Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae thăm Mỹ trong bối cảnh an ninh toàn cầu biến động
Trong bối cảnh an ninh toàn cầu đang biến động mạnh mẽ và cạnh tranh chiến lược diễn ra gay gắt, việc củng cố quan hệ với các đối tác quan trọng trở thành ưu tiên hàng đầu. Đặc biệt, xung đột ở Trung Đông đang làm chao đảo nền kinh tế thế giới, tác động sâu sắc đến nhiều quốc gia, trong đó có Nhật Bản. Chuyến thăm Mỹ đầu tiên của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae kể từ khi bà nhậm chức diễn ra vào thời điểm nền kinh tế Nhật Bản chịu ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc xung đột này.
Tác động của xung đột Trung Đông đến kinh tế Nhật Bản
Hàng loạt nhà máy tại Nhật Bản đã thông báo cắt giảm sản lượng ethylene, một nguyên liệu quan trọng trong công nghiệp, do sự gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz. Nguồn nguyên liệu dùng để sản xuất ethylene tại quốc gia này chủ yếu được nhập khẩu từ khu vực Trung Đông, khiến Nhật Bản trở nên dễ bị tổn thương trước những bất ổn trong khu vực. Tình trạng này đe dọa trực tiếp đến an ninh năng lượng của Tokyo, làm nổi bật sự phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Trung Đông.
Mục tiêu của chuyến công du và thách thức ngoại giao
Trong chuyến công du này, Nhật Bản tập trung thúc đẩy các thỏa thuận thương mại, hợp tác phát triển các khoáng sản quan trọng và tìm kiếm sự ủng hộ của Mỹ trong nỗ lực tăng cường năng lực quốc phòng. Tuy nhiên, truyền thông Nhật Bản nhận định rằng những nội dung này có khả năng bị lu mờ bởi vấn đề Iran và mối quan hệ liên minh Mỹ-Nhật Bản đang đứng trước một phép thử khó khăn. Giống như nhiều đồng minh khác của Mỹ, Nhật Bản được cho là mắc kẹt trong tình thế “tiến thoái lưỡng nan” trước diễn biến ngày càng phức tạp ở Trung Đông.
Chiến sự đặt Nhật Bản vào tình thế khó xử về ngoại giao: vừa phải duy trì phối hợp với đồng minh Mỹ trong các vấn đề an ninh, vừa phải tránh bị cuốn sâu vào một cuộc chiến ở khu vực khác – điều chắc chắn sẽ dấy lên những tranh cãi gay gắt trong nước. Nhật Bản phụ thuộc lớn vào liên minh với Mỹ để duy trì năng lực răn đe quân sự, nhưng quốc gia châu Á này cũng có lợi ích sâu sắc tại khu vực Trung Đông.
Phản ứng của Nhật Bản trước kêu gọi của Mỹ
Trước việc Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi các nước triển khai khí tài quân sự đến Trung Đông, một số quốc gia đã bày tỏ thái độ thận trọng và cho biết đang cân nhắc các phương án. Cố vấn cấp cao của Chính phủ Nhật Bản, ông Takayuki Kobayashi, tiết lộ rằng Tokyo không loại trừ khả năng điều tàu, nhưng xét đến tình hình hiện tại khi xung đột vẫn đang diễn ra, điều này cần được xem xét thấu đáo.
Truyền thông Nhật Bản nhận định, một kịch bản mà Thủ tướng Takaichi Sanae có thể cân nhắc để bảo đảm chính sách đối ngoại cân bằng liên quan đến cuộc xung đột ở Trung Đông là chính thức ủng hộ một liên minh gồm các quốc gia châu Âu, vùng Vịnh và châu Á nhằm bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Liên minh này sẽ tách biệt với các hoạt động quân sự, nhưng vẫn phối hợp với Mỹ, giúp Nhật Bản duy trì sự cân bằng ngoại giao.
Quan hệ Mỹ-Nhật Bản trong kỷ nguyên mới
Nữ Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae mới đây tuyên bố, chính phủ sẽ tiến hành chính sách ngoại giao đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu. Mối quan hệ giữa Nhật Bản và Mỹ đã được củng cố và thúc đẩy mạnh mẽ kể từ sau khi bà chính thức trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử đất nước Mặt trời mọc.
Chuyến công du của Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Nhật Bản ngay sau khi bà Takaichi Sanae nhậm chức, với nhiều cam kết tăng cường hợp tác kinh tế và quốc phòng, được coi là thành công bước đầu của Chính phủ Nhật Bản trước “phép thử đối ngoại” lớn đầu tiên. Hai bên cũng nhấn mạnh cam kết mở ra “kỷ nguyên vàng mới” trong quan hệ giữa hai nước.
Tăng cường quan hệ đồng minh chặt chẽ với Mỹ là một mục tiêu, cũng là yếu tố quan trọng với an ninh của Nhật Bản, trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực và thế giới ngày càng khắc nghiệt, biến động khó lường. Giới chức hai nước tin tưởng rằng cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Nhật Bản trong khuôn khổ chuyến công du của bà Takaichi Sanae sẽ thành công tốt đẹp, cho thấy sự vững chắc của quan hệ đồng minh trong thời kỳ đầy thách thức.
