Ngày 10/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã đề nghị tiếp tục đàm phán và Mỹ đã đồng ý, tuy nhiên ông khẳng định lệnh ngừng bắn hiện đã chấm dứt. "Iran đã yêu cầu chúng tôi tiếp tục đàm phán. Chúng tôi đã đồng ý thực hiện việc đó, nhưng Mỹ đã tuyên bố với họ một cách rõ ràng rằng lệnh ngừng bắn đã CHẤM DỨT!", ông viết.
Iran cảnh báo trả đũa tương xứng
Cùng ngày, ông Mohammad Bagher Zolghadr, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cảnh báo: "Bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào cơ sở hạ tầng Iran sẽ được đáp trả tương xứng". Iran đã đáp trả các đợt tấn công của Mỹ bằng việc phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các mục tiêu quân sự của Mỹ tại Kuwait và Bahrain.
Theo hãng thông tấn Tasnim, quan chức Iran cáo buộc các hành động thù địch gần đây có liên quan đến Israel và nhấn mạnh rằng quốc gia này sẽ phải đối mặt với hậu quả. Căng thẳng giữa Washington và Tehran leo thang trở lại trong tuần này, đánh dấu cuộc đối đầu nghiêm trọng nhất kể từ khi hai bên ký Bản ghi nhớ (MoU) ngày 17/6 nhằm chính thức hóa lệnh ngừng bắn và tạo khuôn khổ cho những cuộc đàm phán chấm dứt xung đột.
Mỹ không kích 90 mục tiêu, Iran tố tấn công cơ sở hạ tầng dân sự
Quân đội Mỹ khẳng định đã tấn công khoảng 90 mục tiêu quân sự trên lãnh thổ Iran. Trong khi đó, Tehran cáo buộc Washington không chỉ nhằm vào mục tiêu quân sự mà còn tấn công cả cơ sở hạ tầng dân sự, với mục đích làm lu mờ lễ tang của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Theo phía Iran, nhiều cây cầu và tuyến đường sắt trên tuyến Tehran - Mashhad, nơi ông Khamenei được an táng, đã bị đánh trúng. Giới chức nước này cho biết ít nhất 17 người thiệt mạng trong các cuộc không kích.
Truyền thông nhà nước Iran cũng đưa tin một cơ sở chỉ huy quân sự gần thành phố Bushehr - nơi đặt nhà máy điện hạt nhân dân sự duy nhất của Iran - đã bị Mỹ và Israel tấn công.
Ông Trump không muốn Israel can dự
Ngày 9/7, Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông đã điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump để trao đổi về các diễn biến mới nhất tại khu vực Vùng Vịnh. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố Tel Aviv đã chuẩn bị để nối lại các chiến dịch quân sự chống Iran nếu cần thiết và sẽ hành động "mạnh mẽ hơn nữa". Nguồn tin này cho biết Israel không mong muốn quay trở lại giai đoạn người dân phải thường xuyên xuống hầm trú ẩn, song cũng không muốn làm ngơ trước những diễn biến tại Iran.
Tuy nhiên, theo CNN dẫn các nguồn tin Israel, chính quyền Tổng thống Trump hiện không muốn Israel tham gia vào các đợt không kích nhằm tránh nguy cơ xung đột vượt khỏi tầm kiểm soát. Một nguồn cho CNN biết rằng Thủ tướng Netanyahu mong muốn tham gia vào chiến dịch quân sự của Mỹ, nhưng Washington từ chối. Theo nguồn tin này, giới lãnh đạo Mỹ đánh giá Tổng thống Trump không muốn bị lôi kéo vào một cuộc chiến tranh toàn diện với Iran. Phương án mà Mỹ có thể xem xét lúc này là tái thiết lập lệnh phong tỏa đường biển đối với các cảng của Iran.
Qatar thúc đẩy ngoại giao, Mỹ để ngỏ khả năng không kích tiếp
Theo Reuters, các nhà đàm phán Qatar đã tới Tehran ngày 10/7 để gặp quan chức Iran trong nỗ lực hòa giải được phối hợp với Mỹ. Các cuộc trao đổi tập trung vào việc thực thi Bản ghi nhớ Mỹ - Iran cũng như giải quyết những bất đồng dẫn tới đợt leo thang mới, bao gồm các tranh chấp liên quan đến hoạt động hàng hải tại Eo biển Hormuz.
Một quan chức Mỹ nói với CNN rằng Washington đang kết hợp sức ép quân sự với nỗ lực ngoại giao. Theo đó, Mỹ chủ động tiến hành các cuộc không kích giới hạn rồi tạm dừng nhằm tránh leo thang ngoài ý muốn, đồng thời duy trì danh sách mục tiêu như một công cụ gây sức ép trong đàm phán. Mặc dù vậy, nhiều quan chức Mỹ cho biết quân đội vẫn chuẩn bị các phương án tấn công bổ sung nếu tình hình chuyển biến xấu. Trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang hoạt động tại Biển Arab, các đơn vị không quân tiếp tục diễn tập và sẵn sàng cho khả năng triển khai thêm các chiến dịch quân sự trong thời gian tới.
Giới chức Mỹ bác bỏ thông tin từ phía Iran về việc Washington đã tiến hành thêm các cuộc không kích trong ngày 10/7, nhưng thừa nhận tình hình vẫn rất biến động và không loại trừ khả năng mở các không kích mới.
Tác động đến giá dầu và vận tải biển
Lưu lượng tàu chở dầu hằng ngày qua tuyến đường thủy huyết mạch này dường như đã chậm lại vào thứ Sáu, sau khi hàng loạt vụ tấn công làm dấy lên lo ngại về sự phục hồi của nguồn cung dầu mỏ và hoạt động vận tải biển toàn cầu, đồng thời cho thấy sự mong manh của thỏa thuận đình chiến tạm thời. Theo Reuters, giá dầu đã hạ nhiệt vào thứ Sáu nhưng vẫn trên đà tăng 5% trong tuần sau biến cố này.
Ngày 17/6, Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad với sự trung gian của Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại và giảm căng thẳng khu vực. Thỏa thuận được cộng đồng quốc tế, trong đó có Việt Nam, hoan nghênh như một bước tiến quan trọng nhằm duy trì hòa bình, ổn định ở Trung Đông và bảo đảm an ninh hàng hải, năng lượng toàn cầu. Tại vòng đàm phán cấp cao ở Thụy Sĩ ngày 22/6, cả Washington và Tehran đều đánh giá các cuộc thảo luận đạt kết quả tích cực, mở đường cho một thỏa thuận toàn diện về an ninh khu vực, tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Hai bên cũng nhất trí thành lập cơ chế giảm xung đột liên quan Lebanon dưới sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan.
