Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã đưa ra tối hậu thư cho người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky, yêu cầu hủy bỏ quyết định mà Warsaw coi là "tôn vinh các lực lượng dân tộc chủ nghĩa từ Thế chiến II".
Căng thẳng ngoại giao leo thang
Căng thẳng giữa hai nước láng giềng gia tăng từ tháng trước, khi ông Zelensky đổi tên một đơn vị biệt kích tinh nhuệ theo tên Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA). UPA bị cáo buộc thực hiện các cuộc thảm sát Volyn giai đoạn 1943-1944, khiến nhiều người Ba Lan thiệt mạng. Các cuộc tấn công trả đũa cũng gây ra cái chết của nhiều người Ukraine. Đây là một trong những chương đau buồn nhất trong lịch sử quan hệ Ba Lan - Ukraine.
Trong khi đó, Ukraine cho rằng đây là một phần của cuộc xung đột rộng lớn mà cả hai bên đều phải chịu trách nhiệm. Động thái của Ukraine đã gây ra phản ứng mạnh mẽ trong chính trường Ba Lan.
Cảnh báo tước huân chương
Tổng thống Nawrocki trước đó đã cảnh báo sẽ ủng hộ đề nghị của nghị sĩ Ba Lan Grzegorz Płaczek nhằm tước Huân chương Đại bàng Trắng, phần thưởng nhà nước cao quý nhất của Ba Lan, đã được cựu Tổng thống Andrzej Duda trao cho ông Zelensky vào năm 2023.
Theo Rzeczpospolita, ông Nawrocki muốn chứng minh rằng mình “không hành động theo cảm tính” và khoảng thời gian dành cho nhà lãnh đạo Ukraine để khắc phục vấn đề này là “không phải vô thời hạn”. Tờ báo cho biết thời hạn này được tính “bằng ngày chứ không phải bằng tuần”.
“Quả bóng hiện đang nằm trên sân của Ukraine. Nếu không có phản hồi tích cực, quy trình sẽ kết thúc bằng quyết định của tổng thống”, ông Marcin Przydacz, người đứng đầu Văn phòng Chính sách Quốc tế của Tổng thống Ba Lan, phát biểu trong cuộc họp báo cuối tuần trước.
Phát biểu với kênh TV Republika, người phát ngôn tổng thống Rafal Leskiewicz cho biết ông Nawrocki kỳ vọng ông Zelensky sẽ đảo ngược hành động này. “Chúng tôi sẽ chờ thêm vài ngày nữa. Đừng để mình bị gây áp lực”, ông nói thêm.
Vai trò của Ba Lan trong xung đột Ukraine
Ba Lan là một trong những quốc gia ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất trong cuộc xung đột với Nga. Nước này đóng vai trò là trung tâm huấn luyện binh sĩ Ukraine và trung chuyển vũ khí tới Kiev.
Tuần trước, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cho rằng Ukraine phải tự giải quyết những căng thẳng trong quan hệ Ba Lan - Ukraine phát sinh sau quyết định trên. Ông Tusk mô tả tình hình là “một cuộc xung đột hoàn toàn không cần thiết về các cách diễn giải lịch sử”.
“Sau sự việc đáng tiếc này, cụ thể là quyết định được Tổng thống Zelensky công bố, tôi hoàn toàn hiểu phản ứng của Tổng thống Nawrocki. Có thể tôi đã phản ứng theo cách khác”, Thủ tướng Ba Lan nói về cảnh báo tước huân chương Đại bàng Trắng.
Ông thừa nhận "không thể hiểu" vì sao Ukraine muốn tôn vinh "những người đã sát hại người Ba Lan, những đồng minh gần gũi nhất của họ".
Cuối tháng trước, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine Heorhii Tykhyi nói với báo giới rằng ông lấy làm tiếc trước phản ứng tiêu cực từ phía Ba Lan đối với việc đặt tên đơn vị quân đội theo UPA. Ông khẳng định Ukraine không có ý xúc phạm Ba Lan.
