Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, mô hình phát triển truyền thống của ASEAN đang đứng trước những câu hỏi lớn về tính bền vững. Thứ trưởng Ngoại giao Thái Lan Sarun Charoensuwan mới đây đã có những đánh giá sâu sắc về thực trạng này, đồng thời đề xuất các định hướng chiến lược nhằm tăng cường năng lực tự cường cho khu vực.
Thành công từ mô hình cũ và thách thức mới
Theo ông Sarun Charoensuwan, mô hình tăng trưởng dựa trên xuất khẩu, giá lao động cạnh tranh và hội nhập kinh tế toàn cầu đã giúp hàng triệu người dân trong khu vực thoát khỏi đói nghèo. Nhờ đó, ASEAN vươn lên trở thành một trong những khu vực phát triển năng động nhất thế giới. Tuy nhiên, vị quan chức này đặt ra câu hỏi liệu mô hình cũ có còn phát huy hiệu quả trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gay gắt, kinh tế toàn cầu ngày càng phân mảnh và công nghệ phát triển vượt bậc hay không.
Những thách thức này đòi hỏi ASEAN phải có sự điều chỉnh chiến lược. Các đại biểu tham dự hội thảo đều thống nhất rằng điểm mạnh lớn nhất của ASEAN chính là khả năng thích ứng linh hoạt, duy trì đoàn kết nội khối và luôn hướng về tương lai. Dù thương mại vẫn là nền tảng, nhưng khả năng cạnh tranh trong tương lai sẽ phụ thuộc nhiều vào việc ứng dụng khoa học công nghệ.
Định hướng chiến lược cho tương lai
Để thích ứng với dòng chảy mới, một số định hướng quan trọng đã được đề xuất nhằm thúc đẩy năng lực tự cường cho các nền kinh tế ASEAN. Các định hướng này bao gồm: khả năng sẵn sàng trước tương lai, thiết lập môi trường đổi mới sáng tạo và đa dạng hóa các quan hệ để tránh phụ thuộc vào một thị trường hay đối tác duy nhất.
Theo các chuyên gia, việc đầu tư vào hệ sinh thái số và phát triển kỹ năng số cho con người là điều cần thiết. Các nước thành viên ASEAN cần duy trì tự chủ chiến lược, đa dạng hóa đối tác để tránh phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Đồng thời, hành động chung cần dựa trên nguyên tắc bao trùm, bền vững và thúc đẩy các mô hình hợp tác Nam-Nam hoặc ba bên.
Đoàn kết nội khối và tầm nhìn dài hạn
Sức mạnh lớn nhất của ASEAN vẫn là khả năng thích ứng, duy trì đoàn kết và hướng về tương lai thông qua Tầm nhìn cộng đồng ASEAN 2045. Khu vực cần tăng cường mở rộng thị trường xuất khẩu và đi sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, kết hợp với xây dựng nguồn nhân lực trong các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng tái tạo, công nghệ tài chính (Fintech)...
Đoàn kết nội khối cần được xây dựng từ đổi mới tư duy địa chính trị và triển khai các cơ chế đánh giá chính sách thường niên để bảo đảm sự liên kết chặt chẽ giữa chính phủ, doanh nghiệp và các viện nghiên cứu. ASEAN cần biến các nghiên cứu thành hành động thiết thực thông qua tinh thần tự cường và đoàn kết.
Bài viết của TRẦN HẢI - MINH DUY.
