Trên mạng xã hội Truth Social ngày 1/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết rằng Iran và “các quốc gia Trung Đông khác” đã đề nghị có thêm thời gian để hoàn tất một thỏa thuận, theo Reuters. Nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định thỏa thuận này sẽ dẫn đến việc “mở lại ngay lập tức, hoàn toàn và toàn diện” eo biển Hormuz, đồng thời “chấm dứt mối đe dọa hạt nhân từ Iran”.
“Dựa trên đề nghị này, vì lợi ích lâu dài của thế giới, cũng như vì sự tồn tại của một Iran thành công và thịnh vượng, tôi đã đồng ý hủy cuộc tấn công, với điều kiện các bên có thể nhanh chóng đạt được một thỏa thuận”, ông Trump viết trên Truth Social. Ông cũng xác nhận Israel sẽ cùng Mỹ tạm dừng các đợt không kích.
Bối cảnh leo thang quân sự
Thông báo của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh nhiều ngày không ghi nhận các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào lãnh thổ Iran. Cuộc tấn công gần nhất là ngày 29/7, khi Washington tuyên bố phát động “làn sóng tấn công quy mô lớn” nhắm vào Iran. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), chiến dịch này đã tấn công hàng chục mục tiêu tại Iran, bao gồm các trung tâm chỉ huy quân sự và cơ sở tên lửa.
Trước đó, ngày 31/7, nhiều nguồn tin nói với CBS News rằng Mỹ và Israel đang lên kế hoạch thực hiện một trong những chiến dịch không kích dữ dội nhất từ trước đến nay nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran. Chiến dịch này có thể bắt đầu ngay trong cuối tuần, theo các nguồn tin. Chỉ khoảng một ngày sau, Tổng thống Trump lại tuyên bố hủy kế hoạch, cho thấy những diễn biến ngoại giao sau đó có thể đã làm thay đổi tính toán của Nhà Trắng.
Trước đó, ông Trump từng nhiều lần hé lộ chiến lược tiếp theo với Iran, trong đó có việc tiếp tục gia tăng sức ép quân sự và tài chính cho đến khi Tehran quay trở lại bàn đàm phán. Chính quyền Mỹ cũng nhiều lần siết chặt cơ chế tài chính nhằm gây sức ép lên nền kinh tế Iran.
Iran cảnh báo đáp trả
Cùng ngày 1/8, Bộ Ngoại giao Iran đã cảnh báo Mỹ không thực hiện bất kỳ “hành động phiêu lưu quân sự” nào. Tehran tuyên bố sẽ đáp trả dứt khoát nếu Washington hiện thực hóa các lời đe dọa tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu của Iran. Tuyên bố trên cho thấy mức độ căng thẳng vẫn rất cao giữa hai nước, ngay cả khi ông Trump thông báo hủy kế hoạch tấn công.
Trong diễn biến liên quan, một quan chức Mỹ nói với Axios rằng Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đã điện đàm với Tổng thống Trump hôm 1/8, bày tỏ quan ngại và đề nghị Washington làm rõ kế hoạch đối với Iran. Một quan chức Nhà Trắng xác nhận với Reuters về cuộc điện đàm giữa Thái tử Mohammed bin Salman và Tổng thống Trump, nhưng không công bố thêm thông tin về nội dung trao đổi.
Triển vọng đàm phán và eo biển Hormuz
Việc ông Trump nhắc đến eo biển Hormuz trong thông báo cho thấy tầm quan trọng chiến lược của khu vực này. Eo biển Hormuz là tuyến đường vận chuyển dầu thô quan trọng bậc nhất thế giới, nơi hàng triệu thùng dầu đi qua mỗi ngày. Bất kỳ gián đoạn nào tại đây cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến giá năng lượng toàn cầu.
Mỹ và Iran chưa công bố chi tiết về các điều khoản của thỏa thuận dự kiến, nhưng việc đàm phán được nối lại được coi là tín hiệu tích cực trong bối cảnh căng thẳng leo thang suốt nhiều tuần qua. Nếu đạt được, thỏa thuận này có thể tạo ra bước ngoặt trong quan hệ Mỹ - Iran, đồng thời giúp ổn định khu vực Trung Đông.
Tuy nhiên, những tuyên bố cứng rắn từ phía Iran cùng việc Israel được cho là đã tham gia kế hoạch không kích cho thấy các bên vẫn còn nhiều khác biệt. Việc liệu một thỏa thuận có thể sớm được ký kết hay không vẫn phụ thuộc vào diễn biến trong những ngày tới.
