Chiều 8/5, trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã tham dự Phiên họp hẹp của lãnh đạo các nước ASEAN. Phiên họp tập trung thảo luận về ứng phó với khủng hoảng năng lượng xuất phát từ căng thẳng địa chính trị và những bài học kinh nghiệm cho ASEAN.
Chia sẻ quan ngại về tác động địa chính trị
Các nhà lãnh đạo ASEAN bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tác động toàn diện của biến động địa chính trị phức tạp, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, đối với khu vực. Để đối phó với khủng hoảng, các nhà lãnh đạo nhất trí cần tăng cường đoàn kết và đẩy mạnh hợp tác nhằm nâng cao tự chủ chiến lược. Đồng thời, ASEAN cần có tiếng nói chung mạnh mẽ về các vấn đề quốc tế then chốt, bao gồm an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không, với mục tiêu bảo đảm hòa bình, ổn định và phát triển khu vực.
Ba đề xuất trọng tâm của Thủ tướng Lê Minh Hưng
Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng chia sẻ đánh giá chung và nhấn mạnh trong môi trường chiến lược ngày càng bất an, bất định, ASEAN không thể chỉ thích ứng với thay đổi mà phải đi trước, dẫn dắt và định hình thay đổi. Thủ tướng nêu ba đề xuất trọng tâm cho ASEAN trong bối cảnh mới:
Thứ nhất: Đi tiên phong giữ vững luật lệ, củng cố niềm tin
ASEAN cần kiên trì đề cao chủ nghĩa đa phương và thượng tôn luật pháp quốc tế, tích cực góp phần duy trì an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không. Về Biển Đông, ASEAN cần nỗ lực cùng Trung Quốc bảo đảm thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và sớm đạt được Bộ quy tắc ứng xử (COC) hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982 theo lộ trình đã thỏa thuận.
Thứ hai: Đón đầu thay đổi, chủ động quản lý khủng hoảng
Từ bài học Trung Đông, Thủ tướng đề xuất ASEAN phát huy hiệu quả các cơ chế hiện có, nhất là khuôn khổ hợp tác với đối tác, để thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và triển khai ngoại giao phòng ngừa. Các cơ chế giải quyết tranh chấp của Hiến chương ASEAN và Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC) cần được khai thác hiệu quả nhằm tìm kiếm giải pháp cho những khác biệt.
Thứ ba: Nâng cao tự chủ chiến lược, phát huy vai trò trung tâm
Trước cạnh tranh nước lớn và sức ép chọn bên, ASEAN càng cần củng cố đoàn kết, thống nhất và ứng xử cân bằng với các đối tác. ASEAN phải giữ vững vai trò trung tâm, định hình chương trình nghị sự tại các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, đồng thời mở rộng không gian phát triển thông qua thúc đẩy quan hệ đối ngoại với các đối tác tiềm năng.
Hoạt động bên lề của Thủ tướng
Cùng ngày, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã có các cuộc tiếp xúc với Thủ tướng Singapore Lawrence Wong, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto. Trước đó, sáng 8/5, Thủ tướng dự lễ khai mạc và phiên toàn thể Hội nghị Cấp cao ASEAN 48. Thủ tướng cũng có buổi ăn sáng và làm việc với Thủ tướng Campuchia và Lào, khẳng định Việt Nam luôn coi trọng quan hệ truyền thống đoàn kết, gắn bó với hai nước.
Trên cơ sở đề xuất của Việt Nam, hội nghị đã thảo luận và nhất trí ra Tuyên bố Lãnh đạo ASEAN về các hành động ưu tiên ứng phó với hệ lụy từ tình hình Trung Đông.
