Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, khu vực phía đông thành phố (trước đây thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) có 18 dự án đầu tư công trong năm 2026, với tổng vốn bồi thường khoảng 657 tỷ đồng. Tính đến giữa tháng 4/2026, đã giải ngân được gần 194 tỷ đồng, đạt tỷ lệ gần 30%.
Thực trạng giải ngân và bàn giao mặt bằng
Tổng vốn bồi thường năm 2025 của khu vực này gần 7.300 tỷ đồng cho 82 dự án. Đến giữa tháng 4/2026, đã giải ngân được gần 6.000 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 82,08%. Các chủ đầu tư đã nhận bàn giao mặt bằng với diện tích gần 548/780 ha, đạt tỷ lệ 70,29%. Tuy nhiên, những con số này thấp hơn so với tỷ lệ chung của toàn thành phố.
Nguyên nhân khách quan và chủ quan
Nguyên nhân khách quan bao gồm việc phải điều chỉnh chủ trương đầu tư do vốn tăng, chính quyền cấp xã chưa phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, và chưa có chính sách cụ thể cho các trường hợp không đủ điều kiện bồi thường. Về nguyên nhân chủ quan, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết cấp xã chưa quyết liệt trong thu hồi đất, chưa mạnh dạn phê duyệt chính sách hỗ trợ khác cho người có đất thu hồi.
Một khó khăn khác là nhiều quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước đây bị tòa tuyên hủy, buộc phải thực hiện lại theo chính sách và giá đất mới. Một số Ủy ban nhân dân xã còn thiếu kinh nghiệm và nhân lực trong việc thẩm định giá trị bồi thường các công trình hạ tầng kỹ thuật.
Giải pháp tháo gỡ vướng mắc
Để gỡ vướng cho công tác giải phóng mặt bằng, những ngày cuối tháng 4/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các ban, ngành chức năng đã làm việc với các xã, phường: Tân Thành, Bà Rịa, Long Hương, Ngãi Giao để nắm bắt và hướng dẫn trực tiếp theo yêu cầu thực tế của địa phương.
Phó Giám đốc Sở Lê Anh Tú cho biết: Ngoài giải quyết vướng mắc trong giải phóng mặt bằng cho các dự án trọng điểm như đường Vành đai 4, Sở và các ngành chức năng sẽ cùng chính quyền gỡ vướng cho các dự án trước đây như Dự án kè sông Dinh. Ông nhấn mạnh: Để đạt hiệu quả, chính quyền cấp xã cần ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin vào công tác kiểm đếm, xét pháp lý, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Bên cạnh đó, các chủ đầu tư và chính quyền địa phương phải chủ động giải quyết vướng mắc theo nguyên tắc sáu rõ: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền.
“Sở sẽ khẩn trương tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố ban hành biểu giá cây trồng, vật nuôi, quy trình phối hợp, hướng dẫn chung về thời hạn bàn giao mặt bằng. Tiếp tục chủ động tập huấn, hướng dẫn và cùng với chính quyền, chủ đầu tư tháo gỡ khó khăn nhằm đẩy nhanh tiến độ công tác bồi thường dự án, cũng như đạt tỷ lệ giải ngân vốn bồi thường được giao năm 2026”, ông Tú cho biết thêm.
Phân vai rõ ràng và khen thưởng, xử lý cán bộ
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Hoàng Nguyên Dinh thông tin: Thành phố sẽ thực hiện phân vai rõ ràng trong thực hiện các nhiệm vụ. Đây là tiêu chí để đánh giá hoàn thành nhiệm vụ đối với từng cán bộ, trong đó có công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở các địa phương. Thành phố sẽ khen thưởng nếu cán bộ thực hiện tốt công tác này và xử lý nếu yếu kém.
Hiện thành phố đã giao Sở Xây dựng rà soát, tổng hợp quỹ đất tái định cư trên toàn địa bàn thành quỹ dùng chung và công khai để các địa phương nắm. Trên cơ sở đó, địa phương đề xuất giải quyết cho hộ dân thuộc diện bồi thường, giải tỏa. Các địa phương và ngành chức năng cần vận dụng tất cả những chính sách có lợi nhất để áp dụng cho người dân.
