Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất thu phí 20% giá trị hàng hóa vận chuyển của mỗi tàu qua eo biển Hormuz, tương đương khoảng 30 triệu USD đối với mỗi siêu tàu chở đầy dầu thô, dựa trên giá dầu 80 USD/thùng và sức chứa 2 triệu thùng mỗi siêu tàu. Kế hoạch này làm dấy lên làn sóng lo ngại và hoài nghi từ giới vận tải biển cùng các nhà lãnh đạo toàn cầu.
Phản ứng của Anh và Brazil
Theo CNN, chính phủ Anh ngày 14/7 tái khẳng định eo biển Hormuz nên được mở cửa trở lại 'mà không áp dụng phí hay lệ phí'. Người phát ngôn của số 10 phố Downing cho biết: 'Việc công bố chi tiết đề xuất thuộc thẩm quyền của Mỹ. Nhưng chúng tôi luôn cho rằng eo biển Hormuz cần được mở cửa trở lại phù hợp với luật pháp quốc tế, không áp dụng bất kỳ khoản phí hay lệ phí nào có thể làm gián đoạn thương mại toàn cầu'.
Trong khi đó, theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Anadolu Agency, Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva chỉ trích đề xuất này, cho rằng việc thu phí tàu thuyền tại một trong những tuyến đường thủy quốc tế nhộn nhịp nhất thế giới sẽ vi phạm các nguyên tắc lâu đời của thương mại hàng hải toàn cầu. Ông Lula khẳng định các tuyến đường thủy quốc tế cần duy trì trạng thái mở theo đúng các quy định quốc tế.
Phản ứng từ Iran
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phản hồi trên mạng xã hội rằng bất kỳ bên nào đảm bảo tuyến hàng hải an toàn đều nên được trả phí, nhưng cho rằng mức 20% là 'quá cao', đồng thời nói thêm: 'Chúng tôi sẽ đưa ra mức phí hợp lý hơn', ngụ ý Iran mới là bên có quyền thu phí.
Bối cảnh căng thẳng
Căng thẳng leo thang từ cuối thứ Bảy khi Tehran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz sau vụ bắn súng cảnh cáo trúng một tàu bị cáo buộc đi sai lộ trình. Hôm thứ Hai, Tổng thống Trump khẳng định eo biển này vẫn thông suốt, bất kể Iran có tham gia quản lý hay không. Dữ liệu vận tải cho thấy lượng tàu chở dầu qua đây giảm xuống mức thấp nhất trong gần hai tháng, và nhiều tàu đang tắt thiết bị định vị AIS công cộng.
Eo biển Hormuz kết nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman, vận chuyển khoảng 1/5 lượng tiêu thụ dầu toàn cầu. Luật hàng hải quốc tế thường bảo đảm quyền quá cảnh qua các eo biển quốc tế, trong khi các chuyên gia pháp lý đặt câu hỏi liệu một quốc gia có thể đơn phương áp đặt phí hay không.
Đàm phán và thiếu thông tin
Ngoại trưởng Oman Badr bin Hamad Al Busaidi cho biết các cuộc đàm phán phức tạp đã bắt đầu nhằm xây dựng khuôn khổ lâu dài bảo đảm quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, cần phối hợp với Iran và cộng đồng quốc tế. Hiện Nhà Trắng chưa cung cấp chi tiết về phương thức quản lý khoản phí hoặc thông báo cho các đồng minh vùng Vịnh. Khoảng 10 cá nhân trong thị trường vận tải biển cho biết họ không nhận được cảnh báo trước, và do thiếu thông tin, vẫn quá sớm để đánh giá tác động.
