Chỉ thị 04: 'Cơn gió đông' thổi bùng chuyển đổi số ngành xuất bản
Mới đây, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 17/3/2026 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới. Với nhiều điểm đột phá, Chỉ thị được ví như một “cơn gió đông” đối với ngành xuất bản, thổi bùng luồng sinh khí mới, mở ra kỳ vọng về một giai đoạn phát triển mạnh mẽ, toàn diện và hiện đại hơn.
Định hướng chuyển đổi số sâu rộng
Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số một cách sâu rộng, gắn với đầu tư phát triển hạ tầng và các nền tảng công nghệ như một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành trong thời gian tới. Xung quanh nội dung này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với TS. Trần Chí Đạt – Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Khoa học – Công nghệ – Truyền thông.
TS. Trần Chí Đạt cho biết: "Chỉ thị nhấn mạnh 'Xây dựng hệ thống xuất bản tinh gọn, mạnh, chất lượng, hiện đại hóa; đầu tư, xây dựng và hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm'. Trong bối cảnh mới, Nhà xuất bản cần chuyển từ tư duy làm sách đơn lẻ sang tư duy phát triển hệ sinh thái nội dung đa nền tảng, đa sản phẩm."
Cơ hội và thách thức từ chuyển đổi số
Chỉ thị 04 đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% nhà xuất bản phải tham gia xuất bản điện tử và ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) vào tất cả các khâu của hoạt động xuất bản. TS. Trần Chí Đạt nhận định: "Có thể nói, mục tiêu này là hoàn toàn đúng hướng, nhưng hiện nay vẫn tồn tại một số 'điểm nghẽn' lớn về hạ tầng công nghệ và năng lực nhân sự."
- Hạ tầng công nghệ còn phân tán, thiếu đồng bộ.
- Nhiều nhà xuất bản nhỏ chưa có đủ nguồn lực đầu tư hệ thống nền tảng số.
- Đội ngũ nhân sự còn hạn chế về công nghệ và vận hành nền tảng số.
Để khắc phục, ông đề xuất lộ trình đột phá: "Cần xây dựng các nền tảng xuất bản và phát hành số dùng chung ở cấp quốc gia, đẩy mạnh đào tạo nhân lực kết hợp xuất bản và công nghệ, và có cơ chế hỗ trợ tài chính, chính sách."
Phát triển tài sản trí tuệ trên sàn thương mại điện tử
Chỉ thị cũng yêu cầu nghiên cứu, xây dựng sàn thương mại điện tử dành cho các sản phẩm IP (Tài sản trí tuệ). TS. Trần Chí Đạt chia sẻ: "Việc đưa các sản phẩm IP lên sàn thương mại điện tử mở ra nhiều cơ hội lớn, như mở rộng thị trường và khai thác đa dạng nguồn thu từ nội dung số." Tuy nhiên, thách thức bao gồm vấn đề bảo vệ bản quyền và hạ tầng công nghệ còn hạn chế.
Ông nhấn mạnh giải pháp đồng bộ: "Cần hoàn thiện khung pháp lý, ứng dụng công nghệ như DRM và AI để bảo vệ bản quyền, và tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan."
Chỉ thị 04 được kỳ vọng sẽ tái định vị ngành xuất bản, biến nó thành ngành kinh tế - công nghệ phát triển, góp phần lan tỏa văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế.
