Để khắc phục tình trạng ngập lụt nghiêm trọng, Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã ban hành lệnh xây dựng khẩn cấp công trình đê Hữu Cầu nhằm bảo vệ an toàn tài sản và tính mạng của người dân. Dự án xây dựng tuyến đê Hữu Cầu dài hơn 16,5 km dọc sông Cầu, từ phía thượng lưu cầu Cao Ngạn hơn 1 km đến đập Thác Huống, với tổng mức đầu tư khoảng hơn 8.500 tỷ đồng. Dự án bao gồm ba dự án thành phần: Dự án xây dựng công trình đê Hữu Cầu với tổng mức đầu tư khoảng hơn 3.000 tỷ đồng; dự án bồi thường giải phóng mặt bằng khoảng hơn 3 tỷ đồng do Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp tỉnh làm chủ đầu tư; và dự án tái định cư do Ủy ban nhân dân ba phường Quan Triều, Phan Đình Phùng, Gia Sàng làm chủ đầu tư.
Mục tiêu đa chức năng của đê Hữu Cầu
Dự án xây dựng công trình đê Hữu Cầu bao gồm đê, kè, đường kết hợp, là công trình đa mục tiêu. Không chỉ chống lũ lụt cho trung tâm tỉnh Thái Nguyên, công trình còn tăng cường hạ tầng đô thị, khai thác quỹ đất phía trong để phát triển kinh tế - xã hội. Bên cạnh đó, với hệ thống máy bơm áp lực công suất lớn, công trình còn khắc phục tình trạng ngập úng cho trung tâm tỉnh.
Tính cấp bách và quy trình triển khai
Với tính chất cấp bách trong phòng, chống thiên tai, dự án được đầu tư theo hình thức khẩn cấp, cho phép rút ngắn quy trình và thủ tục đầu tư. Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng công trình giao thông và Nông nghiệp tỉnh Thái Nguyên, bà Hà Thị Hiền, cho biết: “Sau nhiều lần hội thảo, tham vấn, xin ý kiến từ nhiều nhà khoa học, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý về thủy văn, địa chất, đê điều, biến đổi khí hậu; cùng ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về hướng tuyến, cao độ đê, qua nhiều lần chỉnh sửa, bổ sung, đến nay các dự án liên quan đã được phê duyệt để triển khai thực tế”.
Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã tiến hành động thổ dự án. Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh đã thống kê, kiểm đếm đất đai và tài sản trên đất của khoảng 1.600 hộ dân dọc tuyến đê. Chính quyền ba phường triển khai 5 khu tái định cư để bố trí chỗ ở mới cho khoảng 700 hộ dân.
Thiết kế chống lũ và chống ngập
Theo thiết kế, tuyến đê Hữu Cầu (bao gồm chức năng giao thông) cao hơn đỉnh lũ tháng 10/2025, nhằm ngăn nước sông Cầu tràn vào đô thị trung tâm. Đồng thời, hệ thống công trình và bơm áp lực công suất lớn được xây dựng để chống ngập úng đô thị do mưa lớn. Ngay sau khi có mặt bằng, dự án sẽ được triển khai trên thực địa để đảm bảo tiến độ.
Tiến độ giải phóng mặt bằng và tái định cư
Hiện nay, Ủy ban nhân dân các phường Quan Triều, Phan Đình Phùng và Gia Sàng đang phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh để giải phóng mặt bằng. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Phan Đình Phùng, ông Đặng Quang Ngọc, dự án trên địa bàn phường dài gần 6 km, đã hoàn thành chi trả bồi thường, giải phóng mặt bằng cho 13 hộ gia đình và hai tổ chức, đủ điều kiện thi công 1,7 km. Đoạn đê còn lại đang được thống kê, kiểm đếm để phê duyệt bồi thường trong thời gian tới.
Trên địa bàn phường Quan Triều, tuyến đê dài khoảng 8 km, chiếm 50% chiều dài toàn tuyến. Ngay sau khi dự án giải phóng mặt bằng được phê duyệt, chính quyền phường phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh đang thống kê, kiểm đếm đất đai tài sản của hơn 700 hộ dân. Cùng với đó, các phường đang tiến hành lựa chọn nhà thầu xây dựng hạ tầng cho 5 khu tái định cư. Do dự án được triển khai theo hình thức khẩn cấp, các thủ tục được rút ngắn, không phải đấu thầu lựa chọn đơn vị tư vấn thiết kế, giám sát và nhà thầu xây dựng. Dự kiến cuối năm 2026, các khu tái định cư cơ bản hoàn thành để giao đất ở cho người dân.
Chính sách hỗ trợ và tháo gỡ khó khăn
Để đẩy nhanh tiến độ, trong thời gian các khu tái định cư chưa hoàn thành, tỉnh Thái Nguyên cần có chính sách hỗ trợ người dân thuê nhà. Các cơ quan chức năng cần tích cực tham mưu cho tỉnh tháo gỡ bất cập về bồi thường đất nông nghiệp đối với ba dự án thành phần. Cụ thể là áp dụng hệ số K, giá bồi thường đất nông nghiệp thấp hơn so với các dự án áp dụng cơ chế giai đoạn trước trên cùng địa bàn để tạo thuận lợi, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng; đồng thời bố trí đủ vốn cho các dự án, nhất là các khu tái định cư.
Các dự án liên quan
Hiện dự án xây dựng cầu Gia Bẩy mới bắc qua sông Cầu đang được triển khai với hình thức khẩn cấp, tổng mức đầu tư hơn 600 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành cuối năm nay. Khi đó, điểm nghẽn dòng chảy trên sông Cầu được giải tỏa, góp phần giảm cường độ lũ. Ngoài ra, dự án khắc phục ngập úng khu vực phường Phan Đình Phùng với tổng mức đầu tư hơn 100 tỷ đồng đã cơ bản hoàn thành, tăng năng lực tiêu thoát cho vùng lõi đô thị trung tâm tỉnh.
Dự án xây dựng khẩn cấp tuyến đê Hữu Cầu dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2027. Với ba dự án thành phần, tỉnh Thái Nguyên đang chỉ đạo các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ, triển khai khẩn trương, đồng bộ, hướng tới mục tiêu bảo đảm phòng, chống lũ lụt, chỉnh trị sông Cầu, tạo động lực phát triển hạ tầng đô thị và kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.
