Gánh nặng thách cưới ở Tây Nguyên: Nhiều phụ nữ độc thân vì không đủ vàng, tiền
Theo chia sẻ của già làng Chu Ru, hiện nay nhiều gia đình tại Tây Nguyên vẫn duy trì tục thách cưới với mức giá rất cao, từ 1-2 cây vàng hoặc ít nhất 5 chỉ vàng trở lên. Điều này đã khiến không ít hộ gia đình rơi vào cảnh "chúa chổm" khi phải lo "kinh phí" để con gái "bắt chồng".
Những câu chuyện đau lòng từ thực tế
Bà Pdum Ma Nhen, người dân tộc Chu Ru ở xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng, kể lại câu chuyện của chính gia đình mình. Khi cô con gái đầu lòng "bắt chồng", nhà trai yêu cầu của hồi môn gồm 8 chỉ vàng, 50 triệu đồng tiền mặt, 10 cái khăn (trị giá khoảng 1 triệu đồng mỗi cái) và 15 dây cườm (500 nghìn đồng mỗi dây). Đám cưới này buộc bà Ma Nhen phải vay mượn cả trăm triệu đồng.
Đến lượt cô con gái thứ hai, nhà trai vẫn đòi hỏi 8 chỉ vàng, 57 triệu đồng, 9 cái khăn và 12 dây cườm. Để có đủ số vàng cần thiết, bà đã phải cho thuê 2 sào ruộng trong 10 năm để đổi lấy 5 chỉ vàng, đồng thời vay thêm 5 chỉ nữa. Mỗi chỉ vàng vay mượn này khiến bà phải trả hàng trăm nghìn đồng tiền lãi mỗi tháng, đẩy gia đình vào vòng xoáy nợ nần.
Hệ lụy nghiêm trọng từ hủ tục
Hiện nay, tại nhiều buôn làng Tây Nguyên, tình trạng phụ nữ độc thân hoặc đơn thân ngày càng phổ biến. Nguyên nhân chính xuất phát từ việc họ không thể "bắt được chồng" do gia đình quá nghèo, không có đủ tiền, vàng để đáp ứng yêu cầu thách cưới. Một số trường hợp khác là do hình thức không đẹp hoặc cha mẹ không có con trai để "trao đổi" theo tập tục.
Đáng chú ý, từ chế độ mẫu hệ truyền thống - nơi phụ nữ có quyền lực và được quý trọng hơn nam giới - nhiều gia đình dân tộc thiểu số giờ đây lại mong muốn sinh cả con trai lẫn con gái. Mục đích là để thực hiện "giải pháp" có qua có lại, giúp giảm bớt gánh nặng thách cưới.
Tục "bắt chồng" và thách cưới cao không chỉ ảnh hưởng đến kế hoạch hóa gia đình mà còn khiến sự nghèo túng tiếp tục đeo bám các mái nhà, buôn làng và nẻo đường cao nguyên. Hủ tục này đã biến tướng từ một tập quán truyền thống của các tộc người theo dòng mẫu hệ thành những hành vi thực dụng, gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực.
Cần sự can thiệp kịp thời
Bên cạnh những phong tục truyền thống đã trở thành nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số, nhiều hủ tục lạc hậu vẫn tồn tại dai dẳng. Những tập quán này không chỉ cản trở nếp sống văn minh mà còn trực tiếp đẩy vô số thân phận vào bi kịch, với tệ thách cưới là một ví dụ điển hình.
Hệ lụy của tục thách cưới đã gặm nhấm vào cuộc sống của đồng bào từ kinh tế đến đời sống tinh thần xã hội. Đã đến lúc cần có sự can thiệp mạnh mẽ từ phía chính quyền và các đoàn thể. Trước hết, cần đẩy mạnh công tác vận động, tuyên truyền nhằm xóa bỏ những hủ tục lạc hậu, mang lại hạnh phúc bền vững cho các lứa đôi.
Mục tiêu cuối cùng là giảm bớt sự bần cùng cho những gia đình vốn đã nghèo khó, nhưng vẫn phải bán chác, cầm cố, vay mượn bằng mọi cách để "mua hạnh phúc" cho con cái. Chỉ khi hủ tục được loại bỏ, đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên mới thực sự thoát khỏi vòng xoáy nghèo đói và xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
