Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đã thu hồi visa của Đại sứ Brazil tại Washington, ông Nestor Forster, theo một thông báo từ Bộ Ngoại giao Brazil hôm thứ Ba (15/10). Đây là một động thái chưa từng có trong quan hệ ngoại giao giữa hai nước, phản ánh sự bất đồng sâu sắc về chính sách đối ngoại giữa chính quyền Mỹ và chính phủ Brazil dưới thời Tổng thống Jair Bolsonaro.
Nguyên nhân trực tiếp từ vụ việc công dân Nga
Nguyên nhân dẫn đến quyết định này bắt nguồn từ việc Brazil từ chối trục xuất một công dân Nga bị Mỹ truy nã vì tội danh liên quan đến tấn công mạng. Người này, được xác định là ông Andrei Molchanov, đã bị Mỹ đưa vào danh sách truy nã vì tham gia vào các hoạt động tấn công mạng chống lại các cơ quan chính phủ và doanh nghiệp Mỹ.
Brazil, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Bolsonaro, đã giữ quan điểm thân Nga và không hợp tác với yêu cầu dẫn độ từ Mỹ. Điều này đã tạo ra một điểm nóng trong quan hệ song phương, vốn đã có nhiều căng thẳng kể từ khi ông Biden lên nắm quyền.
Phản ứng từ hai phía
Bộ Ngoại giao Brazil đã bày tỏ sự ngạc nhiên và thất vọng trước quyết định của Mỹ. Trong một tuyên bố chính thức, họ cho rằng việc thu hồi visa của một đại sứ là một hành động không thân thiện và có thể gây tổn hại đến quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Đại sứ Forster, người đã phục vụ tại Washington từ năm 2019, được cho là sẽ tiếp tục đảm nhiệm vai trò của mình nhưng sẽ phải tuân thủ các quy định mới về việc đi lại.
Về phía Mỹ, Bộ Ngoại giao chưa đưa ra bình luận chính thức, nhưng theo các nguồn tin, quyết định này được đưa ra nhằm thể hiện sự không hài lòng của Washington đối với lập trường của Brazil trong vấn đề Nga. Một quan chức Mỹ giấu tên cho biết: "Chúng tôi đã nhiều lần yêu cầu Brazil hợp tác trong vụ việc này, nhưng họ không có thiện chí. Việc thu hồi visa là một biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ."
Tác động đến quan hệ song phương
Sự kiện này đánh dấu một bước leo thang mới trong quan hệ Mỹ - Brazil, vốn đã xấu đi kể từ khi ông Bolsonaro lên nắm quyền vào năm 2019. Mặc dù hai nước có quan hệ kinh tế chặt chẽ, với kim ngạch thương mại song phương đạt hơn 100 tỷ USD mỗi năm, nhưng những khác biệt về chính sách đối ngoại, đặc biệt là trong vấn đề Nga và biến đổi khí hậu, đã tạo ra rào cản.
Các nhà phân tích nhận định rằng động thái này có thể khiến mối quan hệ giữa hai nước trở nên căng thẳng hơn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, cả hai bên đều có lợi ích kinh tế quan trọng và có thể sẽ tìm cách hạ nhiệt căng thẳng. Brazil là đối tác thương mại lớn của Mỹ tại khu vực Mỹ Latinh, và Mỹ là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Brazil.
Bối cảnh chính trị trong nước Brazil
Việc Mỹ thu hồi visa diễn ra trong bối cảnh Brazil đang chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử tổng thống vào năm 2022. Tổng thống Bolsonaro, người đang tìm cách tái tranh cử, đã sử dụng quan hệ với Nga như một công cụ chính trị để củng cố hình ảnh của mình trong mắt cử tri bảo thủ. Ông đã có nhiều phát biểu ủng hộ Tổng thống Nga Vladimir Putin và chỉ trích các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Nga.
Điều này khiến chính quyền Mỹ lo ngại, bởi họ coi Brazil là một đối tác quan trọng trong khu vực, và việc Brazil nghiêng về phía Nga có thể làm suy yếu ảnh hưởng của Mỹ tại Mỹ Latinh. Một số nhà ngoại giao Mỹ cho rằng việc thu hồi visa là một tín hiệu rõ ràng rằng Washington sẽ không chấp nhận việc Brazil đi chệch hướng khỏi các giá trị dân chủ và an ninh chung.
Tương lai của quan hệ Mỹ - Brazil
Các chuyên gia cho rằng, mặc dù căng thẳng hiện tại là đáng kể, nhưng quan hệ Mỹ - Brazil có khả năng phục hồi sau khi kết thúc nhiệm kỳ của Tổng thống Bolsonaro. Nếu một tổng thống mới thân thiện hơn với Mỹ lên nắm quyền, hai nước có thể nhanh chóng cải thiện quan hệ. Tuy nhiên, trước mắt, động thái thu hồi visa sẽ là một điểm nhấn tiêu cực trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực như thương mại, đầu tư và an ninh.
Đại sứ Forster vẫn sẽ tiếp tục công việc của mình tại Washington, nhưng việc bị thu hồi visa có thể gây khó khăn cho các hoạt động ngoại giao của ông. Ông có thể phải xin cấp visa mới nếu muốn tiếp tục ở lại Mỹ, nhưng quá trình này có thể bị trì hoãn hoặc từ chối, tùy thuộc vào quyết định của chính quyền Mỹ.
Trong khi đó, Brazil đang cân nhắc các biện pháp đáp trả. Theo một số nguồn tin, chính phủ Brazil có thể áp dụng các biện pháp tương tự đối với các nhà ngoại giao Mỹ tại Brasília, hoặc đưa vụ việc lên các diễn đàn quốc tế để phản đối. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng Brazil sẽ thận trọng trong phản ứng của mình để tránh làm leo thang căng thẳng quá mức, ảnh hưởng đến các lợi ích kinh tế quan trọng.
