Chuyên gia Alan Eyre, nghiên cứu viên ngoại giao cấp cao tại Viện Trung Đông, nhận định các cuộc tấn công quân sự của Mỹ nhằm vào Iran không thể làm suy giảm đáng kể năng lực của Tehran trong việc đe dọa hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Ông đưa ra bình luận trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước tại tuyến hàng hải chiến lược này tiếp tục leo thang.
Mỹ tấn công nhưng không hiệu quả
Trả lời truyền thông Qatar ngày 13/7, ông Eyre cho biết: "Một lần nữa, Mỹ đang làm điều mà nước này làm tốt nhất, đó là tấn công quân sự nhằm vào Iran vì Mỹ có ưu thế quân sự vượt trội. Nhưng thực tế là dù tấn công các khu vực ven biển nhiều đến đâu, Mỹ cũng không thể làm suy giảm đáng kể năng lực của Iran trong việc đe dọa hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz".
Theo ông, Iran sở hữu số lượng lớn tên lửa, thiết bị bay không người lái và nhiều xuồng tấn công cỡ nhỏ có khả năng đe dọa các tàu thuyền qua lại. Iran coi việc kiểm soát eo biển Hormuz là biện pháp răn đe chiến lược quan trọng nhất và chưa sẵn sàng từ bỏ lợi thế này.
Trở ngại lớn nhất trong đàm phán
Ông Eyre nhấn mạnh: "Vì vậy, hãy tạm gác vấn đề hạt nhân sang một bên. Đây mới là trở ngại lớn nhất cần được đàm phán và tháo gỡ nếu Mỹ muốn tìm ra giải pháp cho vấn đề hạt nhân. Ở thời điểm hiện tại, tôi chưa thấy điều đó sẽ xảy ra". Nhận định này xuất hiện khi căng thẳng Mỹ - Iran tại eo biển Hormuz leo thang, với cả hai bên đều tuyên bố kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược.
Truyền thông Iran dẫn lời Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định đã kiểm soát eo biển Hormuz và sẽ tiếp tục duy trì quyền kiểm soát. Người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran Ebrahim Rezaei tuyên bố nước này sẽ quản lý eo biển Hormuz. Cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran Mohsen Rezaei nhấn mạnh: "Eo biển Hormuz chiến lược còn quan trọng hơn hàng chục quả bom nguyên tử và Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ bảo vệ tuyến hàng hải huyết mạch này".
Mỹ bác bỏ tuyên bố của Iran
Phía Mỹ nhanh chóng bác bỏ tuyên bố trên. Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) nêu rõ eo biển Hormuz vẫn là tuyến hàng hải quốc tế và lực lượng Mỹ đang bảo đảm tự do hàng hải ở khu vực này. Tổng thống Donald Trump cũng tuyên bố eo biển Hormuz vẫn mở cửa và quân đội Mỹ duy trì hiện diện để bảo đảm hoạt động vận tải quốc tế.
Những diễn biến leo thang mới đang làm suy yếu nghiêm trọng thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran về chấm dứt xung đột ở Trung Đông. Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar ngày 12/7 đã điện đàm với người đồng cấp Iran Abbas Araghchi kêu gọi hạ nhiệt căng thẳng và đề nghị các bên liên quan kiềm chế. Ông Dar nhấn mạnh đối thoại và ngoại giao vẫn là con đường khả thi duy nhất để giải quyết các bất đồng, hướng tới hòa bình và ổn định lâu dài trong khu vực.
