Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo phái đoàn Iran rằng họ 'không thể về nước' nếu đóng cửa eo biển Hormuz, trong khi Phó Tổng thống JD Vance tiến hành đàm phán hòa bình với Iran tại Thụy Sĩ. Tuyên bố này được đưa ra trong cuộc gọi với Fox News ngày 21/6, khi ông Trump đe dọa sẽ 'tiếp quản' eo biển Hormuz nếu không đạt được thỏa thuận. CNN đã liên hệ Nhà Trắng để làm rõ ý nghĩa của lời đe dọa.
Phái đoàn Iran phản đối và cân nhắc phản ứng
Truyền thông nhà nước Iran cho biết phái đoàn tại Thụy Sĩ đã gửi đơn phản đối phía Mỹ sau những lời đe dọa của ông Trump. Kênh Press TV của Iran đăng trên X rằng phái đoàn đang cân nhắc các phương án phản ứng. Trước đó, Iran tuyên bố chủ quyền đối với eo biển Hormuz và siết chặt kiểm soát hàng hải, coi đây là công cụ răn đe quan trọng.
Đàm phán cấp cao lịch sử tại Bürgenstock
Chiều 21/6 (giờ địa phương), phái đoàn Mỹ và Iran bắt đầu đàm phán tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock, Thụy Sĩ, với sự tham gia của các nhà trung gian Qatar và Pakistan. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đều có mặt. Ông Vance cho biết Tổng thống Trump đã trao thẩm quyền tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho hàng loạt vấn đề.
“Chưa từng có thời điểm nào trong lịch sử mà lãnh đạo Iran và Mỹ gặp nhau ở cấp độ cao như vậy”, ông Vance mở đầu. Ông quy trách nhiệm cho Tehran, gọi nước này là 'tác nhân gây bất ổn trong khu vực', nhưng cho biết các bên đã đạt được tiến triển 'rất đáng kể' trong vài giờ qua. Ông nói: 'Hai nước đang nhìn thấy một tương lai chung, nơi mọi người có thể cùng hợp tác để thúc đẩy hòa bình và thịnh vượng'.
Phái đoàn Mỹ gồm Phó Tổng thống Vance, Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Tổng thống Jared Kushner. Ông Vance khẳng định Mỹ đã làm 'nhiều hơn bất kỳ chính phủ nào trên thế giới trong vài tháng qua' để chấm dứt xung đột tại Lebanon.
Iran bước vào đàm phán với quân bài mạnh
Trước thềm đàm phán, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei tuyên bố: 'Chúng tôi sẽ thúc đẩy việc thực thi các cam kết từ phía đối tác và làm rõ phương thức họ hoàn thành nghĩa vụ. Nếu bất kỳ phần nào trong cam kết không được thực hiện, toàn bộ thỏa thuận sẽ gặp khó khăn'. Ông nhấn mạnh Mỹ cần sớm triển khai các biện pháp cần thiết.
Cùng ngày, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết 6 tỉ USD tài sản bị phong tỏa do Qatar nắm giữ sẽ được hoàn trả theo thỏa thuận sơ bộ với Mỹ. 'Hầu hết điều khoản trong biên bản ghi nhớ đều có lợi cho chúng ta, và những thành quả từ các cuộc đối thoại, đàm phán này sẽ sớm được thể hiện rõ', hãng thông tấn Tasnim dẫn lời ông.
Ông Pezeshkian tuyên bố Iran không từ bỏ quyền làm giàu uranium, nhưng cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân: 'Mỹ yêu cầu Iran không chế tạo bom nguyên tử. Đây chẳng phải điều mới mẻ gì và chúng tôi cũng có thể tuyên bố bằng văn bản rằng Iran không có ý định chế tạo bom. Tuy nhiên, chúng tôi không từ bỏ quyền làm giàu uranium và phía bên kia sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận quyền này'.
Xung đột Lebanon và eo biển Hormuz là trọng tâm
Phía Iran cho biết các cuộc giao tranh tại Lebanon giữa Israel và Hezbollah sẽ là nội dung trọng tâm trong đàm phán. 'Chế độ phục quốc Do Thái vẫn tiếp tục vi phạm các cam kết của họ tại Lebanon. Đây sẽ là chủ đề thảo luận chính trong các cuộc đàm phán hôm nay', theo ông Baghaei.
Tehran khẳng định chủ quyền đối với eo biển Hormuz và siết chặt kiểm soát hàng hải. Với vai trò là tuyến đường vận chuyển phần lớn dầu thô thế giới, eo biển Hormuz là công cụ răn đe vật lý quan trọng nhất của Iran. Những đợt phong tỏa trước đây tại Hormuz đã đẩy giá năng lượng lên mức kỷ lục, gây bất ổn cho nền kinh tế toàn cầu.
