Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa phê duyệt các thương vụ bán vũ khí khẩn cấp trị giá hơn 8,6 tỷ USD cho các đối tác tại Trung Đông, bất chấp sự phản đối từ các nghị sĩ Dân chủ. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran vẫn rơi vào bế tắc.
Chi tiết các thương vụ vũ khí
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao Mỹ, các thương vụ bao gồm việc chuyển giao tên lửa cho Israel, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), đồng thời cung cấp thiết bị phòng không cho Qatar và Kuwait. Cụ thể:
- Israel, Qatar và UAE sẽ nhận hệ thống vũ khí tiêu diệt chính xác tiên tiến (APKWS) sử dụng tên lửa dẫn đường bằng laser.
- Kuwait mua hệ thống phòng không tiên tiến trị giá khoảng 2,5 tỷ USD.
- Qatar chi hơn 4 tỷ USD để mua tên lửa đánh chặn Patriot do Mỹ sản xuất.
Các quốc gia vùng Vịnh này đều đã hứng chịu nhiều đợt tấn công bằng UAV và tên lửa đạn đạo từ Iran trong thời gian diễn ra chiến sự. Nguồn dự trữ tên lửa Patriot trên toàn cầu đã suy giảm đáng kể do xung đột.
Cơ chế khẩn cấp gây tranh cãi
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã viện dẫn điều khoản khẩn cấp để cho phép bán vũ khí ngay lập tức, bỏ qua quy trình xem xét thông thường của Quốc hội. Đây là lần thứ ba chính quyền ông Trump sử dụng cơ chế này trong thời gian tiến hành chiến sự với Iran. Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định các thương vụ này phục vụ lợi ích an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, các nghị sĩ Dân chủ đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ. Nghị sĩ Gregory W. Meeks, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ tại Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cho rằng: "Thương vụ này phản ánh xu hướng chính quyền phớt lờ luật pháp, bỏ qua Quốc hội và tự đưa ra các quyết định an ninh quốc gia quan trọng một cách thiếu minh bạch, thiếu trách nhiệm giải trình."
Bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông
Cuộc chiến tại Iran đã tạm dừng sau lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ tháng trước, nhưng các cuộc đàm phán hòa bình lâu dài hiện rơi vào bế tắc. Mỹ và Iran đưa ra những "lằn ranh đỏ" khó dung hòa liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran. Ngày 1/5, Tổng thống Trump bày tỏ "không hài lòng" với đề xuất hòa bình mới nhất từ Iran.
Căng thẳng vẫn leo thang tại eo biển Hormuz, nơi Iran tiếp tục kiểm soát chặt chẽ, gây biến động thị trường năng lượng toàn cầu. Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran. Ngày 2/5, tướng Mohammad Jafar Asadi của Iran cảnh báo khả năng tái diễn xung đột với Mỹ là có thể xảy ra.
Thách thức về sản xuất và dự trữ vũ khí
Hiện chưa rõ thời điểm Mỹ chuyển vũ khí đến Trung Đông, bởi việc sản xuất thường mất vài năm. Tốc độ sản xuất vũ khí chậm đang trở thành mối lo lớn, vì cung cấp vũ khí cho các quốc gia khác đồng nghĩa với việc suy giảm nguồn dự trữ của chính nước Mỹ. Kho dự trữ tên lửa Patriot đã suy giảm trên toàn cầu do chiến sự Iran, và việc tái sản xuất cần nhiều thời gian.
