Ngày 13.7, UBND TP.Hà Nội ban hành Đề án triển khai thí điểm mô hình 'xã, phường xã hội chủ nghĩa', chọn hai xã liền kề Phúc Thịnh và Thư Lâm làm địa bàn thực hiện. Khu vực này có tổng diện tích tự nhiên hơn 86 km2, với quy mô dân số đạt hơn 198.000 nhân khẩu (Phúc Thịnh 95.951 người, Thư Lâm khoảng 102.800 người). Đây là vùng đang chuyển mình mạnh mẽ từ nền kinh tế nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ, đồng thời lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống cốt lõi.
Định hướng phát triển đô thị xanh, thông minh, bền vững
Phúc Thịnh và Thư Lâm được kỳ vọng trở thành hạt nhân phát triển với mô hình đô thị xanh, thông minh và bền vững. Đến năm 2030, khu vực này dự kiến thu hút khoảng 700.000 người dân sinh sống, trở thành mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa có quy mô lớn để nhân rộng trên toàn thành phố. Việc lựa chọn hai xã liền kề nhằm kiểm nghiệm khả năng tổ chức không gian phát triển trên quy mô lớn, đánh giá cơ chế phối hợp liên xã về hạ tầng, dịch vụ công, quản trị dân cư và phát triển kinh tế vùng.
Phúc Thịnh: Cực tăng trưởng phía bắc Hà Nội
Xã Phúc Thịnh nằm ở vị trí chiến lược, hưởng lợi trực tiếp từ trục động lực kinh tế Nhật Tân - Nội Bài (đường Võ Nguyên Giáp). Tuyến giao thông huyết mạch này kết nối trực tiếp với trung tâm thủ đô và sân bay quốc tế Nội Bài, mở ra cơ hội chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất theo hướng đô thị hóa hiện đại. Nền tảng hạ tầng đồng bộ là cơ sở để Phúc Thịnh trở thành cực tăng trưởng phía bắc Hà Nội.
Quá trình đô thị hóa đang làm thay đổi rõ rệt cơ cấu kinh tế tại Phúc Thịnh khi tỷ trọng công nghiệp - xây dựng hiện chiếm tới 69,55%. Sự đóng góp lớn từ cụm công nghiệp vừa và nhỏ Nguyên Khê và Đông Anh với tổng quy mô khoảng 96 ha tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ, thu hút đầu tư đa ngành và giải quyết việc làm cho hàng vạn lao động. Thu nhập bình quân đầu người năm 2025 của xã Phúc Thịnh đạt trên 90,8 triệu đồng.
Thư Lâm: Quản trị hiện đại và bảo tồn văn hóa
Tại xã Thư Lâm, hạt nhân của mô hình là sự đổi mới trong công tác quản trị cơ sở. Ông Phạm Trọng La, Chủ tịch UBND xã Thư Lâm, cho biết địa phương đang hướng tới xây dựng mô hình quản trị cấp cơ sở hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Khối cơ quan hành chính chuyển đổi từ vai trò 'quản lý' sang 'kiến tạo - dẫn dắt phát triển', lấy người dân làm trung tâm, coi sự hài lòng của nhân dân là thước đo cao nhất. Việc ứng dụng công nghệ, phát triển chính quyền số được đẩy mạnh nhằm cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, giảm thiểu thủ tục và chi phí xã hội.
Kinh tế Thư Lâm tiếp tục phát huy sức mạnh từ các làng nghề tiểu thủ công nghiệp truyền thống như Vân Hà và Liên Hà. Ông Nguyễn Viết Dũng (56 tuổi) - thế hệ thứ 2 chuyên sản xuất đồ gỗ thờ cúng - chia sẻ nghề này không chỉ là sinh kế chung của gia đình mà còn giúp lo liệu cho con ăn học. Sự tận tụy của những người thợ thủ công giữ lửa nghề truyền thống góp phần giúp xã Thư Lâm đạt tỷ trọng công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp ở mức 53%. Thu nhập bình quân đầu người năm 2025 của Thư Lâm đạt gần 87,9 triệu đồng.
Dù diện tích nông nghiệp đang thu hẹp (tỷ trọng nông nghiệp chỉ còn 12,2%), mảng sản xuất này vẫn được duy trì hiệu quả nhờ ứng dụng khoa học kỹ thuật. Thư Lâm đặc biệt chú trọng bảo tồn không gian văn hóa lịch sử như khu di tích đền Sái gắn với lễ hội rước vua giả, được quy hoạch phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng. Hệ thống di sản phi vật thể như nghệ thuật rối nước Đào Thục cũng được duy trì, kết hợp với du lịch cộng đồng, tạo môi trường văn hóa sống động.
Hạ tầng sinh thái và an sinh xã hội
Hệ thống hạ tầng sinh thái của Thư Lâm đang được đầu tư mở rộng, như dự án nâng cấp dọc tuyến đê sông Cà Lồ, vừa phòng chống thiên tai vừa tạo dải không gian xanh, hứa hẹn hình thành các tổ hợp đô thị sinh thái hiện đại. An sinh xã hội được đặt lên hàng đầu, trong đó giáo dục: 100% công trình giáo dục đạt tiêu chuẩn cơ sở vật chất mức độ 1; 18/19 trường công lập đạt chuẩn quốc gia. Mạng lưới y tế cơ sở cũng được đầu tư bài bản, xã Thư Lâm có trạm y tế gồm 2 tòa nhà 3 tầng với 20 phòng chức năng.
Ông Hữu Chính (xã Thư Lâm) bày tỏ: 'Dẫu biết đây là mô hình hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ và còn nhiều băn khoăn về cơ chế vận hành, nhưng người dân chúng tôi luôn sẵn sàng góp sức, chung tay cùng chính quyền để xây dựng thành công mục tiêu này, vì một cuộc sống ngày càng tích cực và hạnh phúc hơn'.
