Thôn Ruộng, xã Bát Mọt (Thanh Hóa) có 51 hộ gia đình với 236 nhân khẩu là đồng bào dân tộc Thái, sinh sống bên dòng suối Luông, thượng nguồn sông Chu. Người dân canh tác gần 30 ha đất nông nghiệp, chủ yếu trồng trọt, trong đó hơn 10 ha chuyên canh hai vụ lúa. Tuy nhiên, qua các đợt mưa lũ lịch sử năm 2017 và 2025, hơn 50% diện tích lúa bên suối bị nước cuốn trôi đất màu, trơ sỏi đá.
Khó khăn chồng chất sau thiên tai
Ông Lương Quan Duyến, một người dân trong thôn, chia sẻ: Gia đình ông có 3,7 sào ruộng nhưng bị nước lũ cuốn trôi, trơ sỏi đá mất 2 sào, không thể phục hồi. Sau thiên tai, cùng với việc tu bổ, cải tạo ruộng, đắp bờ giữ nước, gia đình đầu tư thâm canh tăng năng suất lúa, phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm và tích cực bảo vệ, phát triển vốn rừng. Cuộc sống gia đình ông hiện ổn định, nhưng nhiều hộ khác trong thôn vẫn còn khó khăn. Gần đây, một số lao động địa phương, nhất là lao động có tay nghề, tham gia thi công các công trình hạ tầng, có thêm thu nhập cải thiện đời sống.
Vị trí chiến lược và sự hỗ trợ của bộ đội biên phòng
Thôn Ruộng tọa lạc gần biên giới, tiếp giáp với nước bạn Lào. Hiện nhà thầu đang thi công mới và khắc phục điểm sạt lở đường giao thông từ trung tâm xã Bát Mọt về thôn, phát huy hiệu quả 6 km đường dân sinh, kết nối với tuyến đường tuần tra biên giới. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, người dân tích cực tham gia bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh biên giới, xây dựng quan hệ đối ngoại đoàn kết, hữu nghị.
Là người cao tuổi có uy tín trong cộng đồng, ông Lương Quan Duyến nhận quản lý, bảo vệ mốc quốc giới 351 và 352. Phải cắt rừng, đi bộ mất 2 giờ mới tới cột mốc 351, nhưng ông thường xuyên lên kiểm tra, kết hợp phát quang cành cây che khuất tầm nhìn, mở lối đi tuần. Ông giáo dục con cháu tham gia bảo vệ mốc quốc giới, tuyên truyền vận động cộng đồng cùng bảo vệ đường biên, cột mốc. Bộ đội biên phòng phối hợp các trường học tổ chức “tiết học biên cương” ngoài thực địa nhằm giáo dục, trao truyền trách nhiệm bảo vệ chủ quyền cho thế hệ trẻ.
Tại thôn Ruộng, tổ công tác thuộc Đồn Biên phòng Bát Mọt bám địa bàn, tham mưu cho cấp ủy cơ sở xây dựng thế trận biên phòng toàn dân; cùng ăn, cùng ở, cùng bàn, cùng làm với dân, đóng góp ngày công hoàn thành xây lắp nhà ở cho 7 hộ gia đình. Các đảng viên bộ đội biên phòng được phân công phụ trách nhóm hộ, là lực lượng xung kích trợ giúp các gia đình chính sách, hộ neo đơn thu hoạch hoa màu, chủ động phòng ngừa, ứng phó với thời tiết cực đoan.
Qua rà soát, thôn Ruộng có 6 hộ sinh sống ở khu vực nguy cơ cao ảnh hưởng bởi lũ ống, lũ quét, sạt lở đất. Bộ đội biên phòng cùng hệ thống chính trị cơ sở phân công cán bộ phụ trách, huy động các hộ liền kề sẵn sàng hỗ trợ di chuyển tài sản, nhân khẩu đến nơi an toàn theo phương án “4 tại chỗ”.
Chương trình hỗ trợ sinh kế và giáo dục
Mỗi quân nhân chuyên nghiệp trích thu nhập hằng tháng gây dựng quỹ thực hiện chương trình “Con nuôi đồn Biên phòng”, “Nâng bước em đến trường”; mua cây, con giống tặng hộ nghèo, hướng dẫn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, tạo thêm sinh kế cho các gia đình vươn lên thoát nghèo. Từ nguồn xã hội hóa, bộ đội biên phòng lắp đặt gần 30 cột cùng thiết bị năng lượng mặt trời chiếu sáng các tuyến đường trong thôn. Đồn Biên phòng Bát Mọt huy động mỗi cá nhân tự nguyện đóng góp, tạo nguồn vốn hỗ trợ xây dựng mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm theo nhóm hộ. Với 2 hộ có kiến thức, kinh nghiệm chăn nuôi cùng 3 hộ nghèo được hỗ trợ mua giống, các hộ trợ giúp nhau tổ chức chăn nuôi an toàn dịch bệnh. Cán bộ chuyên môn, bộ đội biên phòng đồng hành, hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật, nhằm tăng tổng đàn, tạo thu nhập, bảo tồn nguồn vốn để tiếp tục trợ giúp các hộ nghèo khác.
Tham gia giữ đất, giữ rừng, các hộ gia đình ở thôn Ruộng đều được chi trả phí dịch vụ môi trường nhưng mức hưởng lợi còn thấp. Thu nhập bình quân đầu người mới đạt 13 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo chiếm tới hơn 50% tổng số hộ. Thôn có hơn 30 lao động đi làm ăn xa để có thêm thu nhập.
Trưởng thôn Lương Văn Lá cho biết: Để nâng cao đời sống, cấp ủy, chính quyền xã, thôn cùng chủ đầu tư khảo sát, dự kiến trồng xen cây vầu dưới tán rừng, cấp giống gia cầm, dê, lợn cho nhóm hộ chăn nuôi; đề xuất bố trí nguồn đầu tư từ chương trình mục tiêu quốc gia để kiên cố hóa hơn 200m đường bê-tông nội thôn, xây dựng nhà văn hóa, trang cấp thiết bị, hỗ trợ thành lập và duy trì câu lạc bộ bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Nhiều năm qua, con em đồng bào Thái ở thôn Ruộng được hỗ trợ lương thực, tiền ăn, chi phí học tập, nên hơn 50 học sinh trong độ tuổi đi học đều đến lớp, trong đó có 8 em đang học đại học, cao đẳng. Trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp đang được xây dựng tại trung tâm xã Bát Mọt, phấn đấu đưa vào sử dụng trong năm học 2026-2027, góp phần đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Kỳ vọng tương lai
Ngoài nỗ lực vươn lên của mỗi cá nhân, gia đình, nhân dân thôn Ruộng mong được tạo thêm cơ hội việc làm, yên tâm bám bản tổ chức sản xuất. Hiện, Đồn Biên phòng Bát Mọt tham mưu cho cấp ủy, chính quyền xã lồng ghép các chương trình, dự án, bố trí nguồn lực từ chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội, hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo thêm sinh kế cho cộng đồng, góp phần xây dựng thôn Ruộng trở thành điểm sáng vùng biên.
