Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (ASEAN Future Forum - AFF) sẽ diễn ra trong hai ngày 9 và 10 tháng 6 tại Hà Nội, với chủ đề "Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng và phát triển lấy người dân làm trung tâm". Trong buổi trả lời báo chí trước thềm diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường khẳng định rằng chủ đề năm nay phản ánh đúng những ưu tiên cốt lõi mà ASEAN và toàn khu vực đang theo đuổi.
Hòa bình và thịnh vượng: Nền tảng cho sự phát triển
Theo Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường, hòa bình là điều kiện tiên quyết cho phát triển, thịnh vượng là mục tiêu chung của mọi quốc gia thành viên, và việc đặt người dân ở vị trí trung tâm chính là tinh thần xuyên suốt của Cộng đồng ASEAN. Ông nhấn mạnh rằng tương lai của khu vực không thể được định hình nếu thiếu sự tham gia của chính người dân - những người vừa là chủ thể, vừa là người thụ hưởng của tiến trình hợp tác.
Vì vậy, diễn đàn năm nay được thiết kế như một không gian đối thoại mở và rộng rãi, nơi không chỉ có các nhà lãnh đạo, mà còn có học giả, doanh nghiệp, giới trẻ, tổ chức xã hội và đại diện các chính đảng, các địa phương cùng góp tiếng nói.
Kế thừa tinh thần từ Đối thoại Shangri-La
Tại Đối thoại Shangri-La 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu dẫn đề, trong đó nhấn mạnh sự cần thiết kiến tạo một cấu trúc khu vực mở, bao trùm và lấy ASEAN làm trung tâm. Người đứng đầu Đảng và Nhà nước ta cũng lưu ý rằng vai trò trung tâm của ASEAN không phải là điều mặc nhiên, mà cần được củng cố bằng đoàn kết, tự chủ chiến lược và năng lực kiến tạo chương trình nghị sự chung.
Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường cho rằng AFF 2026 chính là sự nối tiếp và cụ thể hóa tinh thần đó ở cấp độ đối thoại khu vực. Diễn đàn là nơi ASEAN và các đối tác cùng bàn cách giữ vững vị thế của khối trong một môi trường chiến lược nhiều biến động, để mọi sáng kiến, mọi cơ chế mới đều bổ trợ cho nhau và không làm suy yếu vai trò trung tâm của ASEAN.
Việt Nam: Thành viên tích cực và có trách nhiệm
"Việc Việt Nam khởi xướng và kiên trì tổ chức một diễn đàn như AFF, cùng với việc tham gia chủ động, có trách nhiệm tại các cơ chế khu vực và quốc tế, thể hiện rõ tinh thần một thành viên tích cực, có trách nhiệm. Đó cũng chính là cách Việt Nam đóng góp thiết thực vào hòa bình, ổn định và phát triển chung của khu vực", ông Cường khẳng định.
Nhân dịp này, bốn thủ tướng các nước thành viên ASEAN sẽ thăm chính thức Việt Nam, gồm Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão. "Sự hiện diện của lãnh đạo cấp cao nhiều nước thể hiện rõ tinh thần gắn kết khu vực và vai trò chủ động, có trách nhiệm của Việt Nam", ông Cường nhấn mạnh.
Điểm mới tại AFF 2026
Về thành phần tham dự, năm nay có hai điểm mới đáng chú ý. Lần đầu tiên, AFF có một phiên thảo luận dành riêng cho hợp tác giữa các chính đảng ở Đông Nam Á, một kênh đối thoại mới bổ sung cho hợp tác giữa chính phủ với chính phủ. Lần đầu tiên, diễn đàn tổ chức Hội nghị lãnh đạo các thành phố ASEAN do Hà Nội chủ trì.
"Cùng với chuỗi hoạt động bên lề về tiểu vùng Mê Kông, thanh niên Đông Nam Á và quản trị trí tuệ nhân tạo, sự góp mặt của các chính đảng, các thành phố, giới trẻ và doanh nghiệp cho thấy AFF thực sự là một diễn đàn rộng mở, nơi chính sách được bàn thảo từ nhiều kênh để sát thực tiễn hơn, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu đặt người dân ở vị trí trung tâm", ông Cường khẳng định.
Những đóng góp thiết thực cho ASEAN
Qua hai kỳ tổ chức năm 2024 và 2025, nhiều ý tưởng, sáng kiến từ diễn đàn đã được tiếp thu và phản ánh trong văn kiện của các Hội nghị Cấp cao ASEAN cùng năm. "Điều đó cho thấy AFF không chỉ là nơi trao đổi học thuật, mà thực sự bổ trợ thiết thực cho các tiến trình chính thức của ASEAN", ông Cường nhấn mạnh.
Năm nay, diễn đàn diễn ra đúng vào thời điểm ASEAN đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Đây cũng là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì sau Đại hội Đảng lần thứ XIV.
Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường bày tỏ kỳ vọng AFF 2026 sẽ đóng góp thêm nhiều góc nhìn, sáng kiến và khuyến nghị chính sách thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. "Thông qua diễn đàn, Việt Nam mong muốn tiếp tục thể hiện vai trò một thành viên chủ động, tích cực, đóng góp có trách nhiệm vào công việc chung của khu vực, qua đó triển khai thắng lợi đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế của Đảng, Nhà nước", Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường cho biết.
