Ngày 18.6, truyền thông Mỹ đã công bố nội dung chi tiết 14 điểm trong bản ghi nhớ thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, nhằm thực thi lệnh ngừng bắn và khôi phục hoạt động thương mại qua eo biển Hormuz. Thỏa thuận này còn nhiều điểm chưa được Washington và Tehran thống nhất, đặc biệt là vấn đề nhạy cảm về chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, nó hứa hẹn mang lại nguồn tài chính lớn cho Iran thông qua việc dỡ bỏ các lệnh cấm vận, cho phép Tehran bán dầu và tiếp cận các tài sản bị đóng băng.
Nội dung 14 điểm của thỏa thuận
CNN đã đăng tải nội dung 14 điểm. Truyền thông Mỹ lưu ý rằng đây là thông tin do quan chức Nhà Trắng tiết lộ, chưa chắc đã khớp hoàn toàn với bản ghi nhớ cuối cùng được hai bên ký kết.
- Mỹ và Iran cùng các đồng minh ký Bản ghi nhớ (MOU) tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon. Hai bên cam kết không phát động chiến tranh hay chiến dịch quân sự chống lại nhau, kiềm chế đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, đồng thời đảm bảo toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Lebanon. Thỏa thuận cuối cùng sẽ xác nhận việc chấm dứt vĩnh viễn chiến sự trên mọi mặt trận.
- Mỹ và Iran cam kết tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhau và không can thiệp vào công việc nội bộ.
- Hai bên cam kết đàm phán và đạt thỏa thuận cuối cùng trong tối đa 60 ngày, có thể gia hạn nếu cùng đồng ý.
- Ngay sau khi ký MOU, Mỹ sẽ bắt đầu dỡ bỏ phong tỏa hải quân và mọi cản trở đối với Iran, chấm dứt hoàn toàn trong 30 ngày. Iran sẽ khôi phục lưu lượng tàu thuyền như trước xung đột. Mỹ cam kết rút lực lượng khỏi khu vực gần Iran trong 30 ngày sau thỏa thuận cuối cùng.
- Iran sẽ nỗ lực đảm bảo tàu thương mại qua lại an toàn, không thu phí trong 60 ngày từ vịnh Ba Tư đến biển Oman và ngược lại.
- Lưu thông tàu thương mại bắt đầu ngay lập tức; Iran sẽ rà phá bom mìn trong 30 ngày. Iran đối thoại với Oman về quản lý hàng hải tại eo biển Hormuz, phù hợp luật pháp quốc tế.
- Mỹ cam kết cùng đối tác khu vực xây dựng kế hoạch tái thiết Iran với ngân sách ít nhất 300 tỉ USD, cơ chế thực hiện sẽ được chốt trong thỏa thuận cuối cùng trong 60 ngày. Mỹ chấm dứt mọi hình thức cấm vận Iran, bao gồm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, IAEA và các lệnh cấm vận đơn phương, theo lịch trình thống nhất.
- Iran tái khẳng định không mua sắm hay phát triển vũ khí hạt nhân. Hai bên đồng ý giải quyết vấn đề kho dự trữ vật liệu làm giàu theo cơ chế thống nhất, với phương pháp tối thiểu là hạ cấp tại các cơ sở hạt nhân dưới sự giám sát của IAEA. Hai bên sẽ thảo luận về làm giàu uranium và các vấn đề hạt nhân khác trong khuôn khổ thỏa thuận cuối cùng.
- Trong khi chờ thỏa thuận cuối cùng, hai bên duy trì nguyên trạng: Iran giữ nguyên chương trình hạt nhân, Mỹ không áp đặt trừng phạt mới hay triển khai thêm lực lượng.
- Mỹ cam kết ngay sau khi ký MOU, Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp miễn trừ cho xuất khẩu dầu thô, sản phẩm dầu mỏ và các dịch vụ liên quan (ngân hàng, bảo hiểm, vận tải).
- Mỹ cho phép sử dụng hoàn toàn các quỹ và tài sản bị đóng băng của Iran ngay sau khi MOU có hiệu lực. Các khoản tiền này có thể được dùng để thanh toán cho bất kỳ người thụ hưởng nào do Ngân hàng Trung ương Iran chỉ định.
- Hai bên thiết lập cơ chế điều hành giám sát việc thực hiện MOU và tuân thủ thỏa thuận cuối cùng.
- Sau khi ký MOU và bắt đầu thực hiện các điều 1, 4, 5, 10, 11, hai bên sẽ đàm phán thỏa thuận cuối cùng cho các điều khoản còn lại.
- Thỏa thuận cuối cùng sẽ được xác nhận bằng nghị quyết ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.
