Kiribati, tên chính thức là Cộng hòa Kiribati, là một quốc đảo nằm rải rác trên diện tích 3,5 triệu km2 ở trung tâm Thái Bình Dương, thuộc châu Đại Dương. Theo World Atlas, đây là quốc gia duy nhất trên thế giới có lãnh thổ nằm trên cả bốn bán cầu của trái đất: Bắc, Nam, Đông và Tây. Trong khi đó, châu Phi là lục địa duy nhất được biết đến với đặc điểm địa lý tương tự.
Đặc điểm địa lý độc đáo
Mặc dù sở hữu lãnh hải rộng lớn, tổng diện tích đất liền của Kiribati chỉ khoảng 811 km2, khiến nó trở thành một trong những quốc gia nhỏ nhất về diện tích đất liền. Quốc gia này nằm gần đường xích đạo, với tọa độ ước tính 3.3704 độ Nam và 168.7340 độ Tây. Theo Destination Earth, điểm cao nhất của Kiribati chỉ cao 8 mét so với mực nước biển. Khi nhìn trên bản đồ, quốc gia này rất khó nhận ra vì diện tích nhỏ và các đảo phân tán. Thậm chí, nhiều người còn phát âm sai tên nước: tên đúng phải là Kiribaas, còn người và ngôn ngữ gọi là i-Kiribati (phát âm là i-Kiribaas).
Thông thường, lãnh thổ các quốc gia chỉ nằm trong một bán cầu, trừ một số ngoại lệ như Mali, Algeria và Pháp nằm ở hai bán cầu. Tuy nhiên, Kiribati nằm trên 33 đảo san hô vòng, trải rộng khắp bán cầu Bắc, Nam, Đông và Tây. Quốc gia này có ba nhóm đảo chính: Gilbert, Line và Phoenix. Một số đảo thuộc quần đảo Gilbert nằm ngay phía bắc và phía nam đường xích đạo. Trong khi đó, quần đảo Line, bao gồm điểm cực đông của Kiribati, trải dài sang bán cầu Tây và cắt ngang đường đổi ngày quốc tế.
Quốc gia đầu tiên đón ngày mới
Một trong những hòn đảo nổi tiếng nhất trong quần đảo Line là Kiritimati (Đảo Giáng Sinh) - nơi đầu tiên trên Trái đất đón ngày mới và năm mới. Điều này là do Kiribati đã điều chỉnh đường đổi ngày quốc tế vào năm 1995 để tất cả 33 hòn đảo đều có cùng một ngày (trước đây, Kiribati từng bị chia đôi bởi đường đổi ngày quốc tế).
Văn hóa và con người
Kiribati từng chịu sự thống trị của Vương quốc Anh và giành được độc lập năm 1979. Người dân nói tiếng Anh và tiếng Gilbertese, cả hai đều được công nhận là ngôn ngữ chính thức. Quốc gia này sử dụng đồng đôla Kiribati, nhưng đôla Australia cũng được chấp nhận.
Đất nước này sở hữu di sản văn hóa phong phú, gắn chặt với truyền thống truyền miệng, âm nhạc và vũ điệu. Âm nhạc truyền thống của Kiribati nổi bật với lối hát ngâm và tiết tấu tạo bằng cơ thể, thường được đệm thêm guitar. Các điệu múa có những động tác đặc trưng, mô phỏng sải cánh của chim hải âu - biểu tượng quốc gia.
Khí hậu và kinh tế
Kiribati có khí hậu rừng mưa nhiệt đới và thường xuyên bị ảnh hưởng bởi bão và lũ lụt. Lượng mưa lớn nhất tập trung từ tháng 11 đến tháng 4. Từ tháng 10 đến tháng 4 là khoảng thời gian có nhiều ngày nắng nhất với nhiệt độ trung bình khoảng 30 độ C.
Nền kinh tế của Kiribati chủ yếu dựa vào đánh bắt thủy sản và sản xuất dừa khô. Đất nước này gặp nhiều khó khăn do nguồn tài nguyên hạn chế và phụ thuộc vào viện trợ từ bên ngoài. Hiện nay, Kiribati đang tìm cách đa dạng hóa kinh tế thông qua các hướng như xuất khẩu cá cảnh và nuôi trồng rong biển.
Thách thức từ biến đổi khí hậu
Vị trí địa lý đặc biệt của Kiribati mang ý nghĩa biểu tượng lẫn thực tiễn. Việc trải dài qua bốn bán cầu cho thấy sự hiện diện của quốc gia này ở quy mô toàn cầu, dù diện tích nhỏ và dân số chỉ khoảng 123.000 người (tính đến tháng 5/2022).
Tuy nhiên, quốc gia này lại bị chia cắt bởi khoảng cách lớn giữa các đảo, khiến việc quản lý, di chuyển và kết nối trở nên khó khăn. Bên cạnh đó, nằm giữa Thái Bình Dương khiến Kiribati dễ bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu. Mực nước biển dâng đe dọa các đảo san hô thấp, buộc quốc gia này phải tìm cách bảo vệ cả lãnh thổ lẫn bản sắc văn hóa.
