Trong khuôn khổ Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), Hội nghị Bộ trưởng Thương mại APEC lần thứ 32 (MRT 32) đã diễn ra trong hai ngày 22-23/5 tại thành phố Tô Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Sự kiện do Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào chủ trì, với sự tham dự của đại diện 21 nền kinh tế thành viên APEC, Hội đồng Tư vấn Kinh doanh APEC (ABAC) cùng lãnh đạo nhiều tổ chức quốc tế như Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Hội đồng Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương (PECC) và Ban Thư ký Diễn đàn các đảo Thái Bình Dương (PIF). Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân làm Trưởng đoàn.
Bối cảnh và chủ đề của hội nghị
MRT 32 diễn ra trong bối cảnh hệ thống thương mại toàn cầu đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức. Theo đánh giá của Ban Nghiên cứu Chính sách APEC (PSU), những biến chuyển mạnh mẽ về công nghệ, già hóa dân số, biến đổi khí hậu và các cú sốc trong chuỗi cung ứng đang tác động lớn đến thị trường lao động, năng lực cạnh tranh và hệ thống sản xuất toàn cầu. Trước thực tế này, APEC tiếp tục khẳng định vai trò là diễn đàn hàng đầu về hợp tác kinh tế khu vực, cùng nỗ lực giải quyết các thách thức kinh tế, thương mại và đầu tư, hướng tới tăng trưởng bền vững.
Chủ đề của Năm APEC 2026 là “Xây dựng một cộng đồng châu Á-Thái Bình Dương cùng thịnh vượng”, phù hợp với Tầm nhìn APEC Putrajaya 2040 và Kế hoạch Hành động Aotearoa vì sự thịnh vượng của tất cả người dân và các thế hệ tương lai. Để hiện thực hóa chủ đề này, nước chủ nhà Trung Quốc đã xác định ba ưu tiên: Mở, Đổi mới và Hợp tác.
Phiên 1: Xây dựng trật tự thương mại và kinh tế khu vực mở
Tại phiên thảo luận đầu tiên, các Bộ trưởng Thương mại APEC đã nghe báo cáo tóm tắt của Tổng Giám đốc WTO, Tiến sĩ Ngozi Okonjo-Iweala, về kết quả Hội nghị Bộ trưởng WTO lần thứ 14 (MC 14) vào tháng 3/2026 tại Yaoundé, Cameroon và Phiên họp toàn thể Đại hội đồng WTO diễn ra đầu tháng 5 năm nay. Đa số các Bộ trưởng tái khẳng định tầm quan trọng của Hệ thống Thương mại Đa phương (MTS) dựa trên luật lệ, với WTO là trung tâm; công nhận vai trò của WTO trong thúc đẩy thương mại toàn cầu và thừa nhận các quy tắc đã được thống nhất trong WTO là một phần không thể thiếu của hệ thống thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, WTO đang đối mặt với những thách thức và cần cải tổ thực chất để cải thiện tất cả các chức năng, bao gồm giải quyết tranh chấp, đàm phán thương mại, giám sát chính sách và giải quyết các vấn đề mới, nhằm đảm bảo WTO phù hợp với bối cảnh thương mại toàn cầu đang thay đổi và đáp ứng tốt hơn lợi ích của các thành viên.
Về phần mình, Việt Nam đã chính thức phê chuẩn Hiệp định WTO về Trợ cấp Thủy sản vào tháng 9/2025 và tham gia Cơ chế Trọng tài phúc thẩm tạm thời nhiều bên (MIPA) vào tháng 10/2025. Việt Nam kêu gọi các nền kinh tế APEC tiếp tục đối thoại, trao đổi thông tin, chia sẻ thông lệ tốt, hỗ trợ kỹ thuật và nâng cao năng lực thông qua vai trò của APEC như một vườn ươm ý tưởng, để hỗ trợ các cuộc thảo luận tại WTO, nhằm đạt được những tiến bộ cụ thể và thực chất.
Phiên 2: Thúc đẩy động lực mới cho hợp tác thương mại-đầu tư
Tại phiên thảo luận thứ hai, các Bộ trưởng cùng nhận định rằng các công nghệ mới nổi như trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu rộng đối với thương mại toàn cầu. Thực tế này vừa mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới, vừa đặt ra không ít thách thức đối với các nền kinh tế, doanh nghiệp và người lao động. Bên cạnh công nghệ mới nổi, công nghiệp xanh đang trở thành động lực mới cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong bối cảnh thế giới đẩy mạnh chuyển đổi sang mô hình phát triển bền vững và phát thải các-bon thấp. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu dịch chuyển mạnh mẽ bởi chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới công nghệ, việc thúc đẩy các động lực mới cho hợp tác thương mại và đầu tư đang trở thành yêu cầu cấp thiết, góp phần xây dựng một khu vực và thế giới năng động, kết nối và phát triển bền vững hơn.
Phát biểu tại Phiên 2, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đã đưa ra bốn khuyến nghị cho hợp tác thương mại-đầu tư trong khu vực thời gian tới:
- Thứ nhất: Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp tiên phong, công-tư đồng hành.
- Thứ hai: Tăng cường hợp tác để có cơ chế ưu đãi, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực với tinh thần “nội lực là cơ bản, chiến lược, lâu dài và quyết định; ngoại lực là quan trọng, đột phá”.
- Thứ ba: Đẩy mạnh hợp tác, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.
- Thứ tư: Đẩy mạnh hợp tác và chuyển giao khoa học-công nghệ, trong đó rất cần sự hỗ trợ giữa các nền kinh tế và từ các doanh nghiệp hàng đầu thế giới, nhất là trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử, bán dẫn, năng lượng…
Kết quả hội nghị
Hội nghị MRT 32 kết thúc vào ngày 23/5 với việc thông qua Tuyên bố chung của các Bộ trưởng Thương mại APEC kèm Phụ lục về Lộ trình Dịch vụ Sáng tạo, Cạnh tranh và Tự cường.
