Ngày 28/4, các tờ báo lớn của Nhật Bản như Kyodo, NHK, Asahi Shimbun, Nikkei và The Japan Times đã đồng loạt đưa tin về chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, dự kiến bắt đầu từ ngày 1/5. Theo phóng viên TTXVN tại Tokyo, điểm chung xuyên suốt trong các bài viết là tầm quan trọng ngày càng tăng của hợp tác an ninh kinh tế giữa hai nước, đặc biệt trong bối cảnh khu vực và thế giới có nhiều biến động.
Hợp tác chiến lược trong bối cảnh mới
Các cơ quan truyền thông nhận định chuyến công du lần này không chỉ là hoạt động ngoại giao định kỳ mà mang ý nghĩa chiến lược, nhằm tái cấu trúc chuỗi cung ứng và đảm bảo ổn định năng lượng cho Nhật Bản. Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và cạnh tranh công nghệ toàn cầu gia tăng, nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu của Nhật Bản đang đối mặt với nhiều rủi ro.
Hãng thông tấn Kyodo dẫn lời Chánh Văn phòng Nội các Kihara Minoru tại cuộc họp báo cho biết: “Với Việt Nam, Nhật Bản mong muốn tái khẳng định việc tăng cường “quan hệ đối tác chiến lược toàn diện” giữa hai nước, bao gồm các lĩnh vực an ninh kinh tế như năng lượng và khoáng sản quan trọng”. Theo NHK và báo Asahi, ông Kihara nhấn mạnh: “Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam là quốc gia có tốc độ tăng trưởng nổi bật, còn Australia là trụ cột trong liên kết với các quốc gia cùng chí hướng; việc tăng cường quan hệ với hai nước này là vô cùng quan trọng”.
Vai trò của Việt Nam trong chiến lược FOIP
Truyền thông Nhật Bản đánh giá Việt Nam là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, có vị trí địa chính trị thuận lợi, giúp Tokyo đa dạng hóa nguồn cung các tài nguyên chiến lược như năng lượng và khoáng sản quan trọng. Điều này góp phần giảm thiểu sự phụ thuộc vào một số thị trường nhất định và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế Nhật Bản trong dài hạn.
Báo chí Nhật Bản đặc biệt chú ý tới bài phát biểu chính sách đối ngoại mà Thủ tướng Takaichi dự kiến sẽ đưa ra tại Việt Nam. Đây được coi là dấu mốc quan trọng trong việc “làm mới” và điều chỉnh chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và cởi mở (FOIP) sau một thập kỷ triển khai kể từ thời cố Thủ tướng Shinzo Abe. Trọng tâm chuyển dịch rõ rệt sang các yếu tố thực tiễn như an ninh kinh tế, tự chủ chiến lược và khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.
Theo các nguồn tin chính phủ, bà Takaichi dự kiến trình bày trong bài phát biểu rằng Nhật Bản sẽ “làm mới” sáng kiến ngoại giao FOIP, với trọng tâm nhiều hơn vào an ninh kinh tế, bao gồm việc củng cố chuỗi cung ứng đối với các hàng hóa quan trọng và mở rộng an ninh năng lượng. Sự điều chỉnh này phản ánh cách tiếp cận linh hoạt hơn của Nhật Bản trong việc thích ứng với môi trường quốc tế mới, nơi các yếu tố kinh tế, công nghệ và an ninh ngày càng gắn kết chặt chẽ.
Ý nghĩa biểu tượng và chiến lược
Nhiều bài viết cho rằng việc lựa chọn Việt Nam làm điểm đến trong chuyến công du lần này mang ý nghĩa biểu tượng, thể hiện sự ưu tiên của Nhật Bản đối với Đông Nam Á trong chiến lược dài hạn, đồng thời khẳng định vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong cấu trúc khu vực. Báo Asahi dẫn quan điểm từ phía Việt Nam, trong đó Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu nhấn mạnh mong muốn tăng cường hợp tác giữa các quốc gia tầm trung nhằm tránh phụ thuộc quá mức vào các cường quốc trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng, qua đó tạo ra một không gian hợp tác cân bằng và ổn định hơn.
Những đánh giá này được đặt trong bối cảnh Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao và nâng cấp vị thế kinh tế trong dài hạn, với kỳ vọng tận dụng hợp tác với Nhật Bản để thúc đẩy phát triển công nghiệp, công nghệ và năng lượng. Nhìn chung, báo chí Nhật Bản đánh giá chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi là một bước đi tích cực và mang tính chiến lược, không chỉ nhằm làm sâu sắc quan hệ song phương mà còn góp phần củng cố vai trò của Nhật Bản trong việc định hình trật tự khu vực dựa trên luật lệ, trong đó Việt Nam được xem là đối tác trung tâm trong nỗ lực xây dựng một mạng lưới hợp tác kinh tế - an ninh bền vững và linh hoạt trước những biến động của thế giới hiện nay.
