Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã chính thức ký biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột giữa hai nước và mở lại eo biển Hormuz sớm hơn kế hoạch. Thỏa thuận dự kiến được ký tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6 nhưng đã được tiến hành sớm. Nhà Trắng và truyền thông nhà nước Iran đã công bố nội dung văn kiện.
Chi tiết bản ghi nhớ
Biên bản ghi nhớ bao gồm việc chấm dứt ngay lập tức cuộc chiến trên mọi mặt trận, bao gồm Lebanon, khôi phục hoàn toàn lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran, bãi bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế, giải tỏa tài sản bị phong tỏa và một kế hoạch trị giá 300 tỷ USD để phục hồi kinh tế cho Iran. Iran cũng cam kết không chế tạo vũ khí hạt nhân.
Tuy nhiên, theo CNN, bản đề cương gồm 14 điểm này để ngỏ nhiều chi tiết quan trọng, bao gồm chương trình hạt nhân của Iran. Văn kiện hứa hẹn mang lại cho Iran nguồn tài chính lớn thông qua việc dỡ bỏ trừng phạt, cho phép Iran bán dầu và tiếp cận hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa cùng 300 tỷ USD tài trợ.
Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết eo biển Hormuz sẽ được miễn phí lưu thông trong 60 ngày, và khả năng thu phí trong tương lai là khó xảy ra. Về vấn đề hạt nhân, văn kiện tái khẳng định cam kết của Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân, nhưng các chi tiết then chốt vẫn được để lại cho các vòng đàm phán cuối cùng.
Ông Trump dọa ném bom nếu Iran vi phạm
Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ nối lại các cuộc tấn công và tiêu diệt các quan chức Iran nếu họ không tôn trọng cam kết. "Chúng tôi sẽ ném bom tới tấp nếu họ vi phạm thỏa thuận", ông Trump phát biểu. "Tôi không muốn điều đó xảy ra. Tôi muốn họ tôn trọng thỏa thuận". Ông cũng gọi người dân Iran là "những người thông minh".
Giá dầu giảm do kỳ vọng mở lại eo biển Hormuz, nhưng tăng trở lại hơn 1% sau khi ông Trump tuyên bố có thể nối lại chiến tranh. Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết các bên vẫn có thể rút lui cho đến khi thỏa thuận ràng buộc được xác lập.
Những mục tiêu chưa đạt được của ông Trump
Bất chấp giọng điệu cứng rắn, ông Trump đạt được ít mục tiêu so với mong muốn ban đầu. Chính phủ Iran vẫn tồn tại, kho uranium làm giàu cao chưa được giao nộp, năng lực tên lửa đạn đạo chưa bị phá hủy, và Iran chưa chấm dứt hỗ trợ các lực lượng dân quân chống Israel. Ông Trump bác bỏ cam kết tiêu diệt mọi tên lửa của Iran, cho rằng việc Iran không có tên lửa là không công bằng khi các quốc gia khác có.
Các lãnh đạo G7 tại hội nghị Evian-les-Bains hoan nghênh thỏa thuận, nhấn mạnh sự cần thiết của đàm phán để giải quyết các mối đe dọa từ Iran và đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân. Họ cũng yêu cầu ngừng bắn ngay lập tức tại Lebanon.
Ông Trump chỉ trích nhẹ nhàng ông Netanyahu
Ông Trump nhẹ nhàng chỉ trích Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về chiến thuật tại Lebanon, nói rằng ông Netanyahu đôi khi hơi kích động và không cần phá sập tòa nhà mỗi khi thấy thành viên Hezbollah. Giao tranh tại Lebanon vẫn tiếp diễn, với các cuộc không kích và pháo kích mới của Israel, cũng như các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái của Hezbollah.
