Ngày 9/7, thỏa thuận hạt nhân Iran (JCPOA) chính thức chấm dứt sau khi lệnh cấm vận vũ khí của Liên Hợp Quốc hết hiệu lực. Mỹ tuyên bố đơn phương tái áp đặt trừng phạt Iran, gây bất đồng với các đồng minh châu Âu. Tổng thống Donald Trump bày tỏ sự không hài lòng với NATO vì cho rằng liên minh này không ủng hộ đủ mạnh tay đối với Iran.
Thỏa thuận JCPOA sụp đổ
Thỏa thuận hạt nhân Iran, còn gọi là Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA), đã chính thức kết thúc vào ngày 9/7/2025. Đây là kết quả của việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận từ năm 2018 và các nỗ lực ngoại giao không thành công trong việc khôi phục. Iran đã vượt qua các giới hạn làm giàu uranium, khiến châu Âu thất vọng.
Phản ứng của Mỹ và NATO
Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ tái áp đặt tất cả các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc đối với Iran, một động thái bị các đồng minh châu Âu chỉ trích là đơn phương. Ông Trump cũng chỉ trích NATO vì không hành động quyết liệt hơn, nói rằng liên minh này đã 'không làm đủ' để ngăn chặn chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, các quan chức NATO cho rằng Mỹ cần phối hợp chặt chẽ hơn.
Tác động đến khu vực Trung Đông
Việc chấm dứt JCPOA làm gia tăng căng thẳng tại Trung Đông. Iran tuyên bố sẽ tiếp tục phát triển chương trình hạt nhân mà không bị ràng buộc. Các nước vùng Vịnh, đặc biệt là Saudi Arabia và Israel, lo ngại về một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân. Mỹ đã tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực, nhưng châu Âu kêu gọi đối thoại.
Lập trường của châu Âu
Pháp, Đức và Anh bày tỏ 'lấy làm tiếc sâu sắc' về việc thỏa thuận kết thúc. Họ cam kết duy trì các kênh ngoại giao với Iran, đồng thời bảo vệ các công ty châu Âu khỏi lệnh trừng phạt của Mỹ thông qua cơ chế INSTEX. Tuy nhiên, hiệu quả của cơ chế này còn hạn chế.
Tương lai quan hệ Mỹ-Iran
Giới phân tích dự báo quan hệ Mỹ-Iran sẽ tiếp tục xấu đi. Iran đã bác bỏ mọi cuộc đàm phán dưới áp lực trừng phạt. Trong khi đó, ông Trump tuyên bố sẽ không cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, để ngỏ khả năng hành động quân sự. Tình hình hiện nay được xem là điểm nóng mới trong chính sách đối ngoại của Mỹ.
