trong những điểm bất đồng lớn giữa Washington và Tehran. Mỹ cho rằng Iran phải bảo đảm quyền tự do hàng hải theo khuôn khổ thỏa thuận đạt được hồi tháng 6, trong khi Tehran khẳng định văn bản này cho phép nước này giám sát hoạt động lưu thông qua eo biển.
Giá dầu lao dốc và rủi ro tại Hormuz
Giá dầu thế giới giảm mạnh nhất kể từ tháng 4 sau khi Mỹ và Iran tạm ngừng giao tranh. Dầu Brent chốt phiên ở mức 85,87 USD/thùng, giảm 11,3%. Dầu thô WTI của Mỹ giảm khoảng 7%, xuống còn 82,61 USD/thùng. Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz vẫn thấp hơn đáng kể so với trước khi xung đột bùng phát. Theo dữ liệu vận tải biển do CNN theo dõi, đến sáng 27/7, chưa tới 10 tàu chở hàng đi qua tuyến hàng hải này, trong khi trước chiến sự có khoảng 100 tàu thương mại lưu thông mỗi ngày.
Giới giao dịch dầu mỏ cũng tiếp tục thận trọng trước nguy cơ các tay súng Houthi do Iran hậu thuẫn tấn công tàu chở dầu của Saudi Arabia tại eo biển Bab el-Mandeb, cửa ngõ phía Nam Biển Đỏ. Trong báo cáo công bố ngày 27/7, các nhà phân tích của Deutsche Bank nhận định các cuộc tấn công của Houthi làm gia tăng nguy cơ gián đoạn đồng thời hai tuyến xuất khẩu dầu chiến lược qua Vịnh Ba Tư và Biển Đỏ. "Việc các bên chính tạm ngừng giao tranh là tín hiệu tích cực, nhưng tình hình vẫn rất mong manh khi các mặt trận khác vẫn tiếp diễn", nhóm phân tích viết.
Liên quân Saudi Arabia không kích Yemen
Liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu đã không kích cảng Hodeidah của Yemen, theo RT. Động thái diễn ra sau khi lực lượng Houthi tấn công các tàu thuyền trên Biển Đỏ. Trên thị trường chứng khoán Mỹ, chỉ số Dow Jones tăng 0,51%, S&P 500 nhích 0,02%, trong khi Nasdaq giảm 0,18%.
Iran đang thúc đẩy đạt được thỏa thuận với Oman nhằm chính thức hóa cơ chế quản lý eo biển Hormuz. Một phái đoàn cấp cao Oman đã tới Tehran vào cuối tuần qua để thảo luận về vấn đề này và phía Iran cho biết các cuộc trao đổi đạt kết quả tích cực. Ngày 17/6, Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad với sự trung gian của Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại và giảm căng thẳng khu vực.
