Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa đưa ra lời đe dọa chưa từng có nhằm vào phái đoàn Iran đang tham gia đàm phán hòa bình tại Thụy Sĩ. Trong cuộc gọi với Fox News hôm nay, ông Trump cảnh báo sẽ 'tiếp quản' eo biển Hormuz nếu không đạt được thỏa thuận với Iran, đồng thời tuyên bố: 'Nếu các ông đóng cửa eo biển này, các ông sẽ đánh mất cả đất nước mình. Thậm chí các ông còn không thể quay trở về quê hương nữa'. CNN đã liên hệ Nhà Trắng để làm rõ ý nghĩa chính xác của tuyên bố này.
Phái đoàn Iran phản đối mạnh mẽ
Truyền thông nhà nước Iran cho biết phái đoàn nước này tại Thụy Sĩ đã gửi đơn phản đối phía Mỹ sau những lời đe dọa của ông Trump. Kênh Press TV của Iran đăng trên X rằng phái đoàn đang cân nhắc các phương án phản ứng trước những đe dọa bằng lời nói của tổng thống Mỹ.
Chiều 21/6 (giờ địa phương), phái đoàn Mỹ và Iran bắt đầu các cuộc đàm phán tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock, Thụy Sĩ, về thỏa thuận chấm dứt chiến tranh mà hai nước vừa ký trong tuần này. Đây là lần đầu tiên lãnh đạo cấp cao Mỹ - Iran đàm phán trực tiếp, với sự tham gia của các nhà trung gian Qatar và Pakistan.
Phó Tổng thống Vance: 'Đã đạt tiến triển rất đáng kể'
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance có cuộc họp báo ngay tại địa điểm diễn ra đàm phán, cho biết Tổng thống Trump đã trao cho phái đoàn Mỹ thẩm quyền để tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho hàng loạt vấn đề. 'Chưa từng có thời điểm nào trong lịch sử mà lãnh đạo Iran và Mỹ gặp nhau ở cấp độ cao như vậy', ông Vance mở đầu.
Ông Vance quy trách nhiệm cho Tehran, gọi nước này là một 'tác nhân gây bất ổn trong khu vực', nhưng cho biết các bên đã đạt được những tiến triển 'rất đáng kể' trong vài giờ qua. Theo ông Vance, hai nước đang nhìn thấy 'một tương lai chung, nơi mọi người có thể cùng hợp tác để thúc đẩy hòa bình và thịnh vượng'. Ông cũng cho biết Tổng thống Trump đã yêu cầu phái đoàn Mỹ 'mở ra một chương mới' nhằm chuyển biến quan hệ với người dân Iran.
Phó Tổng thống Mỹ khẳng định Mỹ đã làm 'nhiều hơn bất kỳ chính phủ nào trên thế giới trong vài tháng qua' để chấm dứt xung đột tại Lebanon. 'Hòa bình không bao giờ là điều dễ dàng. Hòa bình luôn đòi hỏi nỗ lực, các bên phải có sự nhượng bộ nhất định', ông nói.
Iran bước vào đàm phán với quân bài mạnh
Trước thềm đàm phán, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei tuyên bố tại Thụy Sĩ: 'Chúng tôi sẽ thúc đẩy việc thực thi các cam kết từ phía đối tác và làm rõ phương thức họ hoàn thành nghĩa vụ. Nếu bất kỳ phần nào trong cam kết không được thực hiện, toàn bộ thỏa thuận sẽ gặp khó khăn'. Ông Baghaei nhấn mạnh Mỹ cần sớm triển khai các biện pháp cần thiết, nếu không sẽ làm tổn hại đến thỏa thuận.
Cùng ngày 21/6, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nêu thêm chi tiết về thỏa thuận với Mỹ, cho biết 6 tỉ USD tài sản bị phong tỏa do Qatar nắm giữ sẽ được hoàn trả theo thỏa thuận sơ bộ. 'Hầu hết điều khoản trong biên bản ghi nhớ đều có lợi cho chúng ta, và những thành quả từ các cuộc đối thoại, đàm phán này sẽ sớm được thể hiện rõ', hãng thông tấn Tasnim dẫn lời ông Pezeshkian.
Tổng thống Pezeshkian tuyên bố nước này không từ bỏ quyền làm giàu uranium, nhưng cam kết không theo đuổi mục tiêu chế tạo vũ khí hạt nhân. 'Mỹ yêu cầu Iran không chế tạo bom nguyên tử. Đây chẳng phải điều mới mẻ gì và chúng tôi cũng có thể tuyên bố bằng văn bản rằng Iran không có ý định chế tạo bom. Tuy nhiên, chúng tôi không từ bỏ quyền làm giàu uranium và phía bên kia sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận quyền này', ông Pezeshkian nói thêm.
Eo biển Hormuz – công cụ răn đe của Iran
Phía Iran cũng nói rằng các cuộc giao tranh tại Lebanon giữa Israel và Hezbollah sẽ là nội dung trọng tâm trong các cuộc đàm phán. Tehran khẳng định chủ quyền đối với eo biển Hormuz và tuyên bố sẽ siết chặt kiểm soát các hoạt động hàng hải tại đây. Với vai trò là tuyến đường huyết mạch vận chuyển phần lớn dầu thô thế giới, eo biển Hormuz vẫn là công cụ răn đe vật lý quan trọng nhất của Iran. Bằng cách nắm giữ quyền kiểm soát nguồn cung năng lượng kết hợp với hạ tầng cáp quang biển, Tehran đang buộc Mỹ và các cường quốc phải cân nhắc thận trọng. Những đợt phong tỏa trước đây tại Hormuz đã đẩy giá năng lượng lên mức kỷ lục, gây bất ổn nghiêm trọng cho nền kinh tế toàn cầu.
