Bộ Chính trị định hướng nghiên cứu sửa đổi toàn diện Hiến pháp 2013
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là nghiên cứu tổng kết và sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013. Mục tiêu nhằm đảm bảo văn bản pháp lý tối cao này phù hợp với thực tiễn và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Kết luận số 17-KL/TW và các định hướng chiến lược
Ngày 2/4/2026, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Kết luận số 17-KL/TW thay mặt Bộ Chính trị. Văn bản này xác định rõ định hướng lập pháp cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, với trọng tâm là tạo lập khung khổ pháp lý vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2031.
Theo đó, Bộ Chính trị thống nhất chủ trương thông qua những nội dung cơ bản trong đề án định hướng lập pháp do Đảng ủy Quốc hội trình. Mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch và khả thi. Đến năm 2045, hệ thống pháp luật cần đạt chất lượng cao, tiên tiến, hiện đại, phù hợp với thực tiễn trong nước và thông lệ quốc tế.
Các trọng tâm lập pháp chính
Công tác lập pháp nhiệm kỳ này tập trung vào nhiều định hướng lớn, bao gồm:
- Nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013.
- Xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật phát triển nhanh, bền vững.
- Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và vận hành tối ưu mô hình chính quyền 3 cấp.
- Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
- Xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
- Phát triển văn hoá và con người Việt Nam; xây dựng nền giáo dục hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới.
- Quản lý phát triển xã hội bền vững; bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và chăm lo đời sống nhân dân.
- Quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, Bộ Chính trị cũng lưu ý công tác lập pháp cần tập trung vào tăng cường quốc phòng, an ninh; xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đẩy mạnh hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Chuyển đổi tư duy và cải cách pháp luật
Bộ Chính trị yêu cầu các cơ quan, đơn vị kịp thời thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng. Trọng tâm là hoàn thành việc thể chế hóa ngay trong năm 2026 những nội dung cốt lõi của Nghị quyết Đại hội XIV và các nghị quyết chiến lược khác.
Đặc biệt, cần tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý để khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế "2 con số" trong giai đoạn mới. Tạo lập hành lang pháp lý cho các vấn đề mới như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo.
Kết luận nhấn mạnh việc đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật, chuyển từ quản lý hành chính sang phục vụ, kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Cần dứt khoát từ bỏ tư duy "không quản được thì cấm", xóa bỏ cơ chế xin - cho, cắt giảm thủ tục hành chính, tạo môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch.
Công tác quản lý nhà nước cần chuyển từ tư duy tiền kiểm, yêu cầu an toàn tuyệt đối sang chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Điều này bao gồm luật hóa cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, mở rộng không gian đổi mới sáng tạo.
Nâng cao trách nhiệm và kỷ luật
Bộ Chính trị yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm an ninh chính trị; đề cao vai trò, trách nhiệm của các chủ thể tham gia quy trình xây dựng pháp luật, đặc biệt là người đứng đầu.
Hoạt động của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội trong công tác lập pháp cần tiếp tục đổi mới phương thức. Tăng cường giám sát việc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, kịp thời phát hiện và kiến nghị sửa đổi những nội dung bất cập.
Cơ quan, tổ chức được giao chủ trì soạn thảo cần tập trung làm tốt công tác tổng kết thực tiễn, xây dựng chính sách, tham vấn và đánh giá tác động chính sách. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm toàn diện, trực tiếp chỉ đạo công tác xây dựng pháp luật.
Chính phủ cần quyết liệt chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra công tác xây dựng pháp luật của các bộ, ngành để bảo đảm chất lượng và tiến độ. Tiếp tục hoàn thiện các khâu trong quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Trong bối cảnh này, việc nghiên cứu sửa đổi Hiến pháp 2013 không chỉ là nhiệm vụ pháp lý mà còn là động lực then chốt để Việt Nam phát triển bền vững, hội nhập sâu rộng với thế giới trong những thập kỷ tới.
