Ngày 16/6/2026, việc Mỹ và Iran đạt được khung cơ bản cho thỏa thuận hòa bình mang lại tín hiệu tích cực cho thế giới, đặc biệt là thị trường dầu khí. Tuy nhiên, những lực cản vẫn còn hiện hữu.
Phản ứng quốc tế và tác động thị trường
Hôm qua (15/6), lãnh đạo nhiều nước lên tiếng ủng hộ việc Mỹ và Iran thông báo đạt thỏa thuận khung. Thỏa thuận này đã khiến giá dầu WTI và Brent giảm khoảng 5%, lần lượt còn 80,4 USD/thùng và 82,9 USD/thùng.
Những điểm mờ trong thỏa thuận
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội vào rạng sáng qua: "Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện đã hoàn tất. Xin chúc mừng tất cả mọi người!" và nói thêm: "Các tàu của thế giới, hãy khởi động động cơ của bạn. Hãy để dầu chảy!". Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết nước này sẽ tổ chức lễ ký kết dự kiến vào thứ sáu (19/6) tại Geneva, Thụy Sĩ.
Đến chiều qua, cả Washington và Tehran đều chưa công bố chi tiết. Theo The New York Times, thỏa thuận khung bao gồm các điểm chính: Mỹ và Iran tạm chấm dứt giao tranh trong 60 ngày để đàm phán chuyên sâu về chương trình hạt nhân; cam kết ngừng các hoạt động quân sự trên tất cả mặt trận, bao gồm Li Băng; và mở lại eo biển Hormuz để dòng chảy tự do dầu mỏ.
Về chương trình hạt nhân, Iran khẳng định sẽ không bao giờ tìm cách chế tạo hoặc mua vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, Tehran vẫn bảo lưu quyền phát triển hạt nhân dân sự. Iran phải đồng ý từ bỏ lượng uranium đã làm giàu đến 60%, nhưng cách thức thực hiện sẽ phụ thuộc vào các cuộc đàm phán trong 60 ngày tới.
Rào cản từ Israel
Thỏa thuận Mỹ-Iran gặp lực cản lớn từ chiến dịch quân sự của Israel ở Li Băng. Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, tuyên bố Tel Aviv sẽ không rút khỏi các khu vực đang kiểm soát ở Li Băng và cảnh báo đáp trả không khoan nhượng nếu Iran tấn công. Ông nhấn mạnh: "Thủ tướng Netanyahu và tôi đang theo đuổi một chính sách rõ ràng, quyết định rằng IDF tiếp tục hiện diện trong các khu vực an ninh ở Li Băng, Syria và Dải Gaza, không giới hạn thời gian".
Bộ trưởng An ninh quốc gia Israel Itamar Ben Gvir chỉ trích trên mạng xã hội X: "Thỏa thuận của Trump không ràng buộc chúng tôi" và "Israel không phải là đối tượng của Mỹ".
Áp lực chính trị đối với Thủ tướng Netanyahu
Thủ tướng Netanyahu đang đối mặt với tình thế khó khăn. Thỏa thuận giữa Washington và Tehran giữ nguyên chế độ Iran, củng cố sức mạnh địa chính trị của Tehran, làm suy yếu lập luận của ông trước cử tri rằng chỉ ông mới có thể đánh bại mối đe dọa từ Iran. Nhà lãnh đạo đối lập Yair Lapid chỉ trích: "Gần 3 năm kể từ tháng 10/2023, Hamas vẫn cai trị Gaza, Hezbollah vẫn cai trị Li Băng, và thay vì một lãnh tụ tối cao 86 tuổi, nay là lãnh tụ tối cao chỉ 56 tuổi đang lãnh đạo Iran".
Nếu tuân thủ thỏa thuận, chính quyền Netanyahu chịu sức ép nội bộ lớn, bất lợi cho cuộc bầu cử quốc hội Israel dự kiến ngày 27/10. Liên minh cầm quyền của ông, gồm các đảng cực hữu và cực đoan tôn giáo, đang thiếu đáng kể so với 61 ghế cần thiết để duy trì đa số. Do đó, Tel Aviv có thể tiếp tục chiến dịch quân sự ở Li Băng, ảnh hưởng không nhỏ đến thỏa thuận Mỹ-Iran.
