Tại cuộc phỏng vấn với Báo Nhân Dân nhân dịp thăm Việt Nam, Đặc phái viên Thương mại của Chính phủ Anh tại Việt Nam, Thái Lan, Campuchia và Lào, Nghị sĩ Matt Western, đã đánh giá cao tiềm năng của Việt Nam trong phát triển vận tải đô thị và năng lượng bền vững, cùng cơ hội hợp tác đào tạo tiếng Anh.
Phát triển đô thị theo mô hình TOD
Phóng viên: Vương quốc Anh nổi tiếng với kinh nghiệm phát triển đô thị kết hợp giao thông công cộng tiên tiến. Theo ông, Việt Nam nên ưu tiên điều gì để mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) vừa giải quyết vận tải, vừa tạo đầu mối kinh tế và trải nghiệm mới cho người dân?
Nghị sĩ Matt Western: Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ với tăng trưởng kinh tế ấn tượng. Anh mong muốn hợp tác để thiết lập kế hoạch và cải cách quy định, giúp Việt Nam hiện thực hóa các mục tiêu. Các quốc gia đang chuyển từ điểm trạm giao thông sang điểm đến đô thị đa chức năng, tích hợp sinh sống, học tập, làm việc, giải trí và mua sắm. Khoảng 40% dân số Việt Nam sống ở đô thị, và mô hình này cải thiện chất lượng sống, tạo điểm đến việc làm hấp dẫn. Việt Nam cần tập trung phát triển hệ thống vận tải công cộng liên kết: tàu điện kết nối xe buýt, nội đô kết nối ngoại vi, trạm xe đạp đặt gần điểm đi bộ, thời gian trung chuyển không quá 15 phút đi bộ hoặc 5 phút đi xe đạp. Điều này đòi hỏi hiểu hành vi và kỳ vọng của người dân.
An ninh năng lượng và chuyển đổi xanh
Phóng viên: Biến động thế giới cho thấy tính dễ tổn thương của hệ thống năng lượng. Anh và châu Âu có bài học gì về an ninh năng lượng? Lời khuyên nào cho Việt Nam trong chuyển đổi năng lượng xanh?
Nghị sĩ Matt Western: Tình hình Trung Đông cho thấy không thể phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Vận chuyển nhiên liệu dễ bị đứt gãy, nên các quốc gia cần chủ động sản xuất năng lượng trong nước. Biến đổi khí hậu cũng đòi hỏi nguồn năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, không thể loại bỏ dầu mỏ và khí đốt ngay lập tức vì hạ tầng hiện tại chỉ phù hợp với năng lượng truyền thống. Tôi đánh giá cao việc Chính phủ Việt Nam đang từng bước chuyển đổi xanh, bền vững. Anh có kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Tại Hội nghị Năng lượng gió châu Á-Thái Bình Dương 2026, Thứ trưởng Công thương Nguyễn Hoàng Long đã công bố quan hệ đối tác thúc đẩy hợp tác gió ngoài khơi giữa Anh và Việt Nam. Việt Nam đã xác định phát triển tối đa năng lượng tái tạo, trong đó điện gió ngoài khơi là công nghệ then chốt.
Hợp tác giáo dục và đào tạo tiếng Anh
Phóng viên: Việt Nam và Anh đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 10/2025. Giáo dục-đào tạo là trụ cột tăng trưởng bền vững. Sự hợp tác hỗ trợ giảng dạy tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai trong trường học ra sao? Cơ hội nào cho bạn trẻ Việt Nam sử dụng tiếng Anh khi vào thị trường lao động?
Nghị sĩ Matt Western: Tiếng Anh được sử dụng rộng rãi nhờ tính linh hoạt và dễ tiếp cận. Việt Nam có tầm nhìn toàn cầu, có thể học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai. Các bạn trẻ có thể học tại Anh hoặc các nước nói tiếng Anh. Học tiếng Anh mở ra cơ hội tiếp cận tri thức, săn học bổng du học, nâng cao lợi thế cạnh tranh khi ứng tuyển đại học hoặc công ty đa quốc gia. Chính phủ Anh mong muốn tiếp đón nhiều sinh viên Việt Nam, với nhiều chương trình học bổng như Chevening do Chính phủ Anh hỗ trợ, đã đào tạo nhiều học giả, chuyên gia và lãnh đạo cấp cao.
Quan hệ thương mại và đầu tư
Phóng viên: Ông từng mô tả Việt Nam là đối tác thương mại hứa hẹn nhất của Anh ở châu Á. Ông đánh giá thế nào về quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế đổi mới? Lĩnh vực nào thu hút nhà đầu tư Anh?
Nghị sĩ Matt Western: Tiềm năng phát triển của Việt Nam rất lớn. Hai nước đã nâng tầm quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện, phản ánh giá trị và tầm nhìn chung. Việt Nam đang tăng trưởng bùng nổ, trong khi Anh dự kiến dẫn đầu G7 trong quý I/2026. Quan hệ hợp tác mang lại lợi ích song phương. Về quan tâm của doanh nghiệp Anh, Trung tâm tài chính quốc tế là dự án trọng điểm, đặc biệt trong xây dựng khung tài chính và quy định pháp lý, là cơ hội vàng cho tài chính và FinTech. Năng lượng và lộ trình khử carbon cũng thu hút sự chú ý. Mô hình TOD nhằm tối ưu hóa giá trị hạ tầng cũng được quan tâm. Giáo dục tiếp tục là lĩnh vực then chốt, Anh có thể đóng góp vào đào tạo nguồn nhân lực, tạo đòn bẩy cho phát triển bền vững của Việt Nam.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!
