Những ngày qua, tình trạng sạt lở bờ sông trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp diễn biến hết sức phức tạp và nghiêm trọng, đặc biệt là tại các huyện ven sông Tiền và sông Hậu. Nhiều đoạn bờ sông bị sụt lún, cuốn trôi hàng loạt diện tích đất ở, đất sản xuất của người dân, gây thiệt hại lớn về tài sản và đe dọa trực tiếp đến tính mạng của hàng trăm hộ dân.
Thực trạng sạt lở đáng báo động
Theo báo cáo của Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Đồng Tháp, chỉ trong tháng 10 và nửa đầu tháng 11 năm 2024, toàn tỉnh đã ghi nhận hơn 20 điểm sạt lở mới với tổng chiều dài khoảng 1,5 km. Riêng tại huyện Hồng Ngự, một trong những điểm nóng về sạt lở, đã có 5 ngôi nhà bị sập hoàn toàn, 12 ngôi nhà khác bị hư hỏng nặng do đất sụt. Nhiều tuyến đường giao thông nông thôn bị chia cắt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc đi lại và vận chuyển hàng hóa của người dân.
Không chỉ gây thiệt hại về nhà cửa, sạt lở còn cuốn trôi hàng chục hecta đất nông nghiệp trồng lúa, hoa màu và cây ăn trái của người dân. Nhiều hộ gia đình rơi vào cảnh mất đất sản xuất, không còn kế sinh nhai. Ông Nguyễn Văn Ba, một nông dân sống ven sông Tiền ở xã Thường Lạc, huyện Hồng Ngự, cho biết: "Chỉ trong một đêm, gần 2 sào đất trồng cam của gia đình tôi đã bị sông cuốn trôi. Giờ đây, tôi không biết xoay xở thế nào để nuôi sống gia đình."
Nguyên nhân và những thách thức
Các chuyên gia nhận định, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng sạt lở nghiêm trọng ở Đồng Tháp là do tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, cùng với việc khai thác cát quá mức trên các dòng sông. Dòng chảy thay đổi, lòng sông bị hạ thấp khiến cho bờ sông mất đi sự ổn định vốn có. Bên cạnh đó, việc xây dựng các công trình thủy lợi, đập thủy điện ở thượng nguồn cũng làm thay đổi chế độ dòng chảy, gia tăng nguy cơ sạt lở.
Ông Lê Văn Hùng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Tháp, cho biết: "Tình trạng sạt lở bờ sông đang diễn ra ngày càng phức tạp và khó lường. Chúng tôi đã và đang triển khai nhiều biện pháp cấp bách như gia cố kè, di dời dân cư khỏi vùng nguy hiểm, nhưng nguồn lực còn hạn chế. Rất cần sự hỗ trợ từ Trung ương và các tổ chức quốc tế."
Các biện pháp ứng phó khẩn cấp
Trước tình hình đó, chính quyền tỉnh Đồng Tháp đã kích hoạt các phương án phòng chống thiên tai, tập trung cao độ cho công tác ứng phó với sạt lở. Cụ thể, tỉnh đã tiến hành rà soát, lập danh sách các hộ dân nằm trong vùng nguy hiểm để có kế hoạch di dời kịp thời. Đồng thời, các địa phương tăng cường tuyên truyền, cảnh báo người dân không xây dựng nhà cửa, công trình gần bờ sông; chủ động gia cố nhà ở, di chuyển tài sản đến nơi an toàn.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình kè chống sạt lở tại những điểm xung yếu. Theo kế hoạch, trong năm 2024, Đồng Tháp sẽ đầu tư xây dựng mới 5 km kè bảo vệ bờ sông với tổng kinh phí hơn 200 tỷ đồng từ nguồn ngân sách trung ương và địa phương. Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tế, nguồn vốn này vẫn còn rất khiêm tốn.
Kiến nghị giải pháp lâu dài
Các chuyên gia cho rằng, để giải quyết căn cơ tình trạng sạt lở bờ sông, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành và địa phương trong việc quản lý chặt chẽ hoạt động khai thác cát, sỏi lòng sông. Đồng thời, cần nghiên cứu, áp dụng các giải pháp công trình và phi công trình như trồng rừng phòng hộ ven sông, xây dựng các hồ chứa điều tiết dòng chảy, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ bờ sông.
Ngoài ra, tỉnh Đồng Tháp kiến nghị Chính phủ hỗ trợ kinh phí để thực hiện các dự án di dời dân cư khẩn cấp, xây dựng khu tái định cư an toàn cho các hộ dân bị ảnh hưởng. Đồng thời, đề nghị các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi khai thác cát trái phép, góp phần giảm thiểu nguy cơ sạt lở.
Với diễn biến ngày càng phức tạp của thời tiết và biến đổi khí hậu, tình trạng sạt lở bờ sông tại Đồng Tháp được dự báo sẽ còn tiếp diễn trong thời gian tới. Do đó, việc chủ động phòng ngừa, ứng phó kịp thời là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân, ổn định cuộc sống và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
